ТЕОРЕТИКО-МЕТОДИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ФОРМИРОВАНИЯ ЭКОЛОГИЧЕСКОГО ОБРАЗОВАНИЯ У БУЛГУЗИНСКИХ БАКАЛАВРОВ

Аннотация

The article talks about a new approach to the content, technology, methods and methodology of forming environmental education among undergraduates, and shows the theoretical and practical foundations of education aimed at forming a high value of the individual. Key words: education, training, ecology, morality, culture, sophistication, psychology, self- education, self-understanding, complete human being, person. ТЕОРЕТИКО-МЕТОДИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ФОРМИРОВАНИЯ ЭКОЛОГИЧЕСКОГО ОБРАЗОВАНИЯ У БУЛГУЗИНСКИХ БАКАЛАВРОВ Аннотация. В статье говорится о новом подходе к содержанию, технологии, методам и методике формирования экологического образования магистрантов, показаны теоретические и практические основы образования, направленного на формирование высокой ценности личности. Ключевые слова: образование, воспитание, экология, нравственность, эстетика, личность, самопознание. Мамлакатимизда таълим-тарбия тизимини такомиллаштириш, таълим олувчиларни маънавий-ахлоқий ва экологик тарбиялашнинг ва маърифий ишларнинг самарали шакллари ҳамда услубларини ишлаб чиқиш, миллий-маданий меросимиз ва халқ анъаналарини тиклашга қаратилган амалий ишлар натижасида талабаларни ахлоқий ва экологик тарбиялаш, қадриятли йўналтириш орқали ижодкорлик қобилиятларини шакллантиришнинг арт-технологияларини жорий этиш имконияти кенгайтирилди. Янги Ўзбекистонни барпо этишда экотаълимнинг вазифаси, талабларни табиий ва техник фанларга бўлган қизиқишларини ривожлантириш учун атроф муҳитни муҳофаза қилиш концепциясида белгиланган “аҳолининг экологик маданиятини ошириш, атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат органлари фаолиятининг ошкоралик даражасини ошириш ва фуқаролик жамиятининг ролини кучайтириш”1 муҳим аҳамиятга эга. 1 Ўзбекистон Республикаси Президентининг “2030 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикасининг атроф-муҳитни муҳофаза қилиш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида”ги ПФ-5863-сон фармони Тошкент, 2019 йил 30 октябрь. 3 29 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ўзбекистон Республикаси Конституциясига кўра, ҳар бир инсон қулай яшаш учун қулай муҳитга эга. Шу сабабли, Президентнинг "Ўзбекистоннининг 2030 йилгача атроф- муҳитни ривожлантириш соҳасидаги давлат сиёсатининг асослари" фармонида асосий глобал экологик муаммоларни акс эттириш билан бир қаторда атроф-муҳитни ривожлантириш соҳасидаги стратегик мақсадлар ҳам қайд этилган. [1; 123 б]. Бу мақсадлар орасида қуйидагилар ажралиб туради: экологик йўналтирилган иқтисодий ўсиш; қулай муҳитни сақлаш; фуқароларнинг қулай муҳитга бўлган ҳуқуқини амалга ошириш ва бошқалар. Бу мақсадларни амалга ошириш аҳолининг ўз она юрти экологияси, табиий муҳитни асраб-авайлаш йўллари ҳақидаги тасаввурларини шакллантиришга қаратилган пухта ўйланган чора-тадбирлар мажмуига боғлиқ. Бизнинг фикримизча, бундай профилактика тадбирларини олий таълим босқичида қўллаш ва уларни экологик таълим сегментида кўриш керак. Давлатимиз раҳбарининг 2017 йил 21 апрелдаги фармонига мувофиқ, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат бошқаруви тизими такомиллаштирилди. Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси қайта ташкил этилиб, унинг зиммасига экологик ҳолатни яхшилаш, маиший чиқиндиларни йиғиш, сақлаш, ташиш, утилизация қилиш ва қайта ишлаш борасида кўплаб вазифалар қўйилди. Шунингдек, 2017-2021 йилларда маиший чиқиндилар билан боғлиқ ишларни тубдан яхшилаш юзасидан комплекс дастур қабул қилиниб, молиялаштириш манбалари аниқ белгилаб берилди. Ўзбекистон Республикасининг экологик ҳолатини ўрганиш, шунингдек, аҳоли ўртасида экологик мавзуларда маърифий маълумотларни ўтказиш мақсадга мувофиқлигини эълон қилиш учун асос булади. Қорақалпоғистон Республикаси экологик инқирозга учраган худудлар ичида кўрсаткичи жуда юқори. Рейтинг қуйидаги параметрлар таҳлилига асосланди: ҳаво муҳити, сув истеъмоли ва сув сифати, чиқиндиларни бошқариш, ҳудудлардан фойдаланиш, транспорт энергия истеъмоли, атроф-муҳитга таъсирни бошқариш [2; 243б]. Бу факт салбий динамикани яққол кўрсатиб турибди ва барча далиллар билан экологик таълим ва бевосита экологик таълим фаолиятининг бутун жамиятда ва тўғридан-тўғри, хусусан, маълум бир шаҳар туманида аҳамияти ҳақида маълумот беради. Ушбу баёнотга асос бўлиб, ушбу рейтингдаги тоифаларнинг аксарияти нафақат шаҳар маъмуриятининг қурилишига, балки аҳолининг ўзини ўзи англашига, унинг экологик онгига ҳам боғлиқ деган тахминдир. Масалан, бу сув истеъмоли, энергия сарфи, чиқиндиларни бошқариш каби параметрларга нисбатан аниқ намоён бўлади. Тақдим этилган статистик маълумотлар, шунингдек, кўрсатилган меъёрий ҳужжатлар минтақавий ва шаҳар даражасида аҳолининг экологик таълими бўйича мақсадли тадбирларни амалга ошириш зарурлигини ишончли тарзда кўрсатмоқда. Бундан ташқари, бундай ишларни аҳолининг барча гуруҳлари ўртасида йўлга қўйиш мақсадга мувофиқлиги ҳақида гапиришга асос бор. Бу ерда, мамлакатимиз келажаги қўлида бўлган ёш авлоднинг экологик тарбияси билан ишлашга