Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
AUTENTIK RESURSLAR YORDAMIDA TILSHUNOSLIK KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH
ILM-FAN VA INNOVATSIYA · ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI · Karimova Diyora Abduvaxidovna (in-academy.uz/index.php/si) · Muhammad Al-Хorazmiy nomidagi (in-academy.uz/index.php/si)
Наука и инновация · 291-299 · 2026
Аннотация
Mazkur maqolada tilshunoslik kompetensiyasini rivojlantirishda autentik materiallardan foydalanishning nazariy asoslari hamda amaliy ahamiyati yoritilgan. Autentik materiallar tilni o‘rganishda real hayotiy vaziyatlar asosida o‘rgatuvchi, o‘quvchilarda og‘zaki va yozma nutq malakasini shakllantiruvchi samarali vosita sifatida baholangan. Shuningdek, maqolada bu materiallarning til o‘rganishga bo‘lgan motivatsiyani oshirishi, madaniy kontekstni tushunishga yordam berishi va kommunikativ kompetensiyani mustahkamlashi ta’kidlangan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, autentik materiallar yordamida tashkil etilgan ta’lim jarayoni o‘rganuvchilarning lingvistik va madaniy bilimlarini birgalikda rivojlantirishga xizmat qiladi. Kalit so‘zlar: Til o‘rgatish, interfaol metodlar, real muloqot, lingvistik kompetensiya, madaniyatlararo kommunikatsiya, ta’lim texnologiyalari. Kirish qismi: Bugungi globallashuv jarayonida chet tillarini o‘qitish sohasida yangi, samarali yondashuvlar va innovatsion metodlarni joriy etish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, talabalar tilshunoslik kompetensiyasini shakllantirish va rivojlantirishda autentik materiallardan foydalanish ta’lim jarayonining dolzarb yo‘nalishlaridan biri sifatida maydonga chiqmoqda. Autentik materiallar - bu ona tilida so‘zlashuvchilar tomonidan real kommunikativ vaziyatlar uchun yaratilgan materiallar bo‘lib, ularning til o‘rganuvchilar uchun o‘ziga xos didaktik imkoniyatlari mavjud. Autentik materiallar o‘z tarkibi, mazmuni va kontekstual yondashuvi bilan o‘quvchilarni real til muhiti bilan tanishtiradi, ularni tabiiy muloqotga tayyorlaydi, shuningdek, til elementlarini funksional kontekstda o‘rganish imkonini beradi. Bu esa nafaqat lingvistik bilimlarni, balki madaniy, kommunikativ, pragmatik va stilistik ko‘nikmalarni ham rivojlantiradi. Autentik materiallarga jurnal va gazeta maqolalari, video va audio yozuvlar, reklama matnlari, bloglar, podkastlar, intervyular, ijtimoiy tarmoq postlari, qo‘shiqlar, filmlar va rasmiy hujjatlar kiradi. Autentik matnlar yordamida o‘rganuvchilar tilning hozirgi kundagi real qo‘llanilishi, uslubiy xususiyatlari va madaniy konnotatsiyalarini tushunishga o‘rganadilar. Tilshunoslik kompetensiyasini rivojlantirishda bu holat ayniqsa muhim, chunki til faqat grammatik qoidalar majmuasi emas, balki ijtimoiy-madaniy kontekstda yashovchi murakkab hodisadir. O‘qituvchilar tomonidan to‘g‘ri tanlangan autentik matnlar talabalarni real nutqiy faoliyatga jalb etib, ularni muloqotga tayyorlaydi va mustaqil fikrlashga undaydi. Amaliyot shuni ko‘rsatadiki, autentik materiallar asosida tashkil etilgan mashg‘ulotlar til o‘rganishga bo‘lgan motivatsiyani oshiradi, tilga qiziqishni kuchaytiradi hamda o‘rganilayotgan tilning ijtimoiy va madaniy jihatlarini o‘zlashtirishga xizmat qiladi. Bu jarayonda o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutq faolligi ortadi, ularning til bilan ishlash qobiliyati, ya’ni tilshunoslik kompetensiyasi yanada mustahkamlanadi. 136 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Shuningdek, autentik materiallar asosida ishlab chiqilgan topshiriqlar orqali talabalarda so‘z boyligi, frazeologik birliklar, stilistik vositalar va nutq aktlarining ma’nodagi nozik farqlari haqida bilimlar shakllanadi. Bu esa ularning tilni chuqur anglab yetishlariga, konnotativ va denotativ ma’nolarni tahlil qilishga, kommunikativ strategiyalarni qo‘llashga imkon yaratadi. Xulosa qilib aytganda, tilshunoslik kompetensiyasini shakllantirishda autentik materiallardan foydalanish ta’lim sifati va samaradorligini oshiradi. Bu yondashuv o‘quv jarayonini hayotiy, mazmunli va kontekstual qiladi. Autentik vositalar orqali o‘rganuvchilarda til sezgirligi, nutq moslashuvchanligi va madaniyatlararo muloqotga tayyorgarlik darajasi rivojlanadi. Shu bois, bu metodologiyani o‘quv dasturlariga tizimli va izchil tarzda integratsiya qilish zamonaviy til ta’limining ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Asosiy qism: Bugungi globallashuv jarayonida chet tillarini o‘rganishga bo‘lgan ehtiyoj ortib borayotgani sababli, ta’lim tizimida tilshunoslik kompetensiyasini shakllantirish dolzarb masalalardan biriga aylangan. Tilshunoslik kompetensiyasi deganda nafaqat grammatik bilimlar, balki fonetik, leksik, sintaktik, stilistik bilimlar majmuasi, ularni amaliyotda qo‘llay olish ko‘nikmalari tushuniladi. Bu kompetensiyani shakllantirishda esa zamonaviy metodlar, xususan, autentik materiallardan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi. Autentik materiallar - bu real hayotda kommunikatsiya uchun mo‘ljallangan, o‘quv jarayoni uchun maxsus yaratilmagan matnlar, audio, video va boshqa turdagi axborot vositalaridir. Bunga gazeta va jurnal maqolalari, radio eshittirishlari, intervyular, film lavhalari, internetdagi forumlar, reklama matnlari, bloglar va ijtimoiy tarmoqlardagi postlar misol bo‘la oladi. Bunday materiallar quyidagi afzalliklari bilan ajralib turadi: o‘quvchilarni real til muhitiga yaqinlashtiradi; madaniyatlararo kompetensiyani shakllantiri
Доказательный фрагмент
«Mazkur maqolada tilshunoslik kompetensiyasini rivojlantirishda autentik materiallardan foydalanishning nazariy asoslari hamda amaliy ahamiyati yoritilgan.»
Образец извлечения
Демо-превьюMazkur maqolada tilshunoslik kompetensiyasini rivojlantirishda autentik materiallardan foydalanishning nazariy asoslari hamda amaliy ahamiyati yoritilgan. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- lingvistik kompetensiya, madaniyatlararo kommunikatsiya, interfaol metodlar, ta’lim texnologiyalari., real muloqot, Til o‘rgatish
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025