ИННОВАЦИИ И ПЕРЕДОВОЙ ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ ПРЕПОДАВАНИЯ НАУКИ ЗООЛОГИЯ ПОЗВОНОЧНЫХ

Аннотация

The use of best practices and innovative approaches in the teaching of vertebrate zoology and the methods of introduction to the public are discussed and analyzed with examples. Key wordsꓽ Modular teaching, modular credit, webinar, problem method, heuristic method, pedagogical approach, pedagogical experience. ИННОВАЦИИ И ПЕРЕДОВОЙ ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ ПРЕПОДАВАНИЯ НАУКИ ЗООЛОГИЯ ПОЗВОНОЧНЫХ Аннотация. Обсуждаются и анализируются на примерах использование лучших практик и инновационных подходов в преподавании зоологии позвоночных, а также методы ознакомления общественности. Ключевые словаꓽ Модульное обучение, модульный кредит, вебинар, проблемный метод, эвристический метод, педагогический подход, педагогический опыт. Raqobatbardosh kadrlar yetishtirish davrimizning dolzarb masalasiga aylangan. Jahon tajribasi bozor iqtisodiyotining samaradorligini va hayotiyligini tasdiqlaydi. Shunisi etiborliki, Kadrlar tayorlash milliy modelidagi ishlab chiqarish kategoriyasi tushunchasi- ishlab chiqarishni kadrlarga bo`lgan ehtiyojini, shunindek ularning tayorgarlik sifati saviyasiga nisbatan qo`yiladigan talablarni belgilovchi asosiy buyurtmachi, kadrlar tayorlash tizimini moliyaviy va moddiy texnika jihatidan ta`minlash jarayonining qatnashchisi sifatida namoyon bo`ladi. Kadrlarning yuqori malakali bo`lishi, ijodkorligining ortishi ilmiy- innovatsion faoliyat tufayligina amalga oshadi. Agar ular o`z g`oyalari, ilmiy yo`nalishlarini amalga oshirishlari uchun, qaysi sohada bo`lishidan qat`i nazar, bozorbop mahsulot chiqarib, yoki xizmat ko`rsatib o`z tijorat ishlarini yurgizsalar, bu jarayonda yosh mutaxassislarni, talabalarini jalb qilsalar, unumli va samarali natijalariga erishish mumkin. Bu esa o`z navbatida o`quv jarayoni, ilmiy va ishlab chiqarish muhitining integratsiyasi sifatida intellektual mehnat orqali o`z hayotiy ehtiyojlarini qondirish imkoniyatlarini beradi. Shuning uchun mumkin qadar aqliy mehnatini moliyalashtirishga o`rganish, yuksalish tartibiga o`tish zamon talabiga aylanmokda. Ta`limni tashkil etishdan asosiy maqsad: mehnat bozorida raqobatbardosh darajaga va ixtisoslikka ega bo`lgan, mas`uliyatli, o`z kasbining ustasi, chegaradosh kasblarni erkin uddalaydigan, o`z ixtisosligi bo`yicha jahon standartlari darajasida samarali ish bajara oladigan, 2 42 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ muntazam o`z ustida ishlaydigan malakali mutaxassis tayyorlashdan iboratdir. Tayyorlanayotgan kadrlarning malakali bo`lishi esa bevosita ularning dars mashg`ulotlari jarayonida bilim, ko`nikma va malaklarini nechog`li o`zlashtiriganlariga bog’liqdir. Shu vaqtgacha an`anaviy ta`limda talabalar faqat tayyor bilimlarni egallashga o`rgatib kelingan edi. Bunday usul talabalarda mustaqil fikrlash, ijodiy izlanish, tashabbuskorlikni so`ndirar edi. Pedagog-olimlar yillar davomida ta`lim tizimida “Nega o`qitamiz? Nimani o`qitamiz? Qanday o`qitamiz?” savollariga javob izlash bilan bir qatorda “Qanday qilib samarali va natijali o`qitish mumkin?”-degan savoliga javob qidirdilar. Bu esa, olim va amaliyotchilarni o`quv jarayonini texnologiyalashtirishga, ya`ni o`qitishni ishlab chiqarishga oid aniq kafolatlangan natija beradigan texnologik jarayonga aylantirishga urinib ko`rish mumkin, degan fikrga olib keldi. Dunyoning turli mamlakatlarida ko`plab tadqiqotchilar ta`limda innovatsiyalarni qo`llash bo`yicha har doim izlanishlar olib borishgan. Ular “innovatsiya”, “interfaol usullar”, innovatsion texnologiyalar to`g`risida yaxshi axborotlar yig`ishgan. Ta`lim jarayoniga innovatsiyalarni qo`llash bugungi kunda quyidagi vazifalarni amalga oshirishni talab etadi: - o`quv fanini aniq maqsadini aniqlash; - fanning hajmini va mazmunini aniqlash; - zarur bo`lgan ta`lim texnologiyalarini ishlab chiqish va tavsiya etish; - fanning moddiy va texnik ta`minotini yaratish; - ta`lim oluvchilarning xususiyatlarini o`rganish; - o`qituvchini tayyorgarligi va dars mashg`ulotini aniqlash. Xorij ta`limda innovatsiyalarni qo`llash bo`yicha quyidagi innovatsion pedagogik texnologiyalarga oid ma`lumotlarga to`qtalishni joiz bildik. Modulli o`qitish texnologiyalari. O`qitishning istiqbolli tizimlaridan biri hisoblanadi, chunki u ta`lim oluvchilarning bilim imkoniyatlarini va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish tizimiga eng yaxshi moslashganidir. Ana`naviy ta`limda o`quv maqsadlari pedagog faoliyati orqali ifodalangan ya`ni bilim berishga yo`naltirilgan bo`lsa, modulli o`qitishda ta`lim oluvchilar faoliyati orqali ifodalanib, kasbiy faoliyatga yo`naltirilgan bo`ladi. Modulli o`qitish ta`limning quyidagi zamonaviy masalalarini har tomonlama yechish imkoniyatini yaratadi: Modul – faoliyatlik asosida o`qitish mazmunini optimallash va tizimlash dasturlarni o`zgaruvchanligi, moslashuvchanligini ta`minlaydi; – o`qitishni individuallashtirish; – amaliy faoliyatga o`rgatish va kuzatiladigan xarakterlarni baholash darajasida o`qitish samaradorligini nazorat qilish; – kasbga qizi