Социальные характеристики этнокультуры

Аннотация

Mazkur maqolada etnomadaniyatning ijtimoiy xususiyatlari yoritiladi. Etnomadaniyatning bosh ijtimoiy xususiyatlaridan biri va mohiyati uning yangi madaniy boyliklar yaratishga, kishini ijodga, izlanishga, yon-atrofni yanada go‘zal, zavqli, insoniy qilishga undashida ekanligi ta’kidlanadi. Shuningdek, globallashuv jarayoni, ommaviy madaniyat haqida fikr yuritiladi. Kalit so‘zlar: etnomadaniyat, madaniyat, til, ijtimoiy xususiyat, yoshlar, globallashuv, “ommaviy madaniyat”, millat. Bugun ko‘p qutbli dunyo shakllanmoqda. Mamlakatlar etnomadaniyatlarning kelib chiqishiga taalluqlidir. Tilning tarixi, qadriyatlaridan kelib chiqqan holda o‘z yo‘llarini o‘zlari xilma-xilligi etnomadaniyatlarning asosiy belgilaridan biridir. mustaqil belgilamoqdalar. Yangi taraqqiyot modellari, yangi Til nafaqat kommunikatsiya vositasi, unda etnolingvistik, texnologiyalar vujudga kelmoqda. Davlatlar, elat, millat, etnopsixologik, hatto ekzistensial borliqni idrok etish, anglash xalqlar, diniy konfessiyalar hamda madaniyatlar o‘rtasida turli va ifodalash kuchi mavjud. Ushbu kuchning gnoseologik ziddiyatlar kuzatilmoqda. Shu bois, millatlar o‘z madaniyatini tajribaga ta’sirini ilk bor etnologik nuqtai nazardan yoritishga turli mexanizmlar yordamida saqlab qolishga harakat intilgan nemis faylasufi V.F.Gumboldt bo‘lgan. Aynan u til qilmoqdalar. inson va xalqning, millatning “ma’naviy kuchi”, o‘ziga xos Madaniyatning shakllanishi tabiiy-jug‘rofiy makon, “dunyoni anglashi” deb ta’rif beradi [3]. Demak, tilda ijtimoiy muhit, ishlab chiqarish munosabatlari, hayot va shaxsning, etnosning nafaqat olamni anglashi, gnoseologik turmush tarzi, an’analar, hatto biologik omillar ta’siri bilan tajribasi, shuningdek “meni” o‘z ifodasini topadi. Bu o‘rinda bog‘liqdir. Ushbu rang-barang, goho bir-biriga zid hodisalar xalqimizning “Til bilgan - el biladi” maqoli esga tushadi. o‘ziga xos kishilar konglemeratini shakllantirganki, to yangi Xalqlar, millatlar bir-birlarining tilini qancha yaxshi bilsa, davrgacha bo‘lgan ijtimoiy-tarixiy bosqichlarda hech bir kishi ularni birlashtiruvchi universal - madaniy omillar shuncha o‘zini ushbu ittifoqdan tashqarida ham yashashi mumkinligini ko‘payadi. idrok etolmagan. Kommunitar hayot tarzi va fikrlash usuli Etnomadaniyatni tashkil etadigan boshqa madaniyatning o‘zagiga, yadrosiga aylangan. komponentlar: odat, tajriba, marosim va bayramlarning paydo Milliy madaniyat bilan etnomadaniyat aynan bo‘lishi haqida madaniyatshunos olim U.H.Qoraboyev fenomenlar emas, milliy madaniyat etnomadaniyatdan shunday yozadi: “Odatlar insonning tabiiy ehtiyoji asosida kengdir. “Etnomadaniyat (xalq madaniyati) milliy vujudga kelgan... Ongli mehnat muayyan tadbirlardan madaniyatning qadimiy qatlamidir. U, asosan, maishiy hayotni foydalanishni taqozo etgan. Foydali va qulay tadbirlar qamrab olgan bo‘lib, “ajdodlar urf-odatlari”dan iboratdir. takrorlanib, tajribalar vujudga kelgan. Chuqur ma’noli va Uning belgilari oziq-ovqat, kiyinish, xalq og‘zaki ijodi, xalq shaklan madaniylashgan tajriba – tadbirlar odatga aylangan. amaliy san’ati, xalq tabobati kabi xalq hayotiga bevosita Muhim odatlar asosida marosimlar paydo bo‘lgan. Jamoa taalluqli artefaktlarda, narsalar, an’analar, marosimlar, hayotida xursandchilik bilan o‘tadigan voqealar zamirida tomoshalar va xo‘jalik tiplarida namoyon bo‘ladi” [1]. Xullas, bayramlar shakllangan” [4]. Odat etnomadaniyatdagi ilk etnomadaniyat millatni shakllantirgan, etnoslar yaratgan estetik voqelikdan biridir. Odat (ritual) kishilarning etnos, moddiy va ma’naviy boyliklar yig‘indisi sifatida milliy sotsium talablariga muvofiq bir xildagi xatti-harakatlaridir. madaniyatning yadrosini tashkil qiladi. Uning bosh funksional To‘g‘ri, ilk arxaik odatlar beayov, hatto g‘ayriinsoniy bo‘lgan. xususiyati etnoslar yaratgan moddiy va ma’naviy boyliklarni (Masalan, gulxan atrofida aylanish, cho‘g‘, pichoq bilan asrash, kelgusi avlodlarga yetkazish, milliy o‘zlikni anglashga tanada belgi qoldirish, tiriklay ko‘mish (ko‘milish) yoki xizmat qilish, yoshlarda milliy g‘ururni, vatanparvarlik va o‘ldirish (o‘ldirilish), qoya, tepalik ustidan o‘zini yoki mayitni xalqparvarlik tuyg‘usini shakllantirishdir. tashlab yuborish va h.k.) Hozir ham ayrim ibtidoiy odatlarning Faylasuf U.Mengliqulovning yozishicha, “postsovet ko‘rinishlari, qoldiqlari u yoki bu etnomadaniyatda uchrab makonning murakkab to‘qnashuvlarida mintaqamizdagi turadi. etnomadaniy boyliklar, ularning ma’naviy taraqqiyotimizdagi Etnomadaniy va etnologik tadqiqotlarda ijtimoiy- o‘rni va ularni asrab qolish eng dolzarb muammolardan biriga madaniy voqelikni elitar (ayrim guruh kishilarga yoki maxsus aylandi. Ularning ahamiyati, ayniqsa, barcha insoniyat uchun tayyorgarligi bor shaxslarga oid) va ommaviy (barchaga, umuminsoniy qadriyatlarning ustuvorligi tan olingani sari ijtimoiy-madaniy jarayonlarning barcha ishtirokchilari va ortib bora boshladi. Ular har bir jamiyatning ma’naviy-axloqiy qatnashchilariga oid) pog‘onalarga bo‘lishadi. Elitar rivojlanishining asosini