МЕЖДУНАРОДНЫЕ И НАЦИОНАЛЬНО-ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ РЕГУЛИРОВАНИЯ ПРАВ ЗАКЛЮЧЕННЫХ

Аннотация

In the article, regardless of whether a person is free or serving a sentence, the issue of ensuring human rights does not lose its relevance. "Prisoners and convicts are also recognized as having certain rights established by law. In particular, international norms and one of the articles of the Constitution of Uzbekistan stipulate that persons deprived of liberty have the right to be treated humanely and to respect their dignity and dignity. International and national legal frameworks have been created on this issue. Keywords: rights of convicts, human rights, execution of sentence, commitment of convicts, discrimination of convicts, punishment of convicts, justice system, crime, conviction. МЕЖДУНАРОДНЫЕ И НАЦИОНАЛЬНО-ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ РЕГУЛИРОВАНИЯ ПРАВ ЗАКЛЮЧЕННЫХ Аннотация. В статье независимо от того, находится ли человек на свободе или отбывает наказание, вопрос обеспечения прав человека не теряет своей актуальности. «За заключенными и осужденными также признаются определенные права, установленные законом. В частности, международные нормы и одна из статей Конституции Узбекистана предусматривают, что лица, лишенные свободы, имеют право на гуманное обращение и уважение их достоинства и достоинства. По этому вопросу созданы международные и национальные правовые рамки. Ключевые слова: права осужденных, права человека, исполнение наказания, привлечение к ответственности осужденных, дискриминация осужденных, наказание осужденных, система правосудия, преступление, осуждение. Mahkumlar bilan muomala qilish standartlari bo‘yicha xalqaro hamjamiyat tomonidan ishlab chiqilgan va qabul qilingan barcha xalqaro hujjatlar jinoiy hukmlarning ijrosini insonparvarlashtirish va ularning salbiy oqibatlarini minimallashtirishga, shuningdek, sharoitlarga iloji boricha yaqinroq sharoitlar yaratish orqali tuzatish faoliyatini amalga oshirishni ta’minlaydigan shunday jazo qonunchiligini yaratishga qaratilgan, ozodlikdan mahrum etish 2 57 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ joylarida jazoni o‘tash uchun sharoit yaratish masalasini bevosita tartibga soladi. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-ijroiy kodeksiga muvofiq, mahkumlar qonunda belgilangan istisnolar va cheklashlarsiz, O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari uchun ko'zda tutilgan huquqlar, erkinliklar va majburiyatlarga egadirlar. Mamlakatimiz Konstitutsiyasining yangi tahririda hibsga olish va qamoqqa olishga faqat sud qarori bilan yo‘l qo‘yilishi hamda shaxsni sud qarorisiz 48 soatdan ortiq ushlab turish mumkin emasligi haqida alohida band ham kiritilgani alohida ta’kidlanadi. Shuningdek, inson huquqlari bo‘yicha xalqaro hujjatlarda Miranda qoidasi o‘z aksini topgan, ya’ni shaxs hibsga olinganda unga uning huquqlari va qamoqqa olinishi sabablarini tushuntirish zarur. Ushbu normalarning Konstitutsiyada bevosita o‘z ifodasini topgani O‘zbekistonning mamlakatda inson qadr-qimmati oliyligi, qiynoqlarga qarshi kurash borasidagi qat’iy pozitsiyasidan dalolat beradi. Bu jarayonlarda davlat tizimni isloh qilish bilan birga ular ustidan jamoatchilik nazoratini o‘rnatishga intiladi. Darhaqiqat, qiynoqlarga qarshi kurash masalasi butun dunyoda eng nozik masalalardan biridir. Shu bois xalqaro hamjamiyat ushbu hodisaga qarshi kurashda kuchlarni birlashtirish, xalqaro miqyosda amal qilinishi kerak bo‘lgan standartlarni ishlab chiqish yo‘lidan bormoqda. Sudlangan chet el fuqarolari, shuningdek, o‘z davlatlarining diplomatik vakolatxonalari va konsullik muassasalari bilan, shuningdek, O'zbekiston Respublikasida diplomatik va konsullik muassasalariga ega bo‘lmagan davlatlar fuqarolari o'zlarining manfaatlarini himoya qilishni o‘z zimmalariga olgan davlatning diplomatik vakolatxonalari bilan aloqa qilish huquqiga egadirlar. Ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan, ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan va uncha og'ir bo‘lmagan jinoyati uchun mahkum bo'lganlar saylovda ishtirok yetish huquqiga egadirlar. Ozodlikdan mahrum etilgan shaxslar O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo'yicha vakili (Ombudsman) va tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vakilga murojaat etish huquqiga ega. Yozma ravishdagi xatlar va telegrammalar ularning soni cheklanmagan holda, muassasa ma'muriyati tomonidan ko‘rib chiqilmaydi va yigirma to‘rt soatdan kechiktirmay tegishli vakolatli shaxsga yuboriladi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy markazining faoliyatini takomillashtirish to‘g‘risida”gi farmoniga muvofiq, Markaz jazo va qamoq joylarida jazo ijro etilishini nazorat qilish huquqiga ega. Mahkumlar quyidagi huquqlarga ega: - jazoni o‘tash tartibi va shartlari, ularning huquqlari va majburiyatlari to‘g‘risida ma'lumot olish; - o‘z ona tilida yoki boshqa tilda, muassasa ma’muriyatiga yoki jazoni ijro etuvchi organga, boshqa davlat organlariga va jam