Правовая основа для предотвращения незаконного обращения пиротехнических изделий

Аннотация

The article deals with the issues of ensuring public safety in our country and the obligations of state bodies in this regard. In particular, the concepts of 276 "public safety" and "pyrotechnics" are clarified through analysis, and the issues of illegal handling of pyrotechnics and its prevention are theoretically analyzed. Калит сўзлар: жамоат хавфсизлиги, жамоат тартиби, пиротехника воситалари, Миллий гвардия, маъмурий жавобгарлик. Ключевые слова: общественная безопасность, общественный порядок, фейерверки, Национальная гвардия, административная ответственность. Key words: public safety, public order, fireworks, National Guard, administrative responsibility. Инсон ҳуқуқларини таъминлаш, давлат органларининг ҳисобдорлиги ва очиқлигини кучайтириш ҳамда фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситаларининг роли, аҳоли ва жамоат бирлашмаларининг сиёсий фаоллигини ошириш бўйича тизимли ишлар амалга оширилди. Сўнгги беш йиллик ислоҳотларнинг натижасида мамлакатимизда Янги Ўзбекистонни барпо этишнинг зарур сиёсий-ҳуқуқий, ижтимоий-иқтисодий ва илмий-маърифий асослари яратилди[1]. Давлатнинг фуқаролар олдидаги энг катта бурчи бу уларнинг ҳуқуқ, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишдир. Фуқароларнинг соғлиғи ва хавфсизлиги ҳақида қайғуриш, шу билан бир қаторда уни таъминлаш ҳам асосий вазифаларидан бири. Бу борада жамоат хавфсизлигини таъминлаш улкан аҳамият касб этади. Шу сабабдан ҳозирги кунда дунё мамлакатларида жамоат хавфсизлигига катта эътибор берилмоқда. Ўзбекистон Республикасида ҳам бу соҳага катта эътибор қаратилган бўлиб, улкан ишлар комплекс тарзда сифатли амалга ошириб келинмоқда. 2021 йил ноябрь ойининг ўзидаёқ Ўзбекистон Республикасида жамоат хавфсизлигига оид иккита муҳим ҳужжат қабул қилинди. Булар: “2022–2025-йилларда Ўзбекистон Республикасида жамоат хавфсизлигини таъминлаш тизимини ривожлантириш стратегияси” ҳамда “Ўзбекистон Республикаси жамоат хавфсизлиги концепцияси” эди. 277 “Ўзбекистон Республикаси жамоат хавфсизлиги концепция”нинг 1- бандида жамоат хавфсизлиги тушунчасига таъриф берилган бўлиб, унга кўра жамоат хавфсизлиги-жамиятнинг қонунга хилоф тажовузлар, ижтимоий ва миллатлараро низолар, фавқулодда вазиятлар ва бошқа таҳдидлардан ҳимояланганлик ҳолати бўлиб, у жамиятнинг барқарор ривожланишига хизмат қилади ҳамда инсоннинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари рўёбга чиқарилишини таъминлайди деб белгилаб қўйилган. Жамоат хавфсизлигига таҳдид сифатида пиротехника воситаларидан қонунга хилоф равишда фойдаланишни ҳам кўришимиз мумкин. Гарчи унинг хавфини юқори деб бўлмаса-да, инсонларнинг соғлиғига жиддий зарар етказмоқда. Сабаби ундан фойдаланганда аввало, ундан фойдаланган шахснинг ўзи турли хилдаги тан жароҳати олиш мумкин бўлса, яна бир томондан эса атрофдаги шахсларга ҳам зиён етказиши мумкин. Шифокорлар сўзига кўра пиротехника воситаларнинг овози одамни бехосдан чўчитгани боис юрак-қон томир тизимига ўта салбий таъсир кўрсатади. Айниқса, бундан уни оддий ўйинчоқ ёки оддий бир кўнгилочар нарса деб билган болалар кўпроқ жабр кўради. Улар орасида куйиш, турли тан жароҳатлари олиш ҳолатлари, ҳатто қўл- оёқларидан ажраб қолганлар, кўриш ва эшитиш қобилиятини йўқотганлар ҳам учрайди. Ўзбекистон Республикасида пиротехника воситаларининг ноқонуний муомаласига қарши комплекс кураш олиб борилмоқда. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси тизимида ҳам бунга қарши курашда кўп ишлар амалга оширилмоқда. 2021 йилда Миллий гвардия ва унинг жойлардаги бўлинмалари томонидан 48 та жиноят иши кўрилган бўлса унинг катта қисми айнан Жиноят Кодексининг 1 250 -моддаси бўйича суриштирув ишлари олиб борилган. Одатда янги йил яқинлашиб келиши билан, пиротехника воситаларини республикамиз ҳудудига олиб киришга ва ноқонуний савдосига уринишлар кўпаяди. 2021 йилнинг ўтган даври мобайнида божхона органлари томонидан 278 234 та ҳолатда умумий қиймати 4 миллиард 551 миллион сўмлик 3 миллион 569 минг 364 дона пиротехника воситалари ушлаб қолинган. Бунда, олиб қўйилган мол-мулк, қоидага кўра, сақлаш учун Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюросининг ҳудудий бошқармаларига топширилди. Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, мазкур масала юзасидан амалга оширилган аниқ-таҳлил натижаларига кўра мамлакатимизда хавфли юклар ва буюмларнинг таснифланиши ва бошқа хусусиятларининг айрим жиҳатлари қатор норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан тартибга солинади. Жумладан, Ўзбекистон Республикасининг 2009 йил 23 апрелдаги “Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисида”ги Қонуни[2], Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2002 йил 21 февралдаги “Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали махсус юклар ва ҳарбий таркибларнинг транзитини давлат томонидан тартибга солиш ва назорат қилиш тўғрисида”[3] ги 62-сонли қарори, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 6 майдаги “Портловчи моддалар ва портлатиш воситаларини Ўзбекистон Республикасига олиб кириш, транспортда ташиш, сақлаш ва улардан фойдаланиш тартибини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 213-сонли қ