Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ИНТЕНСИВ БОҒЛАРДАГИ ОЛМА ВА ГИЛОС ГУЛЛАРИРДАГИ ГУЛШИРА МИҚДОРИНИ КУН ДАВОМИДА ВА ГУЛЛАШ ДАВРИДА ЎЗГАРИБ ТУРИШИ
Ахмедов Тўлқин Пардаивич
Инновационные исследования в современном мире: теория и практика · 2026
Аннотация
The article provides information on the changes in the amount of nectar in apple and cherry blossoms during the day during the flowering period, as well as the amount of sugar in the nectar in conditions of intensive horticulture. Калит сўзлар: Олма, гилос, интенсив боғ, рефрактометр, сахорамер, карпат, диаграмма. Ключевые слова. Яблоня, вишня, интенсивный сад, рефрактометр, сахаромер, карпат, диаграмма. Keywords: Apple, cherry, Intensive garden, refractometer, saccharometer, Carpathians, diagram. Мавзунинг далзарблиги: Республикамизда мевали дарахтларнинг гулшира ва гулчанги ажратиши айниқса эрта бахорда, табиатда кўпгина гулли ўсимликлар ҳали уйғонмаган бир паллада, асалари оиласини ўсиш ва ривожланиши бўлаятган бир даврда, асалариларни боғларга кўчириб қўйиш катта ахамиятга эга. Мевали дарахтларнинг гулшира ажратиши ва унинг асаларичиликдаги аҳамияти тўғрисида кўпгина олимлар томонидан қатор илмий тадқиқотлар олиб борилган.[2.3.5] Республикада эрта бахорда, энг кўп асалари оиласи мевали боғларда боқилади.Кейинги йилларда интенсив боғлар майдони кунсайин кенгайиб бормоқда, албатта бундай кенг майдонлардаги боғлар гулларини чанглатишга минглаб асалари оилалари керак бўлади. Мевали дарахтларлар гулларини шира ажратиши ва ундаги қанд миқдори тўғрисида турли минтақаларда турлича фикрлар ва мулохазалар мавжуд бўлиб, [1,2,3] улар мева гулларидан ажралиб чиқаётган шира ва ундаги қанд миқдори турли вилоятларда ўзгарувчанлиги билан бир-биридан кескин фарқ қилади. Бахор ойларида кундуз кунлари хаво хароратини бир оз бўлсада баланд бўлиши ва эсиб турадиган шамоларни гохида кучайиши мевалар гулларидаги ширалар [1,2] таркибидаги сув миқдорини анча пасайтиради ва шира бир оз бўлсада қотиб қолади. Бундай пайтда асалариларнинг шира тўплаши анча қийинлашиб қолади. Тадқиқотлар ўтқазиш жойи ва услублари. Бизлар 2021-2022 йилларда Самарқанд вилояти Жонбой ва Булунгур туманларида жойлашган интенсив боғларда олма ва 7 гилос гулларини асаларилар ёрдамида чанглантириб, гулдаги шира миқдори ва ундаги қанд моддасини, гуллардаги шира ажралишининг кун давомида ўзгариб туришини ва хатто мева гулларини гуллашини бошланишида, қийғос гуллаган даврида ва гуллашининг охирги тугаши даврларида, ҳам гулларни шира ажратиш миқдорларни ўрганиб чиқдик. Гуллардаги шира миқдорини микропипетка усулида [1] ўргандик Тадқиқот натижалари. Олма ва гилос гулларини шира ажратиш миқдори ва ундаги қанд миқдорини ўзгариб туриши тўғрисидаги маълумотлар қуйидаги 1-жадвалда келтирилган . 1-жадвал Олма ва гилос навлари гулларини кунлик гулшира ажратиш (мг) ва ундаги қанд миқдори (% хисобида). Мева 1 дона гулдаги шира Гул шира таркибидаги n турлари миқдори (мг) қанд миқдори (%) lim X±S lim X±S x x Олма навлари Голден 10 2,54-4,10 3,32±0,29 35,1-44,0 39,4±0,61 Рид чеф 10 2,54-4,40 3,42±0,31 40,1-48,6 44,3±0,58 Суппер 10 2,54-4,10 3,38±0,32 38,4-44,1 41,2±0,51 скарлет Гилос навлари Скина 10 2,46-3,91 3,18±0,32 54,3-58,7 56,4±0,44 Светхарт 10 1,40-4,09 3,22±0,31 54,5-61,6 58,1±0,40 1-жадвал маълумотларидан кўринаяптики бир дона олма гулларининг гул шира ажратиши миқдори Голден навида ўртача 3,32 мг атрофида бўлган бўлса, Суппер скарлет навида 3,38 мг,. Рид чеф олма навида эса бу кўрсаткич 3,42 мг ни ташкил этган. Рид чефдаги бу кўрсаткич Голден навига нисбатан 103,0 % га ва Суппер скарлет навига нисбатан эса 101,2 % га кўп бўлган. Шунингдек, гулширалари таркибидаги қанд миқдори хам ўзгариб турганлиги аниқланди. Голден олма навининг гулшираси таркибида қанд миқдори 39,4 %, Суппер скарлет олма навида – 41,2 % ва Рид чеф олма навида эса, 44,3 % ни ташкил этганлиги аниқланди. ( Р˃0,999). Худди шундай, гилос навлари гуллари ҳам хар хил миқдорда гул шира ажратиши аниқланди. Гилоснинг Скина навида хар бир дона гул ўртача 3,18 мг гул шира ажратган бўлса, бу кўрсаткич Свет харт гилос навида 3,22 мг ни ташкил этган. Бу кўрсаткич Свет харт гилос навида Скина навига нисбатан 101,3 % га кўп бўлган. Шунингдек, Скина гилос навининг гулшираси таркибида қанд миқдори 56,4 % ни ташкил этган бўлса, бу кўрсаткич Свет харт навида эса 58,1 % ни ташкил этган, ёки бу 8 кўрсаткич Скина навига нисбатан Свет харт навига 103,1 % га кўп бўлганлиги аниқланди ( Р˃0,999). Бизлар тадкикот ўтказиш даврида, 2021-2022 йилларда олма ва гилос гулларини кун давомиида шира ажратиш миқдорини соат 800 , 1000 , 1200 , 1400 ва 1600 ларда ўрганиб чиқдик. Бу тўғридаги маълумотларни қуйидаги 2- 3- жадвалларда кўришингиз мумкин. 2-жадвал Олма навларининг кун давомида гулшира ажратиш миқдори (мг). Жонбой туманидаги “Мароқанд мева сабзавот” хўжалигида Олма Ўртача бир Кун давомида олинган намуналар навлари кунда (мг) 800 1000 1200 1400 1600 Голден 2,7 2,9 3,0 4,2 4,1 3,42 Рид чеф 2,6 2,8 3,4 4,1 4,0 3,38 Суппер 2,8 3,1 3,4 4,2 4,1 3,38 скарлет 2-жадвал маълумотларидан кўринаяптики битта олма гули кун давомида турлича миқдорда гул шира ажратиши маълум бўлди. Эрталабки соат 800 да Голден олма нави 2,66 мг шира ажратган бўлса унинг энг кўп шира ажратиши кундуз кунларида соат 1400 да 4,1 мг шира ажратиши маълум бўлди. Ри
Доказательный фрагмент
«The article provides information on the changes in the amount of nectar in apple and cherry blossoms during the day during the flowering period, as well as the amount of sugar in the nectar in conditions of intensive…»
Образец извлечения
Демо-превьюThe article provides information on the changes in the amount of nectar in apple and cherry blossoms during the day during the flowering period, as well as the amount of sugar in the nectar in conditions of intensive… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Apple, cherry, Intensive garden, refractometer, saccharometer, Carpathians, гилос, диаграмма., рефрактометр, Олма, карпат, сахорамер, интенсив боғ
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026