Применение обещей анестезии при патологии щитовидной железы

Аннотация

Thyroid diseases are most common in endocrinology. Thyrotoxicosis induces dysfunction of virtually all organs and systems, the blood circulatory system being subjected to considerable changes. Cardiovascular diseases affect not only the quality of life in a patient, but significantly increase a risk from surgery that is the only radical treatment. For this reason, most authors consider thyrotoxicosis to be a contraindication to elective surgical intervention. At the same time it is known that drug compensation of thyrotoxicosis may be attained in not all patients. In this case, the results of treatment and a patient's safety during surgery depend on the type and quality of anesthetic protection. The capabilities of anesthetic maintenance of thyroid surgery have recently expanded substantially. The paper deals with the preparation of patients with thyrotoxicosis for surgical intervention and the perioperative management of these patients. Key words: thyroid, toxic and nontoxic goiter, thyrotoxicosis, premedication, anesthetic mode, ketamine, sevoflurane, xenon. Қалқонсимон без касалликлари энг кўп тарқалган касалликлардан ҳисобланиб,унинг очиқ ва яширин шакллари ҳар 10 0000 аҳоли жон бошига 20та дан 50 тагача бўлган ҳолатларда учрайди[4-1]. Деярли барча органлар ва орган тизимлари фаолиятининг издан чиқаради [5], қон айланиш тизимида энг мухим ўзгаришлар содир бўлади [6-9]. Токсик ва нотоксик буқоқда юрак қон-томир тизимидаги патологик ўзгаришларнинг асосий механизмлари қуйидагилардир: биринчидан, миокарддаги β-адренергик рецепторлари сони кўпайиб, адренергик моддалар таъсирига сезгирлиги ошадиган симпатик асаб тизимининг фаоллашуви; иккинчидан, қалқонсимон без гормонларининг миокардга бевосита таъсири [2, 8, 10]. Токсик ва нотоксик буқоқда гемодинамикада кескин ўзгаришлар рўй беради: юрак уриш тезлигининг ошиши, қон томирларининг кенгайиши ва қон айланишининг динамик ҳажми, юрак қисқаришлари частотасининг кўпайиши, қон томирларининг умумий периферик қаршилигининг пасайиши, қон босимининг ўзгариши [2, 11, 12], шу билан бирга юрак-қон томир тизими бузилишларининг даражаси токсик ва нотоксик буқоқнинг оғирлигига бевосита 60 БИОМЕДИЦИНА ВА АМАЛИЁТ ЖУРНАЛИ | ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ | JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE №4 | 2021 боғлиқ [13]. Диффуз токсик ва нотоксик буқоқ нафақат беморларнинг ҳаёт кўрсаткичлари сифатини ёмонлаштиради, балки операцияни бажариш хавфини сезиларли даражада оширади, бу эса режалаштирилган жарроҳлик операциясига қарши кўрсатма [3, 14] ва операциядан олдинги мажбурий- мақсадли тайёргарлик учун асос бўлиб хизмат қилади. Операциядан олдинги тайёргарликнинг асосий вазифалари қуйидагилардир: мавжуд ва ривожданиши мумкин бўлган тиреотоксикоз ҳодисаларини йўқотиш ёки уни максимал даражада камайтириш, метаболик жараёнларни тиклаш ва операция пайтида ва ундан кейин максимал стрессни бошдан кечирадиган органлар ва тизимларнинг функционал имкониятлари оширишдан иборат[8, 14-16]. Ушбу вазифаларни хисобга олган ҳолда, тиреотоксикоз белгилари бўлган беморларга операциядан олдин тиростатиклар, глюкокор-тикоидлар ва β-блокаторлар ёрдамида консерватив терапия буюрилади. Ушбу гурухларда наркотик препаратларнинг қўлланилишининг ижобий томонлари ҳам, камчиликлари ҳам мавжуд. Тиростатиклар қалқонсимон без гормонларининг синтезини зарарлайди, тироглобулин йод билан таъминоти жараёнини блоклайди, қалқонсимон безнинг йод моддасини сўриб олишини тўхтатади [2,17]. Аммо тиростатикани узоқ вақт давомида қўллаш қалқонсимон без хажмини оширади, қалқонсимон безнинг консистенциясини бўшаштиради, қон билан таъминланишини оширади, бу эса операцияни бажариш шароитларини ёмонлаштиради. Қондаги тиреоид гормонлар даражасини пасайтириш учун кортикостероидлар монотерапияси ёки антитиреоид дорилар билан муолажаси биргаликда буюрилади, терапевтик таъсири секреция жараёнларини назорат қилиш ва тироксиннинг периферик конверсиясини фаолроқ Т3 га айлантириш билан боғлиқ. Гемодинамик ўзгаришларнинг препаратлар билан компенсацияси учун одатда β-блокаторлар қўлланилади. Ушбу препаратлар қалқонсимон без гормонларининг синтези ва ажралиб чиқишига таъсир қилмайди, аммо симпатик асаб тизимининг юрак қон-томир тизимига таъсирини блоклаш орқали ўз таъсирини амалга оширади, бу эса миокардга қискаришини пасайишига ва унинг кислородга бўлган эхтиёжининг пасайишига олиб келади [2]. β- блокаторлардан фойдаланиш синус тугунининг ва умуман ўтказувчанлик тизимининг ишига ижобий таъсир кўрсатади. Ушбу препаратлар синус тахикардияси [18, 19], экстрасистолик аритмиянинг суправентрикуляр шакллари [20, 21] ва фибрилляция [22, 23] каби юрак аритмияларини даволашда жуда самарали эканлиги исботланган. Шундай қилиб, операциядан олдинги тайёргарлик элементи сифатида β-блокаторлардан фойдаланиш мумкин, аммо шуни ёдда тутиш керакки, β-блокаторларни тиреостатик дориларсиз узоқ муддат фойдаланиш ижобий самара бермайди, балки баъзи белгиларини йўқ қилади холос. [24]. Бундан ташқари, токсик ва нотоксик буқоқ бўлган беморларга хос бўлган миокарддаги метабо