This work includes research on the essence of radicalization and its impact on socio-political life

Аннотация

This work includes research on the essence of radicalization and its impact on socio-political life. It analyzes the initial stages of radicalization, the process of indoctrination, and methods of inclining members towards new ways of thinking using the Ḥizb al-Taḥrīr organization as an example. The research findings identify the main stages of radicalization, including the incorporation of group ideologies into individuals and the formation of a "party personality." Additionally, it emphasizes the necessity of enhancing measures against radicalization and effective prevention against extremist ideas, which will strengthen scientific foundations aimed at protecting youth from harmful influences. Key words: Ḥizb al-Taḥrīr, radicalization, partisan personality, radicalism, J. Wilson, D. Win, ʿUmar Bakrī. Ҳизбут таҳрир аъзолари ва уларнинг фаолияти ҳақида кўплаб янги маълумотлар тўпланган бўлса-да, радикаллашувнинг аниқ қандай юз бериши ҳали ҳам тушунишга қийин бўлиб қолмоқда, чунки радикаллашув оддий йўл билан бормайдиган мураккаб жараён ҳисобланади. Шунинг учун, аввал радикаллашув тушунчасини аниқлаб олиш керак, чунки мавзуни чуқур ўрганишдан олдин уни тушуниш муҳим. Ҳизбут таҳрир ғоясига асосланган янги фикрлаш нуқтаи назарини яратиш. Бунда Ҳизбут таҳрирда шахсиятни ўзгартириш жараёнида чуқур радикаллашув асосий роль ўйнайди. Бу жараён инсоннинг дунёга янги қараш билан ёндашишини таъминлайди. Ижтимоий когнитив назарияга кўра, шахснинг хулқ-атвори ички ҳис-туйғулар ва 79 атрофдаги муҳит таъсири билан шаклланади. Ижтимоий психологлар гуруҳ аъзоси бўлган одамларда асосий когнитив ва мотивацион ўзгаришлар қандай юз беришига узоқ вақтдан бери қизиқишган [3. B. 39]. Радикал гуруҳда янги фикрлаш шаклини яратиш учун яхши муҳит вужудга келади, чунки аъзолар гуруҳнинг талабларига мослашишга тайёр бўлади. Бу жараёнда шахс ва гуруҳ ўртасида кучли боғлиқлик пайдо бўлади, бу эса Ҳизб ут-Таҳрирнинг аъзоларнинг қарашларини ўзгартиришга ёрдам беради. Ҳизбут таҳрир дунёқарашини шахснинг онгига сингдириш - бу тушунчалар ва хулқ-атворларни ўзликка қабул қилиш жараёни умумий атамаси бўлиб, ташқи дунёнинг хусусиятларини ички дунёга жойлаштиришдир. Бу ички дунё гуруҳга қатнашиш таъсири остида кучли бўлиб, хулқ-атворга чекловларни қўйиш ва ташқи дунёни қайта шакллантириш билан фаол бўлади. Бошқача қилиб айтганда, янги аъзо Ҳизбут таҳрирга қўшилганда, унинг бошқаларга бўлган қарашлари уюшманинг қарашларига мувофиқ ўзгаради, бу унга жамоавий Ҳизбут таҳрир ғоясини ўзлаштиришга имкон беради. Ғоялар ва ишончларни ўзлаштириш жараёни фаол равишда, маданиятлаш жараёни орқали амалга оширилади, бу бутунлай характерни ўзгартириб, гуруҳга садоқатни яратади. "Ҳизбий шахсият"ни шакллантириш (яъни, гуруҳга хос умумий шахсият яратиш) – Ҳизбут Таҳрирнинг радикаллашув босқичи шахсни гуруҳга қўшишни таъминлайди ва шахснинг янги когнитив ҳамда хулқ-атвор диспозициясини ривожлантиришда муҳим роль ўйнайди, айниқса гуруҳ радикал ғоянинг ягона талқинчиси ҳисобланганда. Гуруҳ муҳитида, янги аъзо гуруҳнинг нуқтаи назарига мос равишда фикрлашга индоктринация қилинади. Бу ижтимоий дунёни янгича кўришда намоён бўлади, бу мавжуд конвенцияларга зид келиши мумкин [4. B. 17-18]. Ҳизбут таҳрирнинг радикаллашув босқичи асосан шахсни гуруҳга қўшиб, унинг фикрлаш тарзини ва хулқ-атворини ўзгартиришга қаратилган. Янги аъзо гуруҳнинг фикрлаш усулига мос равишда ўргатилади ва бу унга ижтимоий дунёни янгича кўз билан кўришга олиб келади. Бу жараёнда янги аъзо аввалги анъанавий қарашларидан воз кечиб, гуруҳнинг радикал ғоясини қабул қилади. Гуруҳнинг таъсири остида аъзо ўзини гуруҳ аъзолари билан боғлайди ва "бошқалар"дан ажратиб турадиган фарқларни кучайтиради. Бу ўзаро муносабатлар гуруҳ ичида аъзонинг ўзлигини гуруҳнинг умумий қарашлари билан бирлаштиришга олиб келади. Шундай қилиб, аъзо нафақат гуруҳнинг фикрларини қабул қилади, ҳатто баъзи ғояларга шубҳа билан қараса ҳам уларни сўз ва амал билан ифодалашга мажбур бўлади [5. B. 2]. Радикалларни яратиш учун ижтимоийлашув пайтида норози бўлган ёшларни топиш талаб қилинади, чунки бу шахслар Ҳизбут таҳрир ғоясига нисбатан кўпроқ мотивацияни намоён қилади [5.B. 14-17]. Агар ижтимоийлашув шахсиятни ривожлантиришнинг ажралмас қисми бўлса, ноқулай ижтимоийлашув қандай таъсир кўрсатади? Бакрига кўра, ирқчилик муаммоси ёшларни нишонга олиш учун фойдаланилади, улар болалигида буни бошдан кечирган ва уларнинг руҳий оғриқларидан фойдаланиб, катта ёшда радикаллаштириш учун восита сифатида ишлатилади. 80 Ҳизбут таҳрир ташкилоти жамиятдаги муаммолар туфайли азоб чекаётган ёш мусулмонларни ўз сафига жалб қилишга уринади. Ёшлар турли ижтимоий муаммолар, жумладан ирқчилик ва маданиятлараро зиддиятлар орқали шахсий қийинчиликларни бошдан кечиради. Бу тажрибалар уларни мустаҳкам ва турли фикрларга очиқ бўлган гуруҳга мансублик ҳиссини излашга мажбур қилади. Ҳизбут таҳрир бундай шахсларни ўз сафига қўшиб, уларни ўз ғояси билан шакллантиришга ҳаракат қилади, бу эса уларга янги шахсият ва мақсад беради. Бу жараён, ёшларнинг жамиятдаги ролини