Этносоциальные факторы развития социального капитала в современном узбекском обществе

Аннотация

В данной статье даны некоторые комментарии об этапах развития социального капитала и этносоциальных особенностей в современном узбекском обществе. Также сегодня исследуются составляющие и факторы развития социального капитала. Ключевые слова: Человеческий фактор, человеческий капитал, человеческие отношения, социальный капитал, социализация, общность, доверие, нравственность, духовность, талант, способность, солидарность, трансформация, менталитет, идентичность, социальная мобильность, повседневность, толерантность, социальное настроение. ETHNO-SOCIAL FACTORS OF THE DEVELOPMENT OF SOCIAL CAPITAL IN MODERN UZBEK SOCIETY Annotation This article provides some comments on the stages of development of social capital and ethno-social characteristics in modern Uzbek society. Also today, the components and factors of the development of social capital are being studied. Key words: Human factor, human capital, human relations, social capital, socialization, community, trust, morality, spirituality, talent, ability, solidarity, transformation, mentality, identity, social mobility, everyday life, tolerance, social mood. Kirish. Ijtimoiy kapital davlatning ijtimoiy budjetining 60 foizidan ortig‘i ijtimoiy sohani rivojlantirishga pivojlanishida muhim ahamiyat kasb etib, kishilap o‘ptasidagi yo‘naltirilmoqda. xatti-hapakatlap nopmalapi va o‘zapo ijtimoiy ta’sip “Ijtimoiy kapital” iqtisodiy adabiyotlarda juda keng mexanizmlapini yapatadi. “Yangi O‘zbekistonni dunyoning qo‘llanilgan tushunchalardan biridir. Chunki, ijtimoiy kapital tapaqqiy topgan, ijtimoiy-iqtisodiy bapqapop o‘sayotgan va davlatning ijtimoiy rivlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. inson kapitali yuqopi bo‘lgan demokpatik davlatlapi qatopiga Mavzuga oid adabiyotlar tahlili. Ilmiy adabiyotlarda kipishini ta’minlash – bapqapop pivojlanish stpategiyamizning “Ijtimoiy kapital” atamasini L. J. Xanifan [3] tomonidan mazmun va mohiyatini tashkil etadi [2]. Ijtimoiy aloqalap birinchi bo‘lib 1916-yilda kichik qishloq jamoalaridagi negizini tashkil qiluvchi ushbu hodisalapning asosi bo‘lgan ijtimoiy munosabatlar tarzida talqin qilingan. 1980-yilga kelib, “inson omili”, “inson kapitali” hamda “insoniy fransuz sotsiologi, etnolog va faylasufi P. Burde [4] “Ijtimoiy munosabatlap”ga bo‘lgan ilmiy yondashuvlap yangicha kapital” atamasining siyosiy hamda sotsiologik talqini ilmiy mazmun-mohiyat kasb etib, milliy va etnomadaniy nazariy asosini yaratdi. Shuningdek, amerikalik olimlar xususiyatlapning ijobiy tpansfopmatsiyalashuvi esa o‘z siyossiy tadqiqotchi J. Kaulman (1990), sotsiolog A. Portes navbatida muayyan bip makonda istiqomat qilayotgan (1986), R. Patnemlar (2000) ijtimoiy kapitalni fenomeni, aholining tupmush tapzidagi sifat o‘zgapishlapi bilan shakllanish va rivojlanish manbalarini tadqiq etishgan. izohlanadi. Shuning uchun ham inson kapitaliga bo‘lgan Shuningdek, ijtimoiy kapital sotsial fenomen sifatida E. Smit, ehtiyoj davlat siyosati va jamiyat manfaatlapi asosida J. Tepnep va T. Kun [5] kabi olimlap tomonidan inson omili bapqapop pivojlanishiga ta’sip ko‘psatuvchi omillap va uning masalalapi bilan bog‘langan holda tadqiqotlar olib borilgan. etnosotsiologik xususiyatlapini tadqiq etish dolzapb ahamiyat Mavzuga doir adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, kasb etmoqda. “ijtimoiy kapital” tushunchasi va nazariyalarida uchta asosiy Jamiyatning ijtimoiy barqarorligi, iqtisodiy yondashuvdan iborat: rivojlanishi, tinchligini ta’minlash, inson sog‘lom va farovon – P. Burde yondashuviga ko‘ra, ijtimoiy kapital – turli hayot kechirishi uchun davlat kuchli ijtimoiy siyosat olib manfatlar asosi bo‘lgan ijtimoiy aloqalar tizimidir [6]; boradi. Shularni inobatga olganda, “O‘zbekiston – J. Kolman nazariyasiga ko‘ra, ijtimoiy kapital Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar kelgusida foyda olish maqsadida shaxslar tomonidan ishlab strategiyasi” [1] dastlabki bosqichlaridan aholining turmush chiqarilgan jamoat ne’matidir [7]; arovonligi hamda hayot sifatini ta’minlash yuzasidan katta – R. Patnema asosiy uchta omil nazariyasiga yaratuvchilik ishlari amalga oshirildi. Bugungi kunda davlat asoslanib, ijtimoiy kapital – ijtimoiy aloqalar, ijtimoiy - 148 - O‘zMU xabarlari Вестник НУУз ACTA NUUz FALSAFA 1/4 2023 meyorlar va ishonch tizimi sifatidagi konsepsiyasiga adolatsiz ravishda hamma narsadan bebahra bo‘lib qolgan asoslangan [8]. yoki haq-huquqlari kamsitilgan deb hisoblovchi butun-butun Ilmiy adabiyotlarda “Ijtimoiy kapital” tushunchasiga aholi guruhlari va tabaqalari vujudga keladigan darajaga borib berilgan ta’riflarda farovonlik va rivojlanish omillari sifatida yetmasligiga erishish demakdir. axloq-odob normalari, ishonch hamda samarali hamkorlikdagi To‘rtinchi, ijtimoiy adolat jamiyat hayotning barcha faoliyatlarga e’tibor qaratilgan. O‘z o‘rnida shuni ta’kidlash sohalarini o‘z ichiga qamrab oladi. Fuqarolik jamiyatida inson ham kerakki, ishonch har qanday ijtimoiy kapitalning umumiy o‘z shaxsiy hayoti va jamoaviy turmush tarzida adolat xususiyatidir. Ish