Определение таможенных правонарушений против общественной безопасности и вопросы совершенствования их уголовно-процессуального обеспечения

Аннотация

The article discusses the concept and types of crimes against public safety in criminal law, including the concept of crimes against public safety and violations of customs legislation and examples of their criminal law regulation, the composition of crimes and qualifying signs in this type of crime. crime. Калит сўзлар: жамоат хавфсизлиги, божхона қонунчилиги, контрабанда, гиёҳвандлик воситалари, уларнинг аналоглари ёки психотроп моддалар. Ключевые слова: общественная безопасность, таможенное право, контрабанда, наркотические средства, их аналоги или психотропные вещества. Key words: public safety, customs law, smuggling, narcotic drugs, their analogues or psychotropic substances. Бугунги глобал таҳдид манбалари кўпайиб бораётган даврда, дунёнинг турли жойларида қарама-қаршилик ва кескинлик тобора кучайиб, терроризм, сепаратизм, экстремизм, наркотрафик ҳамда бошқа хавф-хатар ва таҳдидлар барчамизни хавотир ва ташвишга солмасдан қўймайди. Мана шундай ўта мураккаб вазият барчамиздан аввало огоҳ, ҳушёр ва сезгир бўлишни талаб қилмоқда. Дарҳақиқат, хавфсизлик масаласи мамлакат ривожланиши ва тараққиётининг муҳим шартларидан биридир. Хавфсизлик ҳақида доимий ўйлаш, уни таъминлаш шу юртда яшаётган хар бир инсон ҳамда давлатнинг асосий вазифаси ва диққат марказида бўлиши лозим бўлган долзарб масалалардан ҳисобланади. Шу боисдан ҳам юртбошимиз Шавкат Мирамонович Мирзиёев ўзларининг барча чиқишларида бу мавзуга алоҳида тўхталиб ўтадилар. Хусусан, Олий Мажлисга Мурожаатномаларида ҳам Президентимиз томонидан “Мамлакатимизнинг конституциявий тузуми, суверенитети, ҳудудий яхлитлигини турли таҳдидлардан ҳимоя қилиш, тинчлик ва барқарорликни янада мустаҳкамлаш – барча ютуқларимизнинг бош гарови[1] 137 эканлигини, шунингдек дунёда кечаётган мураккаб жараёнлар яқин-узоқ минтақаларда кузатилаётган зиддият ва тўқнашувлар шароитида биз юртимизда тинчлик ва хавфсизликни таъминлаш борасидаги ишларимизни янада жадаллаштиришимиз лозимлигини[2] алоҳида таъкидлаб ўтганлар. Мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар доирасида аҳолининг тинч ва осойишта ҳаётини таъминлаш ҳамда жамиятимизда қонунга итоаткорлик ва жамоат хавфсизлиги маданиятини шакллантиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бу борада Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021-йил 26-мартдаги “Жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликка қарши курашиш соҳасида ички ишлар органлари фаолиятини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-6196-сонли[3] ҳамда 2021-йил 29-ноябрдаги “Ўзбекистон Республикаси жамоат хавфсизлиги концепциясини тасдиқлаш ва уни амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-27-сонли[4] Фармонлари қабул қилиниб, мамлакатимизда жамоат хавфсизлигини таъминлаш тизимини янада ривожлантириш ҳамда ушбу соҳадаги давлат сиёсатининг истиқболли йўналишлари белгилаб олинганлигини кўрсатиб ўтишимиз мумкин. Ҳозирги кунда Ўзбекистон Республикасининг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлари олдида бошқа жиноятчиликлар билан бир қаторда божхона ҳақидаги қонун ҳужжатларининг бузилиши, хусусан муомилада бўлиши тақиқланган ва чекланган буюмларнинг божхона чегарасидан ноқонуний олиб ўтилиши билан боғлиқ жиноятларга қарши кураш энг муҳим вазифалардан бири бўлиб турибди. Хусусан, 2022 йил давомида божхона органлари томонидан контрабанда ва божхона қонунчилиги бузилишига қарши курашиш йўналишида ўтказилган тадбирлар натижасида жами 17026 та ҳуқуқбузарликлар аниқланиб, улар бўйича 844 млрд. сўмлик товарлар ушлаб қолинган. Ушбу ҳуқуқбузарликлар бўйича 749 кг. гиёҳвандлик воситалари, 5322 дона психотроп моддалар, 316 минг дона кучли таъсир қилувчи дорилар, 146 та қурол ва 32 мингдан ортиқ тақиқланган диний 138 мазмундаги материалларни ноқонуний айланишининг (олиб ўтилишининг) олди олинган[5]. Жамоат хавфсизлигига қарши божхона қонунчилиги бузилиши жиноятларига тўғри тавсиф бериш учун дастлаб жамоат хавфсизлиги ва божхона қонунчилиги бузилиши тушунчаларига ёритишга ҳаракат қиламиз. Жамоат хавфсизлиги – бу жамият ҳаётининг хавфсиз шароитларидир, яъни фуқароларнинг дахлсизлиги, ҳаёти ва соғлиғини, жисмоний ва юридик шахсларнинг мулкий манфаатлари, ҳар қандай давлат ёки жамоат тузилмаларининг нормал фаолияти ва ҳ.к.ларни таъминловчи ижтимоий муносабатлардир[6]. Жамоат хавфсизлигига қарши жиноятлар деганда, Жиноят кодексининг 17-бобида жавобгарлик назарда тутилган, ижтимоий ҳаёт кечириш учун хавфсиз шарт-шароитларни, жамоат хавфсизлигини, аҳолининг соғлиғини, шунингдек жамият ва давлатнинг ижтимоий манфаатларининг нормал ҳолатини, шароитини таъминловчи ижтимоий муносабатларга тажовуз қиладиган ижтимоий хавфли қилмишлар тушунилади. Божхона қонунчилиги бузилиши бу – Ўзбекистон Республикасининг божхона ишини тартибга солувчи қонун ҳужжатлари ва Ўзбекистон Республикаси тасдиқлаган халқаро шартномалар билан белгиланган Ўзбекистон Республикаси божхона чегараси орқали олиб ўтиладиган товарлар ва транспорт воситаларининг божхона назорати ва божхона расмийлаштируви (шу жумладан божхона режимлари) тартибига, божхона тўловларини тўлашга, бож имтиёзларини