Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ҳуқуқни қўллаш амалиётидаги муаммолари
Dilzoda DOVUDOVA (Problems of the institution of plea agreement in law) · February -/© in Science LLC. (institution of a settlement agreement in a criminal case, as well)
Общество и инновации · 4 · 1-9 · 2022
Аннотация
Калит сўзлар: Мақолада жиноят иши бўйича айбга иқрорлик суриштирувчи, тўғрисидаги келишув институтининг ўзига хос терговчи, хусусиятлари, моҳияти, мақсади ҳамда мазкур босқичдаги прокурор, мавжуд муаммолар, бўшлиқлар ва уларни судья, айбга иқрорлик такомиллаштириш масалалари қиёсий-ҳуқуқий таҳлил тўғрисидаги келишув, қилиниб, амалиётда келишувни қўллашда йўл қўйилаётган гумон қилинувчи, тизимли камчиликлар мушоҳада этилган. айбланувчи. 1 РhD, Associate Professor, Academy of the General Prosecutor’s Office of the Republic of Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2023) / ISSN 2181-1415 Проблемы института соглашения о признании вины в правоприменительной практике АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье в сравнительно-правовом порядке исследователь, анализируются особенности, сущность, цель института следователь, мирового соглашения по уголовному делу, а также прокурор, существующие проблемы, пробелы и вопросы их судья, соглашение о признании совершенствования, а также систематические недостатки в вины, применения соглашения на практике. подозреваемый, обвиняемый. Ривожланган давлатлар қонунчилигида “Айбга иқрорлик тўғрисидаги келишув институти” соддалаштирилган тартибда иш юритишнинг бир кўриниши сифатида ўзига хос хусусиятга эга. Ушбу институтни қўллаш амалиёти АҚШ, Канада, Италия, Буюк Британия, Австралия, Франция, Эстония, Ҳиндистон, Япония, Чехия Республикасида мавжуд. Жиноят процессида “айбни тан олиш шартномаси”ни кенг қўллай бошлаган дастлабки давлатлар Англия ва АҚШ давлатлари бўлган. Айбга иқрорлик тўғрисидаги келишув институти ҳам умумий ҳуқуқ тизими (Буюк Британия, АҚШ), ҳам континентал ҳуқуқ тизими (Бельгия, Голландия, Испания, Италия, Германия, Франция) давлатлари жиноят иши юритувида қўлланилади ҳамда унинг ривожланиши ҳар бир давлатнинг ҳуқуқий асосларидан келиб чиқиб, ўзига хос хусусиятларга эга. Мазкур институт турли давлатларда турлича номланса-да, бироқ моҳиятан бир мақсадга йўналтирилган. Амалдаги Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига (кейинги ўринда ЖПК деб юритилади) бу институт 2021 йил 18 февралда “Ўзбекистон Республикаси Жиноят ва Жиноят-процессуал кодексларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида” 675-сонли Қонуни билан киритилган ҳамда алоҳида тоифадаги жиноят ишларини юритиш бобида ўзининг ифодасини топган. Жиноят ҳуқуқи назариясида “Айбга иқрорлик тўғрисидаги келишув”нинг моҳияти бўйича олимлар томонидан қуйидагича фикр билдирилган. Хусусан, И.Э. Звечаровскийнинг қайд қилишича, мазкур институтни киритишнинг мақсади – посткриминал ижобий хулқни рағбатлантиришдир. А.С. Александров, А.Ф. Кучин, А.Г. Смолинларнинг ёзишича, жинoят-ҳуқуқий нуқтaи нaзaрдaн судгaчa кeлишув институти шaxснинг жинoий жaвoбгaрлигини индивидуaллaштиришнинг ҳуқуқий вoситaси, жинoят процессуал нуқтaи нaзaридaн-сoддaлaштирилгaн иш юритиш вa суд қaрoри чиқариш воситаси саналади. Амалда бундай позицияни М.В. Головизнин ҳам қўллаб қувватлайди. Э.Н. Жевлаков фикрига кўра, судгaчa бўлгaн ҳaмкoрлик тўғрисидaги битимнинг мoҳияти шундaн ибoрaтки, гумoн қилинувчи ёки aйблaнувчи жинoятни фош этиш вa тeргoв қилиш, жинoят содир этган бoшқa шахсларни аниқлаш вa жaвoбгaрликкa тoртиш, мoл-мулкни топишда тeргoвгa ёрдaм беришгa жазони сезиларли равишда камайтириш эвазига мaжбуриятни олади. 2 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2023) / ISSN 2181-1415 Бизнинг фикримизча, мазкур институтнинг моҳияти айбига иқрорлик тўғрисидаги келишув тузган шахсга қонун доирасида муайян енгиллик бериш орқали жиноятни тез ва тўла очиш, жиноят содир этишда иштирок этган бошқа шахсларни аниқлаш, етказилган зарарни бартараф этиш орқали ишни соддалаштирилган тартибда юритишдир. Айбга иқрорлик тўғрисидаги келишувни амалга оширишнинг процессуал тартиби ва асослари амалдаги ЖПКда ўз ифодасини топган. Жумладан, айбга иқрорлик – ўзига нисбатан қўйилган гумонга, айбловга рози бўлган, жиноятнинг очилишига фаол кўмаклашган ва келтирилган зарарни бартараф этган гумон қилинувчининг ёки айбланувчининг илтимосномасига асосан назорат қилувчи прокурор билан ижтимоий хавфи катта бўлмаган, унча оғир бўлмаган ва оғир жиноятлар бўйича тузиладиган келишувдир. Мазкур айбга иқрорлик тўғрисидаги келишув институтининг ўзига хос хусусиятлари қуйидагиларда намоён бўлади: – ўзига хос процессуал муддатларининг мавжудлиги, яъни суриштирувчи ёки терговчи илтимосномани жиноят иши ҳужжатлари билан бирга йигирма тўрт соат ичида прокурорга юбориши, илтимосномани прокурор етмиш икки соат ичида кўриб чиқиши ва ҳ.к; – иш юритиш бўйича процессуал ҳужжатларига эга эканлиги, яъни гумон қилинувчи, айбланувчининг илтимосномасига асосан айбга иқрорлик тўғрисида келишув тузиши, иш натижаси бўйича қарор ва ҳукм чиқарилиши, суд мажлиси баённомаси юритилиши ва ҳ.к; – келишув тузишнинг процессуал асослари борлиги, яъни айбига иқрорлиги, жиноятнинг очилишига фаол ёрдам берганлиги, етказилган зарарни бартараф этиши, ижтимоий хавфи катта бўлмаган, унча оғир бўлмага
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: Мақолада жиноят иши бўйича айбга иқрорлик суриштирувчи, тўғрисидаги келишув институтининг ўзига хос терговчи, хусусиятлари, моҳияти, мақсади ҳамда мазкур босқичдаги прокурор, мавжуд муаммолар, бўшлиқлар…»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: Мақолада жиноят иши бўйича айбга иқрорлик суриштирувчи, тўғрисидаги келишув институтининг ўзига хос терговчи, хусусиятлари, моҳияти, мақсади ҳамда мазкур босқичдаги прокурор, мавжуд муаммолар, бўшлиқлар… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- This is an open access article under the Attribution 4.0 International, гумон қилинувчи, suspect, айбланувчи, plea agreement, обвиняемый, судья, суриштирувчи, прокурор, investigator, следователь, соглашение о признании вины, подозреваемый, исследователь, accused, айбга иқрорлик тўғрисидаги келишув, терговчи, prosecutor, judge, researcher
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025