ИНТЕРАКТИВНЫЕ МЕТОДЫ ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ РЕЧЕВЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ УЧАЩИХСЯ

Аннотация

Interactive methods for improving the effectiveness of speech competencies of students, methodology for developing speech competencies of students in native language lessons improving on the basis of determining the growth rate of oral and written speech in the educational process from the possibilities of communicative, integrative, creative speech knowledge and skills generation, methods of statement. Keywords: Speech, text, oral speech, written speech, speech etiquette, colloquial style, form, thinking, knowledge, skills, competence, artistic text, interactive method. ИНТЕРАКТИВНЫЕ МЕТОДЫ ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ РЕЧЕВЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ УЧАЩИХСЯ Аннотация. Интерактивные методы повышения эффективности речевых компетенций учащихся, методика развития речевых компетенций учащихся на уроках родного языка совершенствование на основе формирования коммуникативных, интегративных, творческих речевых знаний и умений, определения показателя роста устной и письменной речи в образовательном процессе от возможностей повествовательных стилей. Ключевые слова: Речь, текст, устная речь, письменная речь, речевой этикет, манера речи, форма, мышление, Знания, навыки, компетенции, художественный текст, интерактивный метод. Ўқувчиларнинг нутқий компетенцияларини ривожлантириш, нутқий кўникмаларни шакллантириш, оғзаки ва ёзма нутқини ривожлантириш ва такомиллаштириб бориш мақсадга мувофиқ. Бунда нутқий компетенцияларини ривожлантиришга йўналтирилган мавзуларни замонавий таълим технологиялари, интерактив методлар, дидактик ўйинлар асосида ташкил қилиш ўз олдимизга қўйган мақсаднинг тугал ечимига эришган бўламиз. “Инновацион педагогик технологиялар воситасида ўқитишни тубдан яхшилаш” каби мезонлари БМТнинг таълим, фан ва маданият масалаларига доир Битимида ҳам долзарб вазифа сифатида белгиланган [1]. Халқаро миқёсдаги ўқитиш жараёнида инновацион 8 8 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ пегогик технологияларга таълим жараёнидаги асосий муаммолардан бири сифатида қаралмоқда. Таълим тизимини ислоҳ қилишнинг зарурлигини тушуниб етиш, амалиётда таълим муассасаларини инновацион ёндашувларга асосланишни тақозо этмоқда, ўзини яратиш имкони мавжуд инновацион майдонда кўриш ва энг муҳими аниқ янгиликларни ўзлаштиришдан иборат. Бу ҳолат бугунги кунда ўта долзарблиги билан муҳимдир, чунки, ушбу инновацион ёндашувлар таълим муассасаларини яшаш шарти (бевосита ва кўчма маънода ҳам), келажак авлодларнинг билим доирасини мустаҳкамлаб, педагоглар жамоасининг замонавий билим бериш борасидаги мақсадларини амалга оширади. Бу инновацион ёндашувлар тўғридан-тўғри изланувчи педагог ва ўқитувчиларга тегишлидир, чунки таълим муассасаларида инновацион ёндашувга асосланиш ўқувчилар орасида рақобат пайдо бўлишига олиб келади, таълим сифати ва самарадорлиги ошади. Бу жараён эса ўз-ўзидан ўсишга, юксалишга ижобий таъсир қилади. Таълим тизимида – давлатимиз биринчилардан бўлиб фаол инновацион ҳаракатни бошлади. Маълум босқичда ХХ аср охирларида бундай ҳаракатлар йўлга қўйилган эди. Масалан, А.Г.Ривин ва В.К.Дяченко томонидан ўқитишни жамоавий ўқитиш, Д.Б.Элконин, В.В.Давыдов, Л.В.Занковлар томонидан илгари сурилган ривожлантирувчи инновацион таълим тўғрисидаги қарашлар ўз вақтида маълум аҳамият касб этди. Шу билан бирга бошқа инновацион таълим технологиялари:диалектик ўқитиш усуллари (А.И.Гончарук, В.Л.Зарина), ўқитишнинг индивидуал йўналишли усули (А.А.Ярулов), “Экология ва диалектика” (Л.В.Тарасов), эвристик ўқитиш (А.В.Хуторской) диалог маданияти (В.С.Библер, С.Ю.Курганов), лойиҳали ўз-ўзини рефлексия (Г.П.Шедровитская) ва бошқаларни келтириш мумкин. Мустақиллик йиллари даврида бир қатор олимлар, жумладан, М.Омилхонова, K.Қосимова, Р.Абдулахатова, A.Ғуломов, Р.Иноғомовалар она тили ўқитиш методикаси соҳасида она тилига ўзларининг фикрлари, таклифлари, тавсиялари билан янгилик олиб кириш борасида изланиш олиб боришган. Кейинги йилларда Р.А.Мавлянова, Н.Х.Рахмонкуловалар томонидан яратилган “Бошланғич таълимда инновация” номли методик қўлланмада инновацион жараёнлар ривожланишининг умумий йўналишлари, ўқитувчининг инновацион фаолияти муаммоларини ижодий имкониятини актуаллаштириш масалалари кенг ёритиб берилган. Инновацион методлар орқали тил таълими тизимига янгиликлар олиб кириши, дарсларни ташкиллаштириш жараёнидаги турли мақсадлари она тили дарслари мазмунига, метод, усулларига, таълимий ўйинларига, олиб борилган педагогик фаолиятдаги ҳамоҳанглик ҳамда таълим сифатини назорат қилиш ва баҳолаш тизимига, ўқув-методик таъминотига, таълимий, тарбиявий ишлар тузилмасига, ўқувчи ва ўқитувчи ҳамкорлигига жиддий таъсир қўрсатади. Б.Тўхлиев, М.Шамсиева, Т.Зиёдоваларнинг “Ўзбек тили ўқитиш методикаси” қўлланмасида: “Она тили машғулотлари нутқ санъатини эгаллаш ва ундан самарали фойдаланиш билим, кўникма ва малакаларни тарбиялайди. Шу жараёнда нутқий маданият шаклланади. Нутқ маданияти ёшларга кундалик оддий саломлашишидан кимга?, нимага?, қачон?, қаерда?, қандай? сўзлашгача бўл