СПОСОБЫ ЗАЩИТЫ ЗДОРОВЬЯ ЧЕЛОВЕКА С ПОМОЩЬЮ НОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ

Аннотация

This article discusses the potential benefits of artificial intelligence for interventions aimed at preventing diseases caused by poor dietary intake, such as diabetes, cardiovascular disease, and obesity. Keywords: AI (artificial intelligence), diabetes, cardiovascular disease, obesity, diet, health, biotechnology, information technology, database. СПОСОБЫ ЗАЩИТЫ ЗДОРОВЬЯ ЧЕЛОВЕКА С ПОМОЩЬЮ НОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ Аннотация. В этой статье обсуждаются потенциальные преимущества искусственного интеллекта в мероприятиях, направленных на профилактику заболеваний, вызванных неправильным питанием, таких как диабет, сердечно-сосудистые заболевания и ожирение. Ключевые слова: ИИ (искусственный интеллект), диабет, сердечно-сосудистые заболевания, ожирение, диета, здоровье, биотехнологии, информационные технологии, база данных. Кириш. Бутун дунёда кўплаб одамлар диабет, семизлик ва юрак-қон томир касалликлари каби бир қанча касалликлардан азият чекмоқда. Аммо технологик ютуқлар ва турли замонавий техник воситаларнинг пайдо бўлиши, касалликларни даволаш ва олдини олишда энг яхши имкониятларга эга бўлиши мумкин. Айниқса, биотехнологиялар ва ахборот технологиялари бундай муаммоларни ҳал қилиши ва олдини олиш учун АИ (сунъий интеллект) каби воситалардан фойдаланиши мумкин. Таҳлил методологияси: Бу мақола таҳлилий кузатувлар, субъектив тажрибалар, ижтимоий ўзгаришлар ва тадқиқотлар асосида тайёрланган. Таҳлил ва натижалар: Инсон турлари биринчи марта 70 000 йил олдин уларнинг миясидаги асабий ўзгаришлар когнитив инқилобга олиб келганида ривожлана бошлади ва кейин улар ўз қабилалари учун барқарор озиқ-овқат таъминотини яратиш учун 1 16 1 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ҳамкорликда ов қилишни ва маълум мева ва сабзавотларни йиғишни ўргандилар. Аммо уларнинг диетасидаги энг муҳим ўзгариш олов биринчи марта 45 000 дан 35 000 йил олдин ихтиро қилинганида содир бўлди. Бу уларга нафақат мазали таомлар тайёрлаш, балки мамонтлар ва филлар каби йирик ҳайвонларга ҳужум қилиш имконини берди. Ўшандан буён инсоният ўзининг асосий манбаи: озиқ-овқат билан таъминлаш учун жуда кўп воситаларни яратди. Бироқ, 20-асрнинг ўрталарига қадар энг яхши озиқ-овқат тайёрлаш воситаларига қарамай, очарчилик ҳар доим одамлар учун энг катта муаммо бўлган1. Саноат инқилобидан сўнг, озиқ-овқат ишлаб чиқариш линиялари ва унинг бутун дунё бўйлаб мисли кўрилмаган даражада тақсимланиши инсониятнинг энг катта муаммоси-очарчиликни бартараф этиш учун кўпроқ имконият берди. Аммо озиқ-овқат манбаларининг ортиқча ишлаб чиқарилиши ва нотўғри истеъмол натижасида янги турдаги муаммолар келиб чиқди: семириш, диабет ва юрак қон-томир касалликлари ва бошқалар. Илгари одамлар етарлича овқатланмаганидан азият чекишган бўлса, замонавий одамлар эса жуда кўп ва нотўғри овқатланишдан азият чекишмоқда. Noto'g'ri ovqatlanish deganda ozuqa moddalarini iste'mol qilishning etishmasligi yoki ortiqcha bo'lishi, asosiy oziq moddalarning nomutanosibligi yoki ozuqaviy moddalardan foydalanishning buzilishi tushuniladi. Noto'g'ri ovqatlanish barcha shakllarda to'yib ovqatlanmaslik (charchoq, o'sishning sekinlashishi, kam vazn), vitamin yoki minerallarning etishmasligi, ortiqcha vazn, semirish va natijada ovqatlanish bilan bog'liq yuqumli bo'lmagan kasalliklar келиб чиқишига сабаб бўлмоқда (masalan, yurak kasalliklari, qon tomirlari, diabet va ba'zi saraton turlari). To'yib ovqatlanmaslik, uning barcha shakllarida, aholi salomatligi, farovonligi va barqaror rivojlanishiga katta zarar etkazadi. Оziq-ovqat xavfsizligida, to'yib ovqatlanmaslik va mikroelementlarning etishmasligi bilan кўплаб одамларнинг азият чекиши davom etmoqda. Дунё аҳолисининг тaxminan 5 yoshgacha bo'lgan 20,2 million bola noto'g'ri ovqatlanish tufayli bo'yi orqada qolmoqda. Shu bilan birga, ayollarning 53 foizi, erkaklarning 45 foizi va maktab yoshidagi bolalar yoki o'spirinlarning 8 foizi ortiqcha vaznga ega yoki semirib ketgan2. Агар рақамларда кўрилса, шакар истеъмоли ҳар йили террористик ҳужум ёки урушдан кўра кўпроқ одамларни ўлдиради. Биргина 2021 йилда жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) маълумотларига кўра диабетдан 1,1 миллионга яқин одам вафот этди, террористик ҳужумдан эса бор йўғи дунё бўйлаб 23692 киши ўлган3. Энг катта инсон қотилининг олдини олиш учун қандай йўллар мавжуд? Қизиғи шундаки, сунъий интеллект каби янги технологиялар эволюцияси янги марраларни ваъда қилмоқда. Соғлиқни сақлаш ташкилотлари ва диетологлар сайёрадаги ҳар бир инсонга мурожаат қила олмайдилар ва озиқ-овқат истеъмол қилиш муаммоларини бартараф эта олмайдилар. Аммо сунъий интеллектнинг ривожланиши кўпроқ нарсани ҳал қилиши мумкин. Машинани ўрганиш ва ўқитиш бўйича сўнгги яхшиланишлар биз даволай олмайдиган касалликнинг айрим турларини олдини олишга ёрдам беради. Қон босимини ахборот технологиялари орқали кузатиб борадиган биометрик сенсорлар ёки ақлли соатлар 1 Homo Sapiens; Y. N. Harrari. https://www.ynharari.com/book/sapiens-2/ 2 JSST: Wo