ПОСЛЕДСТВИЯ И ПРОБЛЕМЫ НЕЗАРЕГИСТРИРОВАННЫХ РОДОВ

Аннотация

It is known that the law, based on the documents, gives certain authority to the authorized representative, and the representative acts within the scope of this authority, creates rights and obligations not only in relation to the authorized person, but also in relation to third parties. One of the most important elements of representative relations, as in any relationship, is the rights and obligations of the parties. Key words: representative, agent, representation, power of attorney, legal representation, voluntary representation. ПРЕДСТАВИТЕЛЬНОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ - МЕТОД И ОСОБЕННОСТИ Аннотация. Известно, что закон на основании документов наделяет доверенного лица определенными полномочиями, а представитель действует в пределах этих полномочий, создает права и обязанности не только по отношению к доверенному лицу, но и по отношению к третьим лицам. Одним из важнейших элементов представительских отношений, как и любых отношений, являются права и обязанности сторон. Ключевые слова: представитель, агент, представительство, доверенность, законное представительство, добровольное представительство. Давлатимиз раҳбарининг ташаббуслари асосида мамлакатимизда қонун устуворлигини таъминлаш, фуқароларнинг конституциявий ҳуқуқларини рўёбга чиқариш ва жамиятда ижтимоий адолатни қарор топтиришда одил судлов муҳим ўрин тутишига алоҳида эътибор қаратилмоқда, суд мустақиллигини мустаҳкамлаш, ишларни кўришда холислик, адолат ва қонунийликни таминлаш чоралари кўрилмоқда. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Конституциясида суд ишини юритишнинг ҳар қандай босқичида малакали юридик ёрдам олиш ҳуқуқи кафолатлаб қўйилган бўлиб, ўз навбатида, фуқаролар учун малакали юридик ёрдам турли шаклларда берилиши мумкин. Айнан суддаги вакиллик малакали юридик ёрдам кўрсатишнинг муҳим кўринишларидан бири ҳисобланади. ФПКнинг 65-моддасида фуқаролар ўз ишларини судда шахсан ва ўз вакилллари орқали юритишлари мумкинлиги мустаҳлаб қуйилган. 2 65 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Жумладан, вакиллик- ишончномага, қонунга, суд қарорига ёки вакил қилинган давлат органининг хужжатига асосланган ваколат билан бир шахс (вакил) томонидан бошқа шахс (ваколат берувчи) номидан тузилган битим ваколат берувчига нисбатан фуқаролик ҳуқуқ ва мажбуриятларини бевосита вужудга келтиради, ўзгартиради ва бекор қилади. Ваколатсиз вакиллик – вакил қилинмаган шахс томонидан бошқа шахс номидан тузилган ёки ваколатлардан ташқари чиқиб тузилган битим ваколат берган шахс ушбу битимни кейинчалик маъқулланган тақдирдагина унинг учун ҳуқуқ ва мажбуриятлари вужудга келтиради, ўзгартиради ва бекор қилади. Битим тузишга ваколат берган шахс битимнинг ижрога қабул қилинганлигидан гувоҳлик берувчи ҳаракатлар қилган ҳолда ҳам бундай битим маъқулланган ҳисобланади. Бундан ташқари фуқаролик ҳуқуқида тижорат вакиллиги деган тушунча ҳам мавжуд бўлиб, тадбиркорлар шартномалар тузаётганидан улар номидан доимо ва мустақил суратда вакиллик қилувчи шахс (тижарат вакили) вакилнинг ваколатлари кўсатилган ёзма шартнома асосида, бундан ваколатлар кўрсатилмаган тақдирда эса – ишончнома асосида ҳам иш олиб боради. Тижорат вакили ўзининг иштирокида тузилган шартномадаги турли тарафларнинг манфаатларини фақат бу тарафларнинг розилиги билан ҳамда қоуннчиликда назарда тутилган бошқа ҳоллардагина айни бир вақтда ифодалаш мумкин. Кўпчилик ўзининг шахсий ва бошқа ҳуқуқий муносабатларида дуч келадиган ишончномага алоҳида тухталмоқчиман. Бир шахс (ишонч билдирувчи) томонидан иккинчи шахсга (ишончли вакилга) учинчи шахслар олдида вакиллик қилиш учун берилган ёзма ваколат ишончнома ҳисобланади. Ишончли вакил ўзига ишончнома билан берилган ваколатлар доирасида иш олиб боради. Юридик шахс номидан, шунингдек юридик шахсга ҳам ишончнома фақат юридик шахснинг уставида (низомида) кўрсатилган фаолият мақсадларига зид бўлмаган битимларни тузиш учунгина берилиши мумкин. Ишончнома оддий ёзма шаклда ёки нотариал шаклда расмийлаштирилади. Нотариал шаклни талаб қилувчи битимларни тузиш ёхуд юридик шахсларга нисбатан харакатларни амалга ошириш учун берилган ишончнома нотариал тақдиқланган бўлиши керак. Юридик шахс номидан бериладиган ишончома раҳбар томонидан имзоланиб, унга ушбу юридик шахснинг муҳри босилади. Ишончнома кўпи билан уч йил муддатга берилиши мумкин. Агар ишончномада муддат кўрсатилган бўлмаса, у берилган кундан бошлаб бир йил мобайнида ўз кучини сақлайди. Берилган куни кўрсатилмаган ишончнома ҳақиқий ҳисобланмайди. Яна бир мухим нарса, ишончнома бўйича ваколатларни бошқа шахсга бериш деган тушунча ҳам мавжуд. Бунда ишончнома берилган шахс ўз ваколатидаги ҳаракатларни шахсан амалга ошириши шарт. Башарти, унга ишончнома билан ваколат берилган бўлса ёки уни ишончнома берган шахснинг манфаатларини ҳимоя қилишга шароит мажбур қилса, у ҳаракатларини амалга оширишни бошқа шахсга ўтказиши мумкин. Ишончноманинг амал қилиши қуйидаги ҳолларда бекор бўлади: Ишончнома муддатининг тамом бўлиши, ишончнома берган шахснинг уни бекор