The American Journal of Social Science and Education InnovationsB.M. Botirov, Jour nal Website:2021
Этносоциал жараёнларни ўрганишда социологик тадқиқотларнинг долзарблиги
ЭТНОСОЦИАЛ ЖАРАЁНЛАРНИ ЎРГАНИШДА СОЦИОЛОГИК · ТАДҚИҚОТЛАРНИНГ ДОЛЗАРБЛИГИ
in Library · 2026
Аннотация
This article deals with the relevance of sociological research of ethnosocial processes and ethno-methodological approaches of modern sociology in recent years, the emergence of ethnosocial theories, theoretical and methodological approaches. There is also scientific and theoretical information about the contribution of foreign sociologists and researchers to the development of ethnosocial processes and ethnosociology. Keywords: mentality, identity, social character, social stereotypes, self- awareness, social memory, determinism, anthropocentrism, ethnosocial process, monoethnicity, tolerance, religion, nation, demography, ethnolinguistics, ethnopsychology, ethnosociology. Аннотация: В статье рассматривается актуальность социологического исследования этносоциальных процессов и этно-методологических подходов современной социологии в последние годы, появление этносоциальных теорий, теоретико-методологические подходы к исследованию. Имеются также научно-теоретические сведения о вкладе зарубежных социологов и исследователей в развитие этносоциальных процессов и этносоциологии. Ключевые слова: менталитет, идентичность, социальный характер, социальные стереотипы, самосознание, социальная память, детерминизм, антропоцентризм, этносоциальный процесс, моноэтничность, толерантность, религия, нация, демография, этнолингвистика, этнопсихология, этносоциология. Бугун Ўзбекистон социологияси ўзи учун имижга айланган йўналишни белгилаб олиши керак бўлади. Бу ўз навбатида, социология, хусусан этносоциология билан жиддий шуғулланишни ўз олдига мақсад сифатида белгилаган тадқиқотчилар учун аниқ йўлни танлаш учун имкониятлар яратиб беради. Шунингдек, мамлакатнинг социомаданий ва ижтимоий тараққиѐтида устувор йўналишга асосланган тадқиқотларни шакллантиришда кенг қамровли восита вазифасини бажаради. Биз халқаро социология мактаблари фаолияти ва замонавий социологияда яратилган назарий-методологик ѐндашувларни кузатиш асосида қуйидаги таклифни илгари сурмоқчимиз. Социология ХХ аср ўрталаридаѐқ муҳим ижтимоий соҳа сифатида ижтимоий-гуманитар фанлар ичида ўз ўрнига эга бўлиб улгурган эди. У тарихий ривожланиш жараѐнида объектив ва субъектив омилларни ўз ичига олган, ягона ―социал организм‖ деб эътироф этиладиган жамият тўғрисида фақат далилларга асосланиб хулоса чиқарадиган ижтимоий соҳага айланиб борди. Унинг тадқиқот объекти эса макро ва микросоциологик ѐндашувлар орқали эпистемологик билимлар мажмуасини ѐритиб берди. Инсоният турининг табиий яшаш муҳити бу органик бутунлик ва инсонлар мавжудлигининг зарурий асосидир. Инсон ва унинг яшаш муҳити бир бутунликнинг ўзаро тобе қисми саналади. Бироқ, инсоният дунѐси ва аниқ 133 инсоннинг ўз табиати ѐки ўзга кишиларга айнан тўғри келмаслигида инсоннинг ўз табиий органик бутунлигига мослашиш жараѐни ―фожеавий‖ ўрин тутгани йўқ. Ўзига ўхшаганлар билан мулоқотга киришиш зарурати – социал тарих, ижтимоий тараққиѐт ва культурогенезнинг ҳаракатлантирувчи кучи бўлиб чиқди[8.–C.4]. Этносоциология социологик фанлар тизимида этник, ҳудудий, диний ва миллатлараро муносабатларни ўрганиш борасида социология соҳасининг сўнгги 30 йиллигида энг кенг тарқалган йўналишларидан бирига айланди. У этник ва миллатлараро муносабатлар соҳасида содир бўлаѐтган мураккаб ва зиддиятли жараѐнларни ўрганишдан ташқари, ички мавҳумликни акс эттирувчи менталитет, идентиклик, ижтимоий характер, ижтимоий стереотиплар, ўзликни англаш, социал хотира каби масалаларнинг таҳлил ва талқинини беришга катта эътибор қаратди. Этносоциология – бу этник гуруҳларнинг келиб чиқиши, моҳияти, функциялари ва ривожланишининг умумий қонуниятлари, миллатлараро муносабатлардаги ўзаро алоқа ва фаолият турларини тадқиқ қилишнинг асосий услубий тамойилларини ишлаб чиқишга қаратилган махсус социологик назарияга айланди. Бинобарин, мамлакатимизда ишлаб чиқилган оқилона миллий сиѐсатнинг туб ўзагини ―Кўп миллатлилик – Ўзбекистоннинг бойлиги‖ деган бош ғоя ташкил этади. 2017–2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегиясининг V устувор йўналиши – хавфсизлик, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенгликни таъминлаш ҳамда чуқур ўйланган, ўзаро манфаатли ва амалий ташқи сиѐсат соҳасида белгиланган вазифалар ижросини таъминлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда[2.–C.27]. Кўп миллатлилик шароитида миллатлараро муносабатларни йўлга қўйишда ҳар бир миллатнинг ўзига хослиги, манфаат ва эҳтиѐжларининг хилма-хиллигини ҳисобга олишни тақозо этади. ―Бугун мамлакатимизда 130 дан ортиқ миллат ва элат вакиллари бир оила фарзандларидек аҳил ва иноқ яшамоқда‖[1.–C.296-298]. Бу эса шу юртда яшаѐтган турли миллат вакилларининг миллий масъулиятига, давлат ва нодавлат жамоат ташкилотларининг этномаданий сиѐсати борасидаги фаолиятига ҳам боғлиқдир. ―Мамлакатимизда этник ўзига хосликни ривожлантириш ва миллатлараро муносабатларни янада уйғунлаштиришда 138 та миллий маданий марказ етакчи роль ўйнамоқда‖. Этносоциал назарияларнинг вужудга келиш характери ва қиѐфаси мураккаб тизимга асосланади. Уларни институционаллашуви (пайдо бўлиши
Доказательный фрагмент
«This article deals with the relevance of sociological research of ethnosocial processes and ethno-methodological approaches of modern sociology in recent years, the emergence of ethnosocial theories, theoretical and m…»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article deals with the relevance of sociological research of ethnosocial processes and ethno-methodological approaches of modern sociology in recent years, the emergence of ethnosocial theories, theoretical and m… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- mentality, identity, social character, social stereotypes, self-, determinism, religion, дин, ethnolinguistics, антропосентиризм, религия, ижтимоий характер, social memory, anthropocentrism, социальная память, социальный характер, этнопсихология, детерминизм, monoethnicity, миллат, идентичность, идентиклик, менталитет, этнолингвистика, ижтимоий стереотиплар, self- awareness, ethnopsychology, самосознание, этносоциология, социальные стереотипы, этносоциальный процесс, моноэтник, бағрикенглик, nation, толерантность, ethnosociology, demography, социал хотира, этносоциал жараѐн, ethnosocial process, антропоцентризм, ўзликни англаш, моноэтничность, tolerance, демография, нация
Смежные источники
Журнал Основы социальных и гуманитарных исследованийNilufar Djuraeva, Alok Kumar2024
The American Journal of Social Science and Education InnovationsBased On Grammatical Signals, Farokhat Sattarbergan Qizi Karimova +12021
The American Journal of Social Science and Education InnovationsThe Saudi Scholarly Arrangement, Greenbaum G. +12021