РОЛЬ ЖЕНЩИН В УПРАВЛЕНИИ РАЙОНАМИ В УЗБЕКИСТАНЕ.

Аннотация

The role of women in the neighborhood of the lowest management system in Uzbekistan, their participation in the management of the neighborhood is analyzed. Key words: neighborhood management, women activists, gender equality, development strategy, women's rights. РОЛЬ ЖЕНЩИН В УПРАВЛЕНИИ РАЙОНАМИ В УЗБЕКИСТАНЕ. Аннотация. Анализируется роль женщин в микрорайоне низшей системы управления Узбекистана, их участие в управлении микрорайоном. Ключевые слова: управление микрорайоном, женщины-активистки, гендерное равенство, стратегия развития, права женщин. Bugungi kunda globallashuv jarayonida xotin-qizlarning davlat organlarida va mahalliy boshqaruv tizimida ishtiroki ortib bormoqda. Xotin-qizlarning davlat boshqaruvida faolligi huquqiy, demokratik davlatning asosiy shartlaridan biri hisoblanadi. Dunyoda gender tenglik, xotin-qizlarni davlat boshqaruvidagi rolini oshirish, ilm-fan sohasiga xotin qizlarni jalb qilish, xotin-qizlar huquqlari dolzarb masalalardan hisoblanadi. Bu borada xalqaro tashkilotlar va dunyoning yetakchi mamlakatlari tomonidan bir qancha ishlar amalga oshirilmoqda. O’zbekiston ham shu mamlakatlar qatoridan joy olmoqda. Xususan, ”Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to’g’risida’’gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni 2019-yil 3-sentabrda e’lon qilindi. Qonunning maqsadi 1-moddada quyidagicha ifodalangan: Ushbu qonunning maqsadi xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni ta’minlash sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat, -deb ko’rsatib qo’yilgan [1]. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi 2022 — 2026-yillarga mo‘ljallangan taraqqiyot strategiyasida xotin qizlarni qo’llab-quvvatlash masalasiga alohida e’tibor berilgan. “O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi 2022 — 2026- yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son Farmonining oltmish to’qqizinchi maqsadi xotin-qizlarning huquq va erkinliklari va ularni ta'minlashga qaratilgan. -Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash, ularning jamiyat hayotidagi faol ishtirokini ta’minlash. 1 32 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ - Jamiyatda xotin-qizlarga tazyiq va zo‘ravonlikka nisbatan murosasizlik muhitini yaratish, xotin-qizlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini ta’minlash. -Gender tenglikni ta’minlash siyosatini davom ettirish, xotin-qizlarning ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish, ularni qo‘llab-quvvatlashga doir islohotlarni amalga oshirish. -Xotin-qizlarning ta’lim va kasbiy ko‘nikmalar olishlari, munosib ish topishlariga har tomonlama ko‘maklashish, tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash, iqtidorli yosh xotin-qizlarni aniqlash va ularning qobiliyatlarini to‘g‘ri yo‘naltirish. -Hududlarda, ayniqsa, qishloqlarda xotin-qizlarga ko‘rsatiladigan tibbiy-ijtimoiy xizmatlar sifatini, ular o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini ta’minlash borasidagi ishlar samaradorligini oshirish. -Turar joyga muhtoj xotin-qizlarni uy-joy bilan ta’minlash, turmush va mehnat sharoitlarini yaxshilash, daromadlarini ko‘paytirish borasida tizimli chora-tadbirlarni belgilash. -Og‘ir ijtimoiy ahvolga tushib qolgan xotin-qizlarga ijtimoiy-huquqiy, psixologik yordam ko‘rsatish, ularni manzilli qo‘llab-quvvatlash. “Ayollar daftari” bilan manzilli ishlash, mutasaddi tashkilotlar tomonidan xotin-qizlarning muammolari o‘z vaqtida bartaraf etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish.[2] Davlat dasturida belgilangan maqsadlar ijrosi va mas’uliyati xotin-qizlar faoli zimmasida bo’ladi.Chunki bu lavozim egalari bevosita joylarda xotin-qizlar bilan bevosita ishlaydi. 2022-yil 13-aprel kuni Toshkent shahrida “O’zbekiston taraqqiyotida parlamentdagi ayollarning roli’’mavzusida ikkinchi forum bo’lib o’tdi. Bu forumda xotin-qizlarning O’zbekiston davlat boshqaruvidagi ishtiroki tahlil etilgan. Bunga ko’ra: Parlamentlararo ittifoqning “Siyosatdagi ayollar” xalqaro reytingida O’zbekiston xorijiy mamlakatlar orasida 45-o’rinni egallab, top-50talikdan o’rin egallagan. Xotin-qizlarning boshqaruv lavozimidagi ulushi 27 foiz, siyosiy partiyalarda esa 44 foizga yetdi [3]. Yuqoridagilardan ham ko’rinib turibdiki O’zbekistonda xotin-qizlarning boshqaruv tizimida faolligi ortgan. O’zbekistondagi mahallalar boshqaruvida ham xotin-qizlar faol ishtirok etishmoqda. 2022 yilning 9-iyun kuni Mahalla va nuroniylarni qoʻllab- quvvat vazirligi tomonidan Oliy Majlis Senati bilan hamkorlikda “Mahalla —islohotlar markazi yoki aholini rozi qilish, hududlarni rivojlantirishda mahalla raisining oʻrni” mavzusida anjuman tashkil etildi. 2019-yilgi saylovlarda 8,9 foiz ayol raislar saylangan boʻlsa, 2022 yilgi saylovlarda 11,8 foiz - 1 104 nafar ayollar mahalla raisi boʻldi. Bu koʻrsatkich, Toshkent viloyatida 133, Toshkent shahrida 130, Andijonda 123, Namanganda 113, Fargʻonada 105 nafarni tashkil etadi.[4] Bu raqamlarni Buxoro shahri misolida tahlil etadigan bo’lsak