ХАРАКТЕРИСТИКА ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ФРАЗЕОЛОГОВ НЕМЕЦКОГО ЯЗЫКА В ТЕКСТАХ И О ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКИХ ЕДИНИЦАХ

Аннотация

This article is devoted to the features of the use of phraseological units in the German language and the translation of phraseological units from German to Uzbek. The role of phraseological units in the language is highlighted in the article. Keywords: text, phraseological units, translation, meaning, analysis, people, image, method, unity. ХАРАКТЕРИСТИКА ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ФРАЗЕОЛОГОВ НЕМЕЦКОГО ЯЗЫКА В ТЕКСТАХ И О ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКИХ ЕДИНИЦАХ Аннотация. В данной статье рассматриваются особенности употребления фразеологизмов в текстах на немецком языке и перевода фразеологизмов с немецкого на узбекский язык. В статье освещается роль фразеологизмов в языке. Ключевые слова: текст, фразеологизмы, перевод, значение, анализ, люди, образ, прием, единство. Frazeologizmlarning tilshunoslikdagiahamiyatini e’tirof etib, ularni nemis tilidan o‘zbek tiliga tarjima qilish muhimligini alohida ta’kidlamoqchimiz. So‘z birikmalarini tarjima qilishda qisman moslashish, to‘liq moslashish va mos kelmaslik kabi muammolar topiladi. Frazeologik birliklarning tarjimasi nemis tilidagi frazeologik birliklarning o‘zbek tiliga tarjimasi tarjima tadqiqoti jarayonida yuzaga keladigan ayrim qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. Nemis frazeologik birliklarini o‘zbek tiliga tarjima qilishning turli usullari mavjud. Nemis tilidagi ayrim iboralar o‘zbek tilidagi frazeologik birliklar ma’nosiga mos keladi. Bunday uyg'unlik holatlari tarjima jarayonini osonlashtiradi va ma'noni aniqlaydi. Vaziyatlarning mos kelishining bu turi frazeologik birlikni osongina tarjima qilish va to'liq ma'nosini berishga yordam beradi. Zero, tarjimonning asosiy maqsadi frazeologik birlikni oxirida bir xil frazeologik birlik bilan bir tilga tarjima qilishdir. Tarjimada bu maqsadga har doim ham erishib bo‘lmaydi, chunki bu tarjimondan katta mahorat talab qiladi. Ta’kidlash joizki, tarjimon asarni tarjima qilishdan oldin uni to‘g‘ri tarjima qila oladimi yoki yo‘qmi o‘zi ham qaror qilishi kerak. Nemis tili matnlarida frazeologizmlar, ifodaviy odatlarning ma'nosini mazmunlashgan xususiy ifodalar hisoblanadi. Bu, biror bir so'z yoki so'z birliklaridan iborat bo'lib, kelgusidagi o'zbek tilida bir majmuga o'zaro bog'liq ma'noni o'zlashtiradi. Masalan, "Zungenschlag haben" (tilizcha gapirish) deyilgan frazeologizm nemischa matnda qo'llanilib, ammo uni bitta so'z va 2 90 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ so'zlarning tarqatish imkoniyatiga bog'liq tarzda o'zbek tilida yetkazib berish mumkin emas. Bundan tashqari, nemis tilida bir necha frazeologik so'z va ifodalarning uchun mos holatda, ularning ma'nolari ham o'zaro bog'liq bo'lishi mumkin. Bu frazeologizmlar matngacha xoslik kiritishga, tarjimaga va tarjimasiz matnlarni fahm qilishga yordam beradi. Nemis tili matnlarida frazeologizmlarning taklifni aniqlash, tarjima qilish, yoki ularni o'zbek tiliga o'zlashtirish bo'limining mavjudligini hisobga olib tushungan holda foydalanish muhim. Umuman olganda, nemis tili matnlariga oid frazeologizmlarning ma'nosini aniqlash, ulardan foydalanish va ularni o'zbek tiliga tarjima qilish uchun nemis tilini boshqarishga ega bo'lingan chorakli bilim va ko'nikmalarga ega bo'lish kerak. O’zbek va nemis madaniyati uchun ahamiyatli bo'lgan, maqollar tizimini shakllantirish uchun muhim bo'lgan qiymat sub'ektlari tushunchalari va madaniy tushunchalarni farqlash; Maqol va matallar xalq madaniyatini o'rganish uchun ajralmas materialdir. V.Fon Gumboldt har bir tilning oziga xosligi xalq hayotida aniq va tabiiy tarzda namoyon bolishini takidlagan. Taniqli xorijiy paremiolog A. Teylorning yozishicha, maqollar bizga odamlarni harakatga keltiradigan g'oyalar va ideallar haqida fikr beradi. A. Szemerkenyi maqollar xuddi oyna kabi jamiyat hayoti va axloqiy asoslarini aks ettiradi, deb hisoblaydi. Vada Dahl maqolga quyidagicha ta'rif beradi: Maqol -bu qisqa gap, saboq, ko'proq tanqid, allegoriya yoki umrbod hukm shaklida. Maqol to'g'ridan-to'g'ri yoki ko'chma ma'noga ega bo'lib, fikr ifodasini bir oz noaniq qiladi. Maqol, bir tomondan, chuqur milliy, ikkinchi tomondan, xalqaro ifodaga ega. Bu qarama-qarshilikni quyidagicha tushunish kerak: turli xalqlarning maqollarida hukmlar ifodalanadi. Nemis tilidagi frazeologik birliklarni o‘zbek tiliga tarjima qilishda bir qancha qiyinchiliklar mavjud. Ana shunday holatlardan biri nemis tilidagi frazeologik birliklarning tarjimasidagi nomuvofiqlikdir. Bu nemis frazeologiyasining ichki tarkibiy qismlarining ma'nosini to'g'ridan-to'g'ri tarjima qila olmaslikni aks ettiradi. Nemis tilidagi frazeologik birliklarning ichki komponentlari to‘g‘ri ma’noga ega bo‘lsa, frazeologiyaning umumiy ma’nosi juda kuchli obrazga qurilgan. Bunday iboralarni so'zma-so'z talqin qilmasdan qochish kerak. Agar bu sodir bo'lsa, frazeologiya asl ma'nosini yo'qotadi. Shu bilan birga, frazeologizmlar to'g'ridan-to'g'ri ma'noda ishlatilmaydi. Tarjimada frazeologik birliklarning boshqa birliklar tomonidan ko‘c