Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ТАНА ҲАРОРАТИНИНГ КАЛАМУШ МИЯСИДАГИ МИХОДОНДРИЯНИНГ МЕМБРАНАДАГИ АЛМАШУВИГА ТАЪСИРИ
МЕМБРАНАДАГИ АЛМАШУВИГА ТАЪСИРИ · Алибекова Манзура Рустамовна
Современная наука и исследования · 2 · 1-4 · 2023
Аннотация
В митохондриях мозга перегретых крыс при 36,5±0,5 С ( по сравнению – 35,5±0,5С) уровень фосфотидилхолини, фосфотидилинозита, лизофосфолипидов и фосфалипидной кислоты повышается, а фракции фосфатидиэтаноламина и кардиолипида уменьшаются.После перегревания животных при 41,5±0,5 С ( по сравнению -36,5±0,5 ) содержание фосфотидилхолина повышается ещё значительнее, а в дуругих фракций и лизоформ фосфолипидов – уменьшантся . Содержание кардиолипина,фосфатидилсерина, фосфатидной кислотлипина уменьшается также по сравнению с kонтролем. Ключевые слова: митохондрия, кардолипид, фосфолипид, фракции. EFFECT OF BODY TEMPERATURE ON MEMBRANE EXCHANGE OF MYCOCHONDRIA IN RAT BRAIN Аbstract. In the mitochondriya of brain of overheated rats at the temperature of 36,5±0,5 C against 26,5±0,5 C, the level of phosphatdulchaline, phosphlatidyt-inosite, lesopfosphliplds and phosphalidie asid increases, whereas that of the tractijns of phasphatidulethanolamine and cardiolipin decreases. At the temperature of 41,5±0,5 Cagainst 36,5±0,5 C, the cortennd of phosphotidulcholine increases even higher, whereas the fractijns of phospholipids and lysoforms of phospholipids decrease. The diolipin, phosphaidylinosite, phosphatidylserine, phosphatidic acid and lysocardiolipin dtcreases in cjmharron with the control. Keywords: mitohondriya, kardolipid, fosfolipid, fraksii. Ҳозирги пайтда липидларга хос бўлган учта функция мавжуд. Б иринчи – хўжайра ва унинг органеллари мембраналарнинг муҳим структуравий компоненлиги иккинчиҳўжайра ва органеллалардаги биоқимёвий реакцияларни ҳўжайралараро ҳамкорликни ва организмда кечаётган ҳар ҳил физиологик биоқимёвий жараёнларни назорат қилувчи биоэффекторлик функцияси ва учинчиси метаболик ёқилғи заҳираси шакли. Ҳозирда липидларга бўлган қизиқиш кучаймоқда. О хирги ўн йилликда қилинган илмий натижасида организмда бўлаётган, яъни ҳўжайра органелларда кечаётган физиологик-биоқимёвий жараёнларда қатнашадиган липидларнинг муҳим биологик эффекторлиги. Назорат қилишлиги. Медиаторлигидир.И ккинчи мжер сифатида, липидлар ҳўжайра ичига турли ташқи сигналларни узатад, айни пайтда ҳужайралараро медиаторлар бўлиб фаолият кўрсатишади (1-6) .Липидлар, айниқса фосфалипидлар ҳужайра ва органелла мембраналарининг стабиллигини таъминлайди. Ионлар алмашинишини бошқаради ва мембраналарга боғланланганлигини активлигини сақлаб туради.(7.8) Турли сабабларга кўра ҳаво ҳароратининг кўтарилишининг, айниқса ёз ойларида инсон ва ҳайвон организимда кечаётган физиологик-биокимёвий жараёнларга салбий таъсир лўрсатмўқда. Организмнинг қизиб кетиши, ҳужайра органеллаларидан митохондрияларнинг оксидланишл фосфорланишини, ионлар ўтказилишини ва нафас олиш занжирида жойлашган энзимларнинг фаолликларни ўзгартириб юбормоқда(9.10). 1 07 3 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Юқори ҳарорат таъсирида мембраналардаги фосфолилипидларнинг сифат ва тарқибий ўзгаришлари, липид-оқсил, форфалипид-фосфалипид алоқалиринг бўзилиши ҳисобланади. Бу борада қилинган илмий тадқиқот ишлари етарли емас. Ш у сабабли, биз олдимизга каламушларни турли интенсивликдаги ҳарорат сақлаб. Уларнинг мияси митохондриясидаги фосфолипидларнинг миқдорий фосфолипидлаврнинг миқдорий ўзгаришларини аниқлашни мақсад қилиб қўйдик. Тажриба оғирлиги 180-200 г ли эркак оқ каламушда ўтказилда.Ҳайвонлар 3 гуруҳга бўлинди.Биринчиси -25,5±0,5 С иккинчиси-036,±0,5 С, Учинчиси 41,5±0,5 С да сақланди. Орадан 1 соат ўтгач ҳайвонларининг миясидан митохондриялар дифференцивл центрифугалаш усули билан ажратиб олинди. Митохондриялврдвн липидлар ажратиб олиниб, фосфолипидлар таркиби юпқа қатламли хромотография услуби орқали аниқланди.(12). Каламушлар 36,5±0,5С ҳароратда сақланганда мия митоходриясида фосфолипидларда ўзига хос ўзгаришлар аниқланди(1-жадвал).бунда 25,5±0,5 С дагига нисбатан фосфатидилхолиннинг миқдори 12% кўпайиб,фосфатидил-этаноланин 37,4 % камайди, фосфатидилсеринда ҳечқандай ўзгариш кузатилмади. Икки асосий фосфалипидларнинг ҳар ҳил томонга ўзгаришдан катъий назар лизофосфатилхолиннинг 10, лизофосфатидилэтанолнинг миқдори 28 маротабага кўпайди. Демак, юқори ҳарорат мия хужайраси цитоплазмаси фосфолипаза Ани (13,14) ва митохондрия мембранасида А2 (15) гидролиз активликлариникескин даражада ошириб юборади.Иккинчи томондан, юқори ҳароратнинг таъсири фосфатидилхолиннинг бироз бўлса ҳам лўпайиши,фосфатидилэтаноламиннинг сезиларли даражада камайиши, мия хужайрада метилланиш реакцианингтезлашиши ва декарбоксилланиш реакциясининг (16) осфоички мембранасида жойлашган. Юқори ҳароратнинг каламуш мияси ҳужайралари митохондриясининг фосфалипидоарга таъсири(фосфалипидларнинг миқдори:М +m; n =6-8) Фосфолипид Ташқи муҳит ҳарорати С 2,5±0,5 С 36,6±2,5 С 41,5±0,5 С Фосффтидилхолин 2,5±1,45 28,01±1,21 38,50±1,66 Фосфатидилэтаноламин 40,42±2,38 25,30±1,13 35,30±2,00 Кардиолипин 12,33±0,54 11,44±0,48 6,30±025 Фосфатидилсерин 11,77±0,45 12,20±0,34 10,00±0,40 Фостидилинозит 3,85±020 4,80±023 2,00±0,11 Лизофосфатиди
Доказательный фрагмент
«В митохондриях мозга перегретых крыс при 36,5±0,5 С ( по сравнению – 35,5±0,5С) уровень фосфотидилхолини, фосфотидилинозита, лизофосфолипидов и фосфалипидной кислоты повышается, а фракции фосфатидиэтаноламина и кардио…»
Образец извлечения
Демо-превьюВ митохондриях мозга перегретых крыс при 36,5±0,5 С ( по сравнению – 35,5±0,5С) уровень фосфотидилхолини, фосфотидилинозита, лизофосфолипидов и фосфалипидной кислоты повышается, а фракции фосфатидиэтаноламина и кардио… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- mitohondriya, kardolipid, fosfolipid, fraksii, митохондрия
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
УчебникиМ.Исаова, Р.Хасанов +32014
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026