ФАКТОРЫ ПРЕОДОЛЕНИЯ УГРОЗ, НАПРАВЛЕННЫХ ПРОТИВ НАЦИОНАЛЬНОЙ ДУХОВНОСТИ

Аннотация

The article addresses the concepts of spirituality and national spirituality. Also in the context of today's globalization, feedback has been made on the factors of overcoming various threats aimed at National spirituality. Keywords: globalization, spirituality, national spirituality, nationality, threat, factor, upbringing, education, national identity. ФАКТОРЫ ПРЕОДОЛЕНИЯ УГРОЗ, НАПРАВЛЕННЫХ ПРОТИВ НАЦИОНАЛЬНОЙ ДУХОВНОСТИ Аннотация. В статье рассматриваются понятия духовности и национальной духовности. Также обсуждались факторы преодоления различных угроз, направленных на национальную духовность в условиях сегодняшней глобализации. Ключевые слова: глобализация, духовность, национальная духовность, нация, угроза, фактор, воспитание, образование, национальная идентичность. Бугунги кунда бутун дунё халқларини ташвишга солган терроризм, диний экстремизм ва бошқа глобал хавф-хатарлар орасида яна бир кўзга ташланмас хавф, ёт ғояларнинг миллатга ва миллийликка таҳдиди ҳам пайдо бўлдики, ўтмиши бақувват, илдизлари чуқур, дунё ҳамжамиятида ўз ўрни ва мавқеига эга бўлган халқлар бу хавфнинг аянчли оқибатлар келтиришини дарҳол англаган ҳолда унга қарши тегишли чоралар кўрмоқда. Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, мафкуравий тарбия таъсирида шакллантирилган мафкуравий иммунитет маънавий таҳдидларни олдини олишда ва ёшларни унинг таъсирида ҳимоя қилишда муҳим омил ҳисобланади. Айни вақтда маънавий таҳдидларга қарши курашда институционал асосда фаолиятни ташкил этиш самарали натижа бериши шубҳасиздир. Турли ижтимоий гуруҳлар, оила, маҳалла, миллий–маданий марказлар, сиёсий партиялар, жамоат бирлашмалари, халқнинг интелектуал салоҳиятини юксалтиришга йўналтирилган таълим–тарбия тизимининг қонуний ҳуқуқий асослари ва дастурлари; оммавий ахборот воситалари; умуман, жамият милий ғоясини шакллантириш ва уни халқ ишонч эътиқодига айлантиришнинг маънавий–маърифий комплекси асосида олиб бориладиган мафкуравий тарбия орқали маънавий таҳдидларни бартараф этишда самарали натижага эришиш мумкин. Бу омилларнинг ҳар бири маънавий таҳдидларни олдини олишда, миллий ғояни кенг жамоатчилик онгига сингдиришда муҳим ўрин тутади. 579 ISSN: International scientific journal 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2022 VOLUME 1 / ISSUE 1 Бугун миллат вакилларининг аксарият кўпчилик қисми маънавиятга қарши таҳдидларнинг таъсирини тўла англаб етмаётганилиги муаммо бўлиб ҳисобланади. Бундай вазиятда, яъни таҳдидлардан ҳимояланишда миллатларнинг ўз миллий-маънавий заминларини асрашлари, уларни ўз дунёқарашларининг ажралмас қисмига айлантиришлари ва таҳдидларга қарши ягона куч сифатида бирлашиб ҳаракат қилишлари кутилган самара бериши мумкин. Бунинг учун эса миллат вакилларига маънавиятга нисбатан юзага келган таҳдидларни англатиш амалий аҳамиятга эга бўлади. Миллат мавжуд экан, унинг ўзлигини англашга интилиши ҳам ривожланиб боради. Чунки миллатнинг мавжудлигининг ўзи унинг “мен”лигининг мавжудлигини ҳам билдиради. Ўзлигидан маҳрум бўлган миллат миллат бўлолмайди. У ўзгаларга ассимилиациялашиб (қўшилиб) кетади. Шундай экан, миллат тараққиётининг турли босқичларида ва унинг ташқи дунё билан бўладиган муносабатларида, унинг ўзлигини англашида кечадиган ўзгаришлар, юзага келадиган турли даражадаги зиддиятлар ва жараёнларни узлуксиз равишда таҳлил қилиб боришга бўлган эҳтиёж ҳамошиб бораверади. Айниқса, мамлакатнинг полиэтник шароитида миллатларнинг ўзлигини англаши, уларнинг ҳар бирига хос бўлган манфаатларнинг ошиб бориши, уларни ўзаро мувозанатга келтириш, глобаллашувнинг авж олиши жараёнида миллий маънавиятларга нисбатан турли таҳдидларнинг ортиши ва улардан огоҳ бўлиш заруриятининг кучайиши мазкур масалани ўрганишнинг ҳар доим долзарб бўлиб қолишини тақозо қилади. Келтирилган бу фикрларимизга асосланиб, айтиш мумкинки, миллий ўзликни англаш тушунчасига таъриф берганда: - замон ва макон нуқтаи назаридан қараш, уларда кечадиган жараёнларни ҳисобга олиш; - миллатлар маънавиятига нисбатан юзага келадиган турли таҳдидларга бўладиган муносабатлар: сезгирлик, огоҳлик, ҳозиржавоблик, пассивлик ёки сеза олмаслик ҳолатларини ҳам назарда тутиш; - миллатларнинг ўзлигидан бегоналашувига сабаб бўладиган омилларни ҳам ҳисобга олиш зарур бўлади. Чунки миллий ўзликни англашнинг ривожланиши деганимизда, миллатларнинг бугуни ва истиқболи учун масъуллиги, манфаатларини англаган ҳолда онгли равишда фаолият кўрсатиши ҳам назарда тутилади. Яъни миллий ўзликни англаш - бу миллат вакилларининг ўз манфаатлари ва ўз “мен”лигини мустаҳкамлаш йўлида турли таҳдидлардан ҳимояланишдаги амалий фаолияти ҳисобланади. Агар миллатимизнинг шаклланиш ва ривожланиш тарихига назар соладиган бўлсак, унинг миллат мақомига етиши босқичма-босқич юзага келганлигининг гувоҳи бўламиз. Унинг тарқоқлиги эмас, балки ўзаро бирлашуви тобора ривожланганлигини кўрамиз. Ҳақиқатан ҳам, мустақиллигимиз туфайли кириб келган демократик қадриятлардан, унинг тоза ҳавосидан фойдаланишга ҳаракат қилган айрим инсонларнинг уруғчилик ғояларига мойиллигини билдириб қўйганлари ҳам бор. Ҳар бир инсон ўзининг илдизлари