ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ПРОЦЕССЫ СОТРУДНИКОВ В РАБОЧЕМ КОЛЛЕКТИВЕ

Аннотация

This article talks about the fact that the need for human labor is decreasing in our time when science and technology are developing, and this is causing problems of unemployment in the world. Keywords: Productivity, system, economy, development, human, society, social, unemployment, ability, workforce, poverty, labor resources, industry, employment, occupation, investment, ownership, labor market. ПРОБЛЕМЫ БЕЗРАБОТИЦЫ В ЭПОХУ РАЗВИТИЯ Аннотация. В данной статье говорится о том, что потребность в человеческом труде снижается в наше время, когда развивается наука и техника, и это вызывает проблемы безработицы в мире. Ключевые слова: Производительность, экономика, система, маразвитие, человек, общество, социальное, безработица, способность, рабочая сила, бедность, трудовые ресурсы, промышленность, занятость, занятие, инвестиции, собственность, рынок труда. Kirish. Hozirgi rivojlanib borayotgan davrda yashayotgan ekanmiz,inson jismoniy kuchiga emas,inson tafakkuriga suyanib qoladigan jamiyat barpo etilayotgandek go’yo. Bu bir tarafdan jamiyat uchun samarali va har taraflama insonni qiladigan vazifasini tez va oson bajarishiga olib keladi, ammo,bir tomondan dunyoda ishsizlik muammolarini keltirib chiqaradi.Hozirgi vaqt mobaynida oʻtish davri iqtisodiyotining oldida turgan dolzarb muammolardan biri – mehnat bozorini samarali shakllantirish va rivojlantirishdir. Buning uchun, hammadan avval ijtimoiy va iqtisodiy tizimlar rivojlanishining obyektiv qonunlaridan savodli foydalanish zarur. Ma’lumki, taraqqiyot sohibi boʻlib xizmat qilgan inson jamiyatning asosiy ishlab chiqarish kuchi hisoblanadi. Faqat inson ehtiyojini juda muhim deb bilgan va uning samarali takror ishlab chiqarilishini ta’minlagan jamiyatgina eng yuqori taraqqiyotga erishadi. Jamiyatning boshqa barcha vositalari: mulkchilik shakllari, ishlab chiqarish va ilmiy salohiyat, moliya, narxlar ushbu asosiy maqsadga boʻysunishi kerak. Bu degani, bugungi bozorga qarab, iqtisodiy tizim harakatini toʻg‘ri moʻljalga olish, oʻtish davrini tezlatish yoxud sekinlashtirishdir. 4 8 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Mehnat bozori – bozorning boshqa barcha tizimchalari bilan uzviy bog‘langan. Bozor iqtisodiyoti sharoitida bandlik va ishsizlik muammolari muhim ijtimoiy ahamiyat kasb etadi. Bandlik o’z navbatida o’z shaxsiy va ijtimoiy ehtiyojlarini qondirish bilan bog’liq, qonun hujjatlariga zid kelmaydigan, ularga mehnat daromadi keltiradigan faoliyatidir. Unumli va ijtimoiy mehnat qilishga bo’lgan o’z qobiliyatlarini tasarruf etish va qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan har qanday faoliyat, shu jumladan haq to’lanadigan ishni bajarishga aloqasi bo’lmagan faoliyat bilan shug’ullanish mutloq huquqi fuqarolarga tegishli hisoblanadi. Darhaqiqat, talabga ega boʻlish uchun ishchi kuchi jismoniy, aqliy va kasbiy qobiliyatlarning belgilangan majmuasiga ega boʻlishi kerak. Ishlab chiqarish jarayoniga bu qobiliyatlarni tatbiq eta turib, u oʻz iste’mol sifatlarini yo’qotmasligi uchun doimo qayta ishlab chiqarilishi lozim. Nafaqat o’zini qayta ishlab chiqarish, balki mehnat resurslari va butun aholining sifat ko’rsatkichlari ham yaxshilanishini rag’batlantirib borib, kelajakda qayta ishlab chiqarishga asos solishi kerak. Bundan kelib chiqadiki, mehnat bozorida raqobat xodimning mehnat qobiliyatini takomillashtiruvchi asosiy kuch sifatida mavjud boʻlishi lozim. Shu munosabat bilan ishchi kuchiga talabni shakllantiruvchi tizimda xuddi shunday o’zgarishlar sodir boʻlishi, ya’ni xaridorlar – mulkdorlar o’rtasida raqobat paydo bo’lishi kerak. Mavzuga oid adabiyotlarning tahlili (Literature rewiev). Mehnat bozorining boshqa muhim nazariy qoidasi – uning oʻz-oʻzini hududiy ifodalash haqidagi tasavvuri. Xodim hatto yollanganda ham, o’zining “mehnatga qobiliyatlari”ni qayta ishlab chiqarishga ehtiyojini boshidan doimiy kechirib, bozor bilan aloqasini uzmaydi. Bundan tashqari, xodim eng yaxshi sharoitlarni qidirib, bir yollovchidan boshqasiga o’tishga tabiiy intilishi ham mavjuddir. Amaliyotning ko’rsatishicha, ishlab chiqarish kuchlari darajasi qanchalik yuqori bo’lsa, migratsion faollik ham shunchalik jadaldir. Bunda xodimlarning bir qismi mehnat bozorida vaqti-vaqti bilan paydo boʻlib, vaqtincha ishlab chiqarishda ishtirok etmaydi. Prof. V. Kulakovning hisob-kitoblariga ko’ra, ish bilan band boʻlganlarning katta qismi shunday harakatda bo’ladi: har yili sanoatda 35% gacha, qurilishda 40% , temiryo’l transportlarida 37% ishtirok etadi. Shuning uchun mehnat bozori ijtimoiy bozor iqtisodiyoti va ijtimoiy-mehnat sohasining tarkibiy qismidir. Ilmiy va o’quv adabiyotlarida mehnat bozorining o’nlab ta’riflari keltiriladi. Masalan, yangi sinfiy maktabni yaratuvchilar D. Gilder, A. Laffer, M. Feddstayn, R. Xollar mehnat bozorini ichki bir xil boʻlmagan va g’oyat o’suvchi hamda bozor qonunlariga bo’ysunuvchi tizim sifatida qaraydilar. Narx-navo mexanizmi uning asosiy regulatori boʻlib xizmat qilad