ЗНАЧЕНИЕ ПРИНЦИПОВ РЕАЛИЗАЦИИ ГРАЖДАНСКИХ ПРАВ

Аннотация

This article covers the importance of the principles of the implementation of civil rights and its analysis in detail. Key words: citizenship, law, personal-non-personal relations, principles of his right, strategy of actions. ЗНАЧЕНИЕ ПРИНЦИПОВ РЕАЛИЗАЦИИ ГРАЖДАНСКИХ ПРАВ Аннотация. В данной статье подробно освещается значение принципов реализации гражданских прав и их анализ. Ключевые слова: гражданство, право, личностно-неимущественные отношения, принципы права, стратегия действий. Хозирги замон иқтисодий муносабатларининг шиддат билан ўсиши ва у билан боғлиқ мулкий ва шахсий-номулкий муносабатларининг ривожаланиши, шахслар ўртасида кўплаб янги муносабатларнинг таркиб топаётганлиги уларни фуқаролик-хуқуқий жиҳатдан тартибга солишнинг янги механизмларини ишлаб чиқиш, янги-янги қонунларни қабул қилиш ва уларни таркиб топиб бораётган муносабатларга мослаштириш заруратини туғдирмоқда. Албатта ана шу муносабатларни ўрнатиш ва амалга ошириш давомида шахслар ўртасида юзага келаётган низоларни ҳал этишда ҳуқуқ соҳаларининг ўзаги бўлган фуқаролик ҳуқуқи муҳим рол уйнайди. Биз юқорида айтиб ўтган фуқаролик ҳуқуқий муносабатларининг тартибга солинишини таъминловчи қонун нормаларини яратишда ва уларни судларда қўлланилишида фуқаролик ҳуқуқининг принциплари бошланғич ва йуналтирувчи мезон хисобланади. Хозирда ҳурматли юртбошимиз Ш.М. Мирзиёйевнинг ташаббуслари ва раҳнамолиги остида суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар фаолиятида туб ислоҳотлар амалга оширилди. Шунингдек, 2017-2021-йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси ҳамда мазкур стратегиянинг изчил давоми бўлган Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 28 январдаги ПФ-60-сонли Фармони билан 2022 - 2026–йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг Тараққиёт стратегиясида фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кенгайтириш, уларнинг одил судловга эришиш даражасини, суд иш 7 15 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ юритувининг самарадорлиги ва сифатини ошириш, номзодларни танлаш ва судялик лавозимига тайинлаш тизимини янада такомиллаштириш суд-ҳуқуқ соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотларнинг энг муҳим йўналишлари сифатида мустаҳкамланди. Мазкур ислоҳотлар судлар тизимида фуқаролик судлари томонидан фуқаролик-ҳуқуқий муносабатлари субъектларининг бузилган ҳуқуқларини тиклаш ва уларни ҳимоя қилиш борасида бир қатор вазифаларни қўядики, мазкур вазифаларни мувафаққиятли амалга оширишда қонунчиликни қўллаш, шу жумладан фуқаролик ҳуқуқларини амалга ошириш принципларини тўғридан-тўғри қўлаш заруратини вужудга келтиради. Фуқаролик ҳуқуқининг муҳим ва асосий категорияларидан бири унинг принциплари тизимидир. Ҳуқуқ тизимида мавжуд бўлган бир қатор бошқа ҳуқуқ соҳалари сингари фуқаролик ҳуқуқининг ҳам ўзига хос асосий қоидалари ва муайян умумийлик касб этувчи мезонлари мавжуд. Ана шу қоидалар ва мезонларни биз фуқаролик ҳуқуқини амалга ошириш принциплари деб атаймиз. Фуқаролик ҳуқуқи соҳаси чегараси жуда кенг бўлиб, ундаги мавжуд ҳуқуқий нормалар қанчалик хилма-хил ва кенг миқиёсга эга бўлмасин, уларнинг барчаси учун хос ва алоқадор бўлган, ўзининг мазмуни ва табиатига кўра муайян бир ва бир нечта вазифаларни бажарадиган, таъбир жоиз бўлса, ҳар бири алоҳида принциплар бўлгани холда қўллаш жараёнида ўзаро алоқадорлик касб этадиган, жамиятдаги ижтимоий тараққиётнинг мезон ва эҳтиёжларини, ғояларини ўзида мужассамлаштирадиган ва шулар орқали фуқаролик ҳуқуқи соҳасини бошқа ҳуқуқ тармоғларидан ажратиб турадиган асосий қоидаларни яъни принципларни назарий ва амалий жиҳатдан ўрганиш барча даврларда, жумладан бугунги кунда ҳам долзарб бўлиб, ўзига хос аҳамият касб этади. Фуқаролик ҳуқуқларини амалга ошириш принципларини шартли равишда умумий ва махсус принципларга бўлганимизда, улар қуйидагича намоён бўлади: Умумий принциплар: -демократизм, -гуманизм, -қонунларнинг устиворлиги, -қонунларнинг барча учун мажбурийлиги, -барчанинг қонун олдида тенглиги ва бошқа тамойиллар киради. - Бундан ташқари, яна барча фуқаролар учун тенг ҳажмда ҳуқуқ лаёқатининг белгиланганлиги, мулкий муносабатларнинг мафкуравий муносабатлардан ажратилганлиги, ижтимоий адолат ва қонунийлик принциплари, давлат ва шахснинг ўзаро масъуллиги каби принципларни ҳам шулар жумласига киритиш мумкин. Демак, ушбу қайд этилган принциплар универсал хусусиятга эга бўлиб, бошқа ҳуқуқ соҳалари билан бир қаторда фуқаролик ҳуқуқининг ҳам принциплари ҳисобланади. Фуқаролик Кодексинингнинг 1-моддасида санаб ўтилган фуқаролик ҳуқуқлларини амалга оширишнинг махсус принциплари қуйидагилардир: -Фуқаролик ҳуқуқи муносабати иштирокчиларининг ҳуқуқий тенглиги; -Мулкнинг дахлсизлиги; -Шартнома тузиш эркинлиги; -Хусусий ишларга бирон–бир кишининг ўзбошимчалик билан аралашмаслиги; -Фуқаролик ҳуқуклари тўсқинликсиз амалга оширилиши; 7 16 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.