Калит сўзлар. Титраш, шовқин, агрегат, методика, тадқиқот.

Аннотация

In this article, the study of vibration sources of machine-tractor aggregates, noise spectra in their workplaces is studied. Буғдой йиғиш комбайнлари оператори иш ўрнидаги шовқин ва титрашни ҳамда уларни пасайтириш методлари бўйича тадқиқотлар ВИСХОМ(В.П. Горячкин номидаги қишлоқ хўжалиги муҳандислиги илмий тадқиқот институти)да амалга оширилган, буғдой йиғиш комбайнлари мисолида ўзиюрар қишлоқ хўжалиги машиналари операторлари иш ўринларидаги шовқин ва титраш параметрларини аниқлаш методикаси ишлаб чиқилган. Методикада виброакустик синовлар жараёнида ўлчов аппаратларига қўйиладиган талаблар, машиналарнинг иш шароити ва тартиби ўз ифодасини топган [17; 34-40 б., 18; 115 б.]. Ишнинг асосий қонуниятлари давлат стандартларининг асосини ташкил этган ва мазкур ишда фойдаланилган. Буғдой йиғиш комбайнлари оператори иш ўрнидаги шовқин ва титрашни пасайтириш масаласи шовқин-виброизоляцияловчи кабиналарни ўрнатиш йўли билан кўриб чиқилади ва кабинанинг комбайн рамасига ўрнатилиш усули (қаттиқ ёки амортизаторлар ёрдамида), панелларда тирқишлар, очиқ жойлар ва бўшлиқлар мавжудлиги кабинадаги шовқин даражасига катта таъсир кўрсатиши қайд қилинади [19; 146-150 б., 20; 5-6 б., 15; 180-182 б.]. Буғдой йиғиш комбайнлари ва пахтачилик МТАлари шовқин манбалари турлича эканлигига қарамасдан тадқиқот методикасининг айрим ҳолатлари пахтачилик МТАлари шовқинини тадқиқ қилишда қўлланилиши мумкин. 49 МСС маълумотларига кўра, биринчи навбатда, пахтачилик МТA иш жойларининг ишончли овоз босими даражалари ва товуш даражасини аниқлашга; иккинчидан, операторнинг иш жойларини шовқин юки жиҳатидан тавсифлашга; учинчидан, пахтачилик МТA шовқинларини ва асосий манбаларини таснифлашга имкон бермайди. а - экиш ва қатор орасига ишлов бериш; б - пахтанинг зараркунандалари ва касалликларига қарши курашиш; в - йиғиш; 1, 2 - кабинали ва кабинасиз асосий трактор; 3 - рухсат этилган максимал даражалар (ПС-75). 1-расм. Пахтачилик МТA операторларининг иш жойларида шовқин спектрлари. 50 Спектрлардан кўриниб турибдики, спектрнинг табиати бўйича пахтачилик МТA шовқини кенг тармоқли бўлиб, узлуксиз спектри бир октавадан ошиқроқ. Спектрларда тонал характерли товушлар йўқ, чунки уларда яққол ифодаланган дискрет оҳанглар мавжуд эмас. Шунинг учун пахтачилик МТA-лари операторларнинг иш жойларида шовқинини октава частота диапазонларининг учдан бирида ўлчаш зарурати мавжуд эмас. Вақт хусусиятларига кўра, МТA (операторнинг иш жойларида) шовқини доимийдир.