ОСНОВАНИЯ УГРОЗ, НАПРАВЛЕННЫХ ПРОТИВ НАЦИОНАЛЬНОЙ ДУХОВНОСТИ И ОСОБЕННОСТИ ИХ ПРОЯВЛЕНИЯ

Аннотация

The article focuses on spirituality and national spirituality and the threats to national spirituality in the context of globalization. There have also been reflections on the underlying threats to national spirituality and the causes of their manifestation. Keywords: globalization, spirituality, national spirituality, nation, threat, popular culture, missionary, base, danger. ОСНОВАНИЯ УГРОЗ, НАПРАВЛЕННЫХ ПРОТИВ НАЦИОНАЛЬНОЙ ДУХОВНОСТИ И ОСОБЕННОСТИ ИХ ПРОЯВЛЕНИЯ Аннотация. В статье рассматриваются угрозы, направленные на духовность и национальную духовность, а также национальную духовность в условиях глобализации. Также обсуждались основания угроз, направленных на национальную духовность, и причины их проявления. Ключевые слова: глобализация, духовность, национальная духовность, нация, угроза, популярная культура, миссионерство, основа, опасность. Мамлакатимиз мустақилликка эришиб ўзининг барқарор ривожланиш йўлида давом этар экан, бу йўлда давлатимиз томонидан бугунги кунга қадар эришган бир қатор ютуқларимизни кўра олмайдиган, тараққиётимизга хасад билан қарайдиган кучлар мавжуд. Бундай ғараз ниятли кучлар яхши биладиларки, бизнинг мамлакатимизни ҳеч қачон ҳарбий йўл билан эгаллай олмайдилар. Шу сабали ҳам улар таъсир ўтказишнинг турли йўлларини излаб топишмоқда ва глобаллашув даврида ғоявий таъсир этувчи усуллардан фойдаланишга уринаётганликлари яққол кўзга ташланмоқда. Айниқса бундай таъсирлардан бири бўлмиш “оммавий маданият” таҳдиди маънавий бойликларимизнинг қадрсизланиши, миллий маданиятимизнинг оёқ ости бўлиши, вақтинчалик ҳузур-халоват, кўнгил очишлар деб ёшларимиз ўз келажакларидан махрум бўлишларига ва охир- оқибат таназзулга тушишларига йўл қўймаслигимиз лозим. Бугунги шиддат билан ривожланаётган замонда ҳар қандай тараққиёт маҳсулидан икки хил мақсадда – эзгулик ва ёвузлик йўлида фойдаланиш мумкин. Бу борада компьютер, уяли телефон, параболик антенна, электрон почта, интернет орқали маънавиятимизнинг қадимий илдизлари, ноёб ва бетакрор намуналари ва бой маънавий фазилатларимизга маънавий таҳдид солаётганини глобаллашувнинг салбий томони дейиш мумкин. 574 ISSN: International scientific journal 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2022 VOLUME 1 / ISSUE 1 Мавзумиздан келиб чиққан ҳолда, уларнинг ҳаммасини эмас, балки конкрет миллий манфаатлар, унда миллий маънавиятга нисбатан турли таҳдидларнинг мавжудлиги ва унинг глобаллашув шароитида авж олаётганлиги масалалари устида фикр юритишга ҳаракат қиламиз. Миллий манфаат кенг қамровли бўлиб, у миллатнинг шаклланиши, ривожланиши ва такомиллашуви жараёнида юзага келади. У миллатнинг иқтисодий, ижтимоий-сиёсий ва маънавий-маърифий тараққиёти билан боғлиқ бўлган омил ҳисобланади. Миллатларнинг ўз-ўзини англашининг ривожланиши ва уларнинг истиқболига қарши қаратилган таҳдидларнинг ортиб бориши, ўз навбатида, манфаатларнинг кўламининг ошиб боришига ҳам олиб келади. Бунга яққол мисол сифатида айтиш мумкинки, бугунги кунда миллатларнинг миллий ўзлигини англашининг кучайиб бориши, айни пайтда, глобаллашувнинг авж олиши шароитида миллий манфаатлар кўламининг кенгайиб боришига олиб келди. Хусусан, миллий маънавиятни асраш меросни ўзлаштириш, уларни кейинги авлодга етказиш бугунги кунда миллий манфаатлар таркибидаги асосий масалага айланди. Чунки миллий маънавиятга қарши қаратилган таҳдидлар: 1) ҳар қачонгига қараганда ҳам авж олмоқда; 2) миллий маънавиятнинг барбод этилиши миллатнинг ўзлигидан маҳрум бўлишига олиб келади; 3) миллий маънавиятнинг энг нозик жиҳати шундаки, у миллатни ташкил қилувчи инсонларнинг дунёқараши, онги, руҳияти ва тафаккурининг маҳсули сифатида шаклланади. Уларнинг турли ташқи таъсирларга мойиллиги салбий характерга эга бўлса, бу табиий равишда миллий онг, дунёқараш, руҳият ва тафаккурнинг заифлашувига олиб келади. Шунинг учун ҳам миллатнинг манфаатларидан бири ҳам унинг маънавиятини асрашга хизмат қилади. Зеро, бугун маънавият нафақат миллатнинг кенг маънодаги ўзлигини асраб қолишидаги асосий омил, шунингдек, унинг иқтисодий, ижтимоий ва сиёсий устунларини асрашнинг ҳам асосий омилига айланди. Манфаатлар тизимида миллий манфаатлар етакчи ўринга эга. Чунки уни ҳимоя қилиш орқали миллатни асраш ва ривожлантириш мумкин. Бунга эса миллий маънавиятни асраш орқалигина эришиш мумкин. Аммо унга нисбатан таҳдидларнинг ошиб бораётганлиги миллатни асраш имкониятларини ҳам чекламоқда. Бугунги кунга келиб, маънавиятга қарши қаратилган таҳдидларнинг негизини қуйидаги манфаатлар ташкил қилади: биринчидан, иқтисодий омиллар ташкил қилади. Бугунга келиб, юксак тараққиётга эришган мамлакатларнинг ўзга мамлакатларнинг ерости ва усти заҳиралари устидан ўзларининг назоратини ўрнатиши, ишлаб чиқариш соҳасига эгалик қилиш, ўзларига қулай бозор шароитларини қўлга киритиш кабилар ташкил қилади. Уларнинг ҳаракатлари заминида: а) бу мамлакатларнинг ўзларида мавжуд бўлган ресурсларни тежаш, ўзгалар ҳисобига бойлик орттиришга интилиш; б) айни пайтда, жаҳон иқтисодиёти устидан ўзларининг назоратини ўрнатиш орқали босқичма-босқич бутун мамлакатларни ўзларига қара