Современные тенденции инновационного развития науки и образования в глобальном миреMAKTABGACHA TA’LIM, SHODIYEVA G. +32026
Духовно-просветительское значение наследия Махмудходжи Бехбуди
Nasiba ABDULLAYEVA
in Library · 2023
Аннотация
В статье анализируется вклад в развитие духовной культуры просветителя Махмудходжи Бехбуди, который был одним из выдающихся лидеров движения национального возрождения, возникшего в Туркестане в XX веке, сыгравшего важную роль в пробуждении общественного сознания узбекского народа в тот период. Обладая широким кругозором и глубокими знаниями, он всегда выступал против консерватизма и невежества и в своих произведениях призывал к правильному пониманию и толкованию исламской религии. Он ставил перед собой цель просветить народ и вывести его на уровень высокоразвитих народов мира, построить передовое во всех отношениях общество, государство основанное на незыблемых принципах гуманизма и демократии. В наследии Махмудходжа Бехбуди уделяется внимание освещению вопросов науки, морали, влияния искусства на духовную культуру молодежи, на понимание национальной идентичности. В сатье исследована современное значение произведения Бехбуди. Ключевые слов: джадидизм, духовная культура, наука, религия, просвещения, мораль,политика, исскуство, духовное совершенство. MAHMUDXO’JA BEHBUDIY MEROSINING MA’NAVIY-MA’RIFIY AHAMIYaTI Annotatsiya Maqolada XX asrda Turkistonda vujudga kelgan milliy uyg‗onish harakatining atoqli rahbarlaridan biri bo‗lgan, o‗sha davrda o‗zbek xalqi ijtimoiy ongining uyg‗onishida muhim rol o‗ynagan ajdodimiz jadid ma‘riftparvari Mahmudxo‗ja Behbudiyning ma‘naviy madaniyat taraqqiyotiga qo‗shgan hissasi tahlil qilingan. Keng dunyoqarash va chuqur bilimga ega bo‗lgan Behbudiy o‗z asarlarida islom dinini noto‗g‗ri talqin etilmasligi, ma‘rifiy jihatlariga e‘tibor qaratishga chaqirgan. Behbudiyning maqsadi xalqni ma‘rifatli qilish va ularni dunyoning yuksak rivojlangan xalqlari darajasiga olib chiqish, har tomonlama rivojlangan jamiyat, insonparvarlik va demokratiyaning mustahkam tamoyillariga asoslangan davlat qurish edi. Maqolada Behbudiy merosida ilm-ma‘rifat, axloq, san‘atning yoshlar ma‘naviy madaniyati, milliy o‗zlikni anglashga ta‘siri masalalarining yoritilishiga e‘tibor qaratilgan, asarlarining zamonaviy ahamiyati ko‗rsatib o‗tilgan. Kalit so‘zlar: jadidchilik, ma‘naviy madaniyat, ilm, ma‘rifat, din, axloq, san‘at, siyosat, ma‘naviy barkamollik. Kirish. XX asrda yashab faoliyat olib borgan jadid- o‗tgan O‗zbekiston Prezidenti Sh.Mirziyoyev [1] yoki Shu ma‘rifatparvarlar merosi tarixchi, adabiyotshunos, filolog, nuqtai nazardan Behbudiy asarlarining ma‘naviy madaniyatga faylasuf, pedagog olimlar tomonidan o‗rganilgan, ko‗plab ta‘sirini tadqiq etish, ilm-ma‘rifat tafakkurni uyg‗otishning ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Jumladan, Mahmudxo‗ja asosiy yo‗llaridan biri ekanligiga oid qarashlarini zamonaviy Behbudiy publitsistikasi, ma‘rifiy--pedagogik qarashlari jihatdan asoslash lozim. yurtimiz olimlari tomonidan keng o‗rganilgan bo‗lsada, Mavzuga oid adabiyotlarning tahlili (Literature ma‘naviy merosi va uning ma‘naviy madaniyatga ta‘siri review). Jadidlar chor Rossiyasi davrida ham, sovet yetarlicha tadqiq etilmagan. «Buyuk ajdodlarimizning hokimiyati davrida ham qoralanib kelindi. Faqat xalqimiz betakror va noyob ilmiy-ma‘naviy merosi biz uchun doimiy mustaqillikka erishganidan keyin jadid ma‘rifatparvarlari harakatdagi hayotiy dasturga aylanishi kerak. Bu o‗lmas faoliyatini keng ko‗lamda o‗rganila boshlandi. Turkiston meros hamisha yonimizda bo‗lib, bizga doimo kuch-quvvat va jadidchilik harakati va uning ma‘naviy-ma‘rifiy asoslarining ilhom bag‗ishlashi lozim. Avvalambor, milliy ta‘lim tizimini mohiyati, jadidlarning xalq tafakkurini o‗stirish, ma‘naviyatini ana shunday ruh bilan sug‗orishimiz kerak», – deb ta‘kidlab boyitish yo‗lida olib borgan kurashlari, jadidchilik - 35 - O‘zMU xabarlari Вестник НУУз ACTA NUUz FALSAFA 1/1 2023 g‗oyalarining Turkistonga tarqalishida milliy matbuot, badiiy tutgan o‗rnini tadqiq etar ekan, sharq tamaddunining ilg‗or adabiyot va teatrning ahamiyati masalalariga doir ko‗plab g‗oyalari jadid pedagogikasida aks etirilishi va ushbu tadqiqotlar olib borildi. g‗oyalarning Behbudiy tomonidan rivojlanirilganini ta‘kidlab Amerikalik olim E.Olvort ―Padarkush‖ dramasi haqida o‗tadi. [9] ―Dramada ilgari surilgan jiddiy muammolar ta‘lim va Tahlil va natijalar (Analysis and results). Jadid tarbiyani kuchaytirish, xalqni asriy jaholat, qoloqlikdan mutafakkirlarimizning merosi, aynan jadidlar karvonboshisi, qutqarish, jinoyat va jazo, majburiyat va mas‘uliyat singari asoschisi sifatida tarixda nom qoldirgan Behbudiy XX asr ijtimoiy munosabatlar sodda va ta‘sirli ifodalangan. Dramada boshlarida amalga oshirgan ishlar katta ahamiyatga ega. U ilk bora turkistonliklarga o‗z tilida, tipik obrazlar, tipik diniy va dunyoviy ilmlarni, tarixni chuqur bilgan, yozgan xarakterlar orqali jiddiy hayotiy muammolar, ochiqchasiga maqola va asarlari ijtimoiy ahamiyatga ega. Jadid ma‘rifat- gapirilgan edi. Ilmsizlik, jaholat, to‗g‗ri yo‗ldan adashish parvarlarining madaniyat o‗zagi bo‗lgan ma‘naviy oilaga baxtsizlik, chinakam kulfat keltirishi ta‘sirli dialoglarda madaniyatning rivojiga qo‗shgan benaz
Доказательный фрагмент
«В статье анализируется вклад в развитие духовной культуры просветителя Махмудходжи Бехбуди, который был одним из выдающихся лидеров движения национального возрождения, возникшего в Туркестане в XX веке, сыгравшего важ…»
Образец извлечения
Демо-превьюВ статье анализируется вклад в развитие духовной культуры просветителя Махмудходжи Бехбуди, который был одним из выдающихся лидеров движения национального возрождения, возникшего в Туркестане в XX веке, сыгравшего важ… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- jadidism, spiritual culture, science, religion, enlightenment, morality, politics, art, spiritual perfection, религия, din, axloq, духовная культура, мораль, jadidchilik, джадидизм, просвещения, siyosat, политика, ilm, san‘at, ma‘naviy barkamollik, исскуство, ma‘naviy madaniyat, ma‘rifat, духовное совершенство, наука
Смежные источники
Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021
Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025