INGLIZ TILINI O`QITISHDA INNOVATSION METODLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI Xo'jayorova Gulmira Uzoqmurot qizi Toshkent shahri, Sergeli tumani 277-IDUM Ingliz tili fani o‘qituvchisi

Аннотация

Ushbu maqolada chet tillarini o’qitishda innovatsion metodlarni qo’llash haqida ma’lumotlar berilgan. Kalit so’zlar: innovatsion metod, AKT, o’quv jarayoni, kompetensiya, didaktik texnologiyalar. Hozirgi kunda ta’lim jarayonida innovatsion metodlar, innovatsion texnologiyalar, pedagogik va axborot texnologiyalari o’quv jarayonida qo’llashga bo’lgan qiziqish, e’tibor kundan kunga kuchayib bormoqda, bunday bo’lishining sabablaridan biri, shu vaqtgacha an’anaviy ta’limda o’quvchi talabalarni faqat tayyor bilimlarini egallashga o’rgatilgan bo’lsa, zamonaviy texnologiyalar ularni egallayotgan bilimlarini o’zlari qidirib topishlariga, mustaqil o’rganib taxlil qilishlariga, hatto xulosalarni ham o’zlari keltirib chiqishlariga o’rgatadi. Interaktiv metodlar bu jamoa bo’lib fikrlash deb yuritiladi, ya’ni pedagogik ta’sir etish usullari bo’lib ta’lim mazmunining tarkibiy qismi hisoblanadi. Bu metodlarning o’ziga xosligi shundaki, ular faqat pedagog va o’quvchi-talabalarning birgalikda faoliyat ko’rsatishi orqali amalga oshiriladi. Bunday pedagogik hamkorlik jarayoni o’ziga xos xususiyatlarga ega bo’lib, ularga quyidagilar kiradi: - O’quvchi-talabaning dars davomida befarq bo’lmaslikka, mustaqil fikrlash, ijod etish va izlanishga majbur etishi; - O’quvchi-talabaning o’quv jarayonida bilimga bo’lgan qiziqishlarini doimiy ravishda bo’lishini ta’minlashi; - Pedagog va o’quvchi-talabaning hamisha hamkorlikdagi faoliyatini tashkillanishi. Innovatsiya yangi ilmiy bilimlarni, qandaydir kashfiyotlarni, ixtirolarni olishga qaratilgan tadqiqot faoliyatidan foydalanish orqali rivojlanadi. Bundan tashqari, innovatsiyalarning paydo bo’lishi loyihalash ishlarining natijasi bo’lishi mumkin, bunda mavjud ilmiy nazariyalar va tushunchalar asosida amaliy harakatlarni amalga oshirish imkoniyatini aks ettiruvchi instrumental va texnologik bilimlar rivojlanadi. Shunday qilib, innovatsion loyihalar yaratiladi, bu esa keyinchalik yangi texnologiyalarning paydo bo’lishiga olib keladi. Innovatsiyalar ta’lim faoliyati jarayonida ham rivojlanadi. O’quv jarayonida talabalarning nazariy va amaliy bilimlari rivojlanadi, keyinchalik ular amaliy hayotning innovatsiyalar yaratish bilan bog’liq turli sohalarida qo’llanilishi mumkin. Innovatsion ta’lim texnologiyalari uchta asosiy komponentga asoslanadi: 1. Zamonaviy, yaxshi tuzilgan tarkib, uning asosi tadbirkorlik faoliyatining hozirgi voqeliklariga javob beradigan kasbiy faoliyatdagi kompetentsiyadir. 2. Zamonaviy, innovatsion o’qitish usullarini qo’llash. Bunday usullar bo`lajak mutaxassisning kompetensiyalarini rivojlantirishga, o`quvchilarni faol bilim va amaliy faoliyatga jalb etishga, bilish jarayonida tashabbuskorlikni namoyon etishga yo`naltirilgan bo`lishi kerak. Ta’lim dasturlarini passiv assimilyatsiya qilish istisno qilinadi. 74 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si 3. Ta’lim jarayonida zamonaviy infratuzilmaning mavjudligi. U o’qitishning yangi shakl va usullarini, xususan, masofaviy ta’limni qo’llashga yordam beradigan axborot, texnologik, tashkiliy va kommunikatsiya komponentlariga asoslanishi kerak. Ta’limda innovatsion texnologiyalar o’qitishda muayyan yondashuvlarni qo’llash asosida qo’llaniladi, ya’ni yangi texnologiyalarni rivojlantirish uchun asos bo’lgan talablar va maqsadlarni o’z ichiga olgan tamoyillar. Pedagogik sohadagi barcha innovatsiyalar jamiyat ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining hozirgi bosqichiga qat’iy mos kelishiga asoslanadi. Hozirgi vaqtda ular o’quvchilarning mustaqilligini rivojlantirishga, o’z-o’zini o’rganish va o’z-o’zini rivojlantirish qobiliyatlarini shakllantirishga, o’quv dasturlarini mexanik ravishda emas, balki ongli ravishda o’zlashtirishga qaratilishi kerak. Ta’lim sohasidagi innovatsion texnologiyalar doimiy ravishda rivojlanib, ularning turlari kengayib bormoqda. Quyidagi asosiy texnologiyalar guruhlarini ajratish mumkin: 1. Mavzuni o’rganish sohasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yoki AKT. Ushbu texnologiyalardan foydalanish axborot jamiyatining rivojlanishi va hayotning barcha sohalarida axborot vositalarini faol joriy etish bilan bog’liq. Bunday texnologiyalar talabalar ongini axborotlashtirishga qaratilgan. Ta’lim dasturlari informatika, axborot jarayonlari va AKTni o’rganishga qaratilgan yangi fanlarni o’z ichiga oladi. Professor-o’qituvchilar va talabalarning axborot madaniyatini oshirishga yordam berish uchun o’quv jarayoni ham faol ravishda axborotlashtirilmoqda; 2. Shaxsga yo’naltirilgan texnologiyalar. Ushbu texnologiyalar shaxsni o’qitish va tarbiyalashda ustuvor o’ringa qo’yishga qaratilgan. Butun ta’lim jarayoni shaxsning individualligi va rivojlanish xususiyatlarini hisobga olgan holda, shaxsni rivojlantirishga qaratilgan. Ta’limdagi innovatsion texnologiyalar ta’limni tartibga solish va uni to’g’ri yo’nalishga yo’naltirish imkonini beradi. Odamlar har doim noma’lum va yangi narsalardan qo’rqib ketishgan, ular har qanday o’zgarishlarga salbiy munosabatda bo’lishgan. Ommaviy ongda mavjud