РОЛЬ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ОБРАЗОВАТЕЛЬНО-КЛАСТЕРНОГО МЕТОДА В ОБУЧЕНИИ ФИЗИКЕ В ТЕХНИЧЕСКИХ ВУЗАХ

Аннотация

The article presents some recommendations on the use of the "Cluster" method in forming students' concepts of integration between science education and production in technical higher educational institutions. Keywords: science, education, technique, cluster, methodology, technology, creative, independent thinking, innovative education cluster. РОЛЬ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ОБРАЗОВАТЕЛЬНО-КЛАСТЕРНОГО МЕТОДА В ОБУЧЕНИИ ФИЗИКЕ В ТЕХНИЧЕСКИХ ВУЗАХ Аннотация. В статье представлены некоторые рекомендации по использованию метода «Кластер» при формировании у студентов представлений об интеграции естественнонаучного образования и производства в технических вузах. Ключевые слова: наука, образование, технология, кластер, методология, технология, креатив, самостоятельное мышление, инновационный образовательный кластер. Hozirgi kunda ta’lim jarayonida yangidan yangi interaktiv metodlar, innovatsion texnologiyalar, pedagogik va axborot texnologiyalari o’quv jarayonini takamilashtirish maqsadida qo’llashga bo’lgan qiziqish, e’tibor kundan kunga kuchayib bormoqda, bunday bo’lishining sabablaridan biri, yani shu vaqtgacha an’anaviy ta’limda o’quvchilarni faqat tayyor bilimlarini egallashga o’rgatilgan bo’lsa, zamonaviy texnologiyalar ularni egallayotgan bilimlarini o’zlari qidirib topishlariga intilishi, mustaqil o’rganib, tahlil qilishlariga, xatto xulosalarni ham o’zlari topa olishi keltirib chiqarishlariga o’rgatadi. O’qituvchi bu jarayonda shaxsning rivojlanish, shakillanishi, bilim olishi va yangi qirralarini kashf etishida sharoit yaratadi va shu bilan bir qatorda boshqaruvchilik, yo’naltiruvchilik funksiyasini bajaradi. Ta’lim jarayonida eski metodlar yordamida o’qtuvchi o’rniga o’quvchi asosiy figuraga aylanadi. Shuning uchun texnika yo’nalishidagi oliy o’quv yurtlarida zamonaviy o’qitish metodlari, interaktiv metodlar, innovotsion texnologiyalarning o’rni va roli amaliy kasb etmoqda. Pedogogik texnologiya va pedogog maxoratiga oid bilim, tajriba va intiraktiv 6 71 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ metodlar talabalarning bilimli, yetuk malakaga ega kadr bo’lishlarini ta’minlaydi. Klaster metodidan foydalanib o’qitishga doir xorijiy pedagog-laridan Y.O. Tigina, YE.A.Monastirniy, A.I.Popov, YE.I.Sokolova tadqiqotlarida bu metoddan foydalanishning turli usullari ko’rsatilgan. Respublikamiz pedagog olimlaridan G.I.Muxamedovning xozirgi kundagi ta’lim tizimining innavatsion ta’lim klasterining zaruriyati va ahamiyati to’g’risida, M.Y.Rejabovning ta’lim metodlarini qo’llashga doir ko’rsatmalari, M.M.Xalilova, A.X.Boymurodov, B.M.Mirzaxmedov, N.M.Mamadiyorov kabi olimlarning klaster metodi xaqida atroflicha ma’lumotlar keltirilgan. Yuqoridagi olimlarning ishlarida, fizika fanidan mavzularini o’qitishga doir klaster metodini qo’llashga doir ma’lumotlar keltirilgan. Pedogik texnologiyaning eng asosiy negizi bu o’qituvchi va o’quvchi belgilangan maqsaddan kafolatlangan natijaga erishishdir. Bu jarayonni tashkil etishning eng samarali usullaridan biri “Klaster” metodi hisoblanadi. Klaster inglizcha so'z bo'lib (kluster) - bir butun holatda ma'lum mavzu bo'yicha erkin va ochiq fikrlashning notekis shaklini namoyon etadi. Klaster metodini amalga oshirishda yangi mavzuning asosiy tushunchasi geometrik shaklidagi chizmalar ichida yoziladi. Masalan yangi mavzuga taluqli bo'lsa o’quvchilar u haqida ko'z oldiga kelgan fikrlarni yozish taklif etiladi. Bunda o’quvchilar tomonidan yozilgan fikrlar umumlashtirib aytib beriladi. Bu fikrlarni doskada bo'r yoki plakatda flomasterlar bilan yozish mumkin. O’qitish jarayonida amalga oshiriladigan bu metod puxta oylangan strategiya bo’lib, undan talaba bilan yakka tartibda yoki guruh asosida tashkil etiladigan tugarak mashg’ulotlar jarayonida foydalanish mumkin. Fizika fanidan oliy talim muassasalarida yarim o’tkazgich bo’limini tushuntirishda bir xil olding maktab kollejlarida eshitgan malumotlarini qayta eshitish hozirgi zamon talabalarini zeriktirishi tabiiy hol. Shuning uchun “Yarim o’tkazgichli diodni o’rganish” mavzusini o’qitishda “Klaster” metodini qo’llash usullari va vositalarini ko’rib chiqamiz. “Yarim o’tkazgichli diodni o’rganish” o’qitish jarayonida, dastlab fundamental bilimlar shakillantiriladi. Bundan tashqari kirish kuchlanishining ikkala yarim to'lqinini to'g'rilashda oqim yo'nalishi va ochiq diodlar chizma yoki slayd kurinishida tushuntirish qiyin kechadi. Shunday ekan bu mavzuni tushuntirishda klaster medodidan foydalangan holda bir xil datashetli diodni tanlab bulardan diodni most yasaladi so’ngra osilagraf yordamida taxlil qilinadi bu asosda esa talaba o’zgaruvchan elektr tokini o’zgarmas elektr tokiga o’tish jarayonini yaqol ko’rishi mumkin bo’ladi.Bundan kelib chiqib shuni aytish mumkinki talaba chizma yoki sxema bilan chegaralanib qolmay o’zi amaliy tamonlama yasaydi, ko’radi va tushunadi. Demak texnika oliy o’quv yurtlarida fizika dars labaratoriyalarini klaster metodidan foydalanis