МЕХАНИЗМ РАЗВИТИЯ ОБЩЕКУЛЬТУРНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ УЧАЩИХСЯ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ШКОЛ (ПРЕДМЕТ «ОБРАЗОВАНИЕ» НА ПРИМЕРЕ РЕЛИГИОЗНЫХ ЦЕННОСТЕЙ)

Аннотация

In this article, we describe the mechanism of development of general cultural competences of students of general secondary schools. Key words: secondary education schools, general cultural competence, religious values, mechanism, science of Education. «МЕХАНИЗМ РАЗВИТИЯ ОБЩЕКУЛЬТУРНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ УЧАЩИХСЯ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ШКОЛ (ПРЕДМЕТ «ОБРАЗОВАНИЕ» НА ПРИМЕРЕ РЕЛИГИОЗНЫХ ЦЕННОСТЕЙ) Аннотация. В данной статье мы описываем механизм развития общекультурных компетенций учащихся общеобразовательных средних школ. Ключевые слова: общеобразовательная школа, общекультурная компетентность, религиозные ценности, механизм, наука об образовании. Umumiy o'rta ta'lim maktablari o'quvchilarining umummadaniy kompetentsiyalarini rivojlantirish mexanizimiga diniy qadriyatlar misolida ma'lumot berish mumkin. Bu masalaga oid tartibga solinadigan tashabbuslar davlat tomonidan belgilanishi mumkin, chunki tarbiya fanida diniy qadriyatlar masalasi milliy va madaniy bag'rida muhim ahamiyatga ega bo'lib, davlatning to'g'ridan-to'g'ri qatnashishi va nazorat qilishi kerak. [1.86] Tarbiya fanida diniy qadriyatlar asosan "Din va qadriyatlar" darsida o'qitiladi. Ushbu dars o'quvchilarga diniy, milliy, etik va axloqiy qadriyatlar, shuningdek uning asosiy tamoyillari va qoidalarini o'rgatishni maqsad qiladi. O'quvchilar bu darsda diniy qadriyatlar bilan bog'liq konseptlarni tushunish, uning asosiy tamoyillarini o'rganish, o'z fikrlarini bayon qilish va munosabatlarni rivojlantirish imkoniyatiga ega bo'ladi. Tarbiya fanida diniy qadriyatlar darsida o'quvchilarga boshqalarga hurmat ko'rsatish, xizmat qilish, insodlik, ehtiram, adolat, otangni muhokamalash, xalqaro hamkorlik, shuningdek boshqa pozitiv xususiyatlarni rivojlantirishni o'rgatish maqsad qilinadi. Diniy qadriyatlar 1 71 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ o'quvchilarda erkin fikrlash, muhokama qilish, haqiqiylikni qidirish, maslahat qilish va boshqa umumiy ma'naviy-tahliliy kompetentsiyalarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Tarbiya fanida diniy qadriyatlar misolida o'quvchilarga xayriya, mehribonlik, hurmat, sho'rofurushlik, qonliqorlik, iltifotliklik, samimiylik, o'zaro tinchlik va qo'qonlik, insonparvarlik, mehnatga hurmat, qadrini bilish, do'stlar va oila bilan samimiy munosabatlar rivojlanishini o'rganish maqsad qilinadi. [2.75] Diniy qadriyatlar o'quvchilarni ma'naviy muhitda xayrlilik, mehribonlik, hurmat, adolat, hamjamiyatga foydali bo'lish, insonparvarlik va etik tamoyillar bilan ta'minlaydi. Bu esa o'quvchilar orasida munosabatlarni samimiy va adolatli shakllantirish, qadrini bilish va hurmat qilish, insonparvarlik va mehnatga hurmat ko'rsatishga olib keladi. Tarbiya fanidagi diniy qadriyatlar mexanizimi orqali o'quvchilarga diniy madaniyatning asosiy tamoyillari, xususiyatlari va amaliyotlarini o'rgatish amalga oshiriladi. [3.109] Ular o'quvchilarga uning umumiy prinsiplarini, o'zining maqsadlarini, insonning yaratilishi va maqsadi haqida ma'lumot berish bilan bog'liqdir. Bu, o'quvchilarning dunyoqarash va ma'nviy qoidalarini tushunish, o'z fikrlarini bayon qilish, boshqa fikrlarni qabul qilishga tayyorlash va o'zlarining o'zaro munosabatlarda adolatli va mazmunli tushunchalarini ifoda qilish imkonini yaratadi. Diniy qadriyatlar, o'quvchilarga hamjamiyatda adolat, qonliqorlik, tinchlik, xalqaro hamkorlik va mehnatga hurmatni o'rganishga xizmat qiladi. Bu asosiy qadriyatlar o'quvchilarni insonparvarlik bilan ta'minlaydi va ularga o'z mehnatlariga va ta'lim-tarbiyaga qadr-qomatni oshirishga, shuningdek, o'z oilalariga va do'stlariga ham e'tibor berishga o'rgatiladi. Diniy qadriyatlar mexanizimi o'quvchilarni ma'naviy tarbiya, muhokama qilish, o'z fikrlarini ifoda qilish va adolatli munosabatlarga erishishga o'rgatadi. Ular diniy qadriyatlar asosida o'quvchilarning o'zlarini tushunish, o'zining o'ziga xos yondashuvlarni shakillantirishni talab qiladi. [4.72] Umummadaniy kompetentsiyalar bir qancha xususiyatlardan iborat bo'lishi mumkin, ba'zi umumiy kompetentsiyalar esa quyidagilarni o'z ichiga oladi: 1. Kommunikatsiya: O'quvchilar o'zlarini adolatli va samimiy shaklda ifoda qilish, ma'lumot almashish va talab qilish, kelishuvlarini rivojlantirish, yozish va tinglash qobiliyatlarini o'rganish bilan bog'liq kompetentsiyadirlar. 2. Ish samaradorligi: O'quvchilar o'z vaqtini boshqarish, maqsadlarni aniqlash va ularga erishish, maqsadga yo'naltirish uchun strategiyalarni belgilash, kreativlik va muammolar yechish qobiliyatlarini rivojlantirish bilan bog'liq kompetentsiyadirlar. 3. O'rganish va o'zlashtirish: O'quvchilar yangi bilim va ko'nikmalar o'rganish, ma'lumotlarni tahlil qilish, tushunchalarni o'rgangan bilim va ko'nikmalarga bog'liq kompetentsiyadirlar. 4. Sotsial munosabatlar: O'quvchilar boshqalar bilan hamjamiyatda ishlash, jamoatda o'z o'rnini olish, ijtimoiy tartibga rioya qilish, qonunlar va qoidalar bilan tanishish, ehtiyoj va talablar bilan boshqalarini ta'minlash