ОСОБЕННОСТИ СЕКТЫ НАКШБАНДИЯ.

Аннотация

Tasuwwoof emerged at the right time, inextricably linked with the formation and expansion of Islam and the process of development, and went through a long path of progress. His early teachings, dating from the 9th to the 10th centuries, had appeared in the Islamic world in response to the social and spiritual extents of the time. During the Arab conquest of Central Asia, its peoples were heavily aggrieved. "The philosophy of imagination took shape as a mood of protest against this social injustice. In the religious-philosophical views of representatives of this current, the condemnation of inequality and injustice, which is increasingly deepening among people, put forward ideas to make everyone see the day by their own power. The philosophy of imagination was dominated by social humanistic thought. Key words: thought, mysticism, philosophy, religious value. ОСОБЕННОСТИ СЕКТЫ НАКШБАНДИЯ. Аннотация. Суфизм возник в свое время в связи с процессом укрепления и развития зарождения и широкого распространения ислама и прошел долгий путь развития. Его ранние учения датируются девятнадцатым и десятым веками и возникли в исламском мире в ответ на социальные и духовные потребности того времени. Арабы в период завоевания Центральной Азии поставили ее народы в тяжелое положение. "Философия воображения ты сформировался как протест против этой социальной несправедливости. В религиозно-философских воззрениях представителей этого течения выдвигались идеи осуждения все более углубляющегося неравенства и несправедливости между людьми, вывода всех на самоокупаемость. В философии воображения преобладали социально- гуманистические мысли. Ключевое словa: мысль, мистика, философия, религиозная ценность. Hozirgi kunda dunyoda keng tarkalib borayotgan diniy mutaassiblik siyosiy muammolarni xal etishning asosiy vositasi sifatida kuch ishlatish va zo‘ravorlik qilish o‘zining ijtimoiy va diniy qadriyatlarini ustun quyish g‘oyalari va konsepsiyalari terrorizm hamda diniy determinizmning g‘oyaviy-ma’naviy asoslarini tashkil etadi. Ularga qarshi kurashda xalqimiz ilg‘or farzandlari tafakkurining mevasi bo‘lishi va boy ijtimoiy falsafiy va ma’naviy 4 65 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ merosimizning ajralmas qismi hisoblangan tasavvur tariqatlarining xaqchil g‘oyalari o‘tkir qurol sifatida xizmat qila oladi1. Tasuvvuf o‘z vaqtida islom dinining vujudga kelishi va keng tarqalishi mustaxkamlanishi va rivojlanish jarayoni bilan o‘zviy bog‘langan holda paydo bo‘ldi va uzoq taraqqiyot yo‘lini bosib o‘tdi. Uning ilk ta’limotlari IX-X asrlarga mansub bo‘lib islom dunyosida o‘sha davrdagi ijtimoiy va ma’naviy extiyojlariga javob tariqasida paydo bo‘lgan edi. Arablar Markaziy Osiyoni bosib olish davrida uning xalqlarini og‘ir axvolga solgan edilar. «Tasavvur falsafasi sen shu ijtimoiy adolatsizlikka qarshi norozilik kayfiyati sifatida shakllandi. Bu oqim vakillarining diniy- falsafiy qarashlarida odamlar o‘rtasida tobora chuqurlashib berayotgan tengsizlik va adolatsizlikni qoralash hammani o‘zining kuchi bilan kun ko‘rishga chiqarish g‘oyalarni ilgari surildi. Tasavvur falsafasida ijtimoiy gumanistik fikrlar ustunlik qilar edi. Ammo dastlab uni siyosiy va diniy arboblar tomonidan qabul qilinishi bir xil sillik kechmadi. Ayniqsa muatassib din arboblari va ulamolari tomonidan xudosizlikda ayblangan yirik mutasavvuf olimlardan biri bo‘lgan Mansur Xallol (858-932) qat qildi. Bu es diniy ma’naviy muammolarini kuch ishlatish zo‘ravonlik vositasida xal qilishning yorqin misoli edi. Extimolni shu voqea sabab tasavvu ta’limoti diniy zo‘ravonlikni oldini olish unga ta’mir ko‘rsatish tarzida diniy manfaatini yoqlashga yo‘g‘rildi. Va jamiyat shaxs ma’naviyatini axloqni mustaxkamlash uni mohiyatini senga insonparvarlashtirish inson xayotida tobora yaqinlashtirishga yo‘naltirildi. Bu esa ishtiyoqlama foydali bo‘ldi: dinni inson xayotiga ehtiyojiga yaqinlashtirdi va bu vazifani xal qililuvchi turli tariqatlar ko‘paya bordi, ya’ni ularni xalq o‘rtasiga keng tarqalishiga din peshvolari insonlik qila olmadilar. Chunki tasavvufning deyarli hamma oqimlarini birlashtiradigan tamoyillar zuxud va xudo visoliga etishish haqidagi ta’limotlardan tashqari ularning zulm va zo‘ravorlikka qarshi g‘oyalari xech kimga yomonlikni ravo ko‘rmaslik o‘zgalarga yordam berish soxiy va sabr toqatli bo‘lishi halol mehnat qilish komil inson darajasiga erishish yo‘llarini ko‘rsatish bilan bog‘liq sa’yi-harakatlari ham tashqil etadi. Bundan tashqari Islomning tasavvufga munosabatining o‘zgarishiga nafaqat istilochilik va harbiy yurishlar bilan tarqatish mumkinligi balki xalqqa tushunarli va yoqimli bo‘lgan ma’naviy axloqiy vositalar bilan keng tarqatish insoniyatining paydo bo‘lganligidir. Chunki tasavvuf g‘oya va ta’limotlari islomni inson kamolotiga olib boruvchi yo‘l va vositalar bilan boyitdi. Din va dindorlar uchun yana bir muhim topgani diniy g‘oyalarni ortiqcha sarf harajat ijtimoiy siyo