ИССЛЕДОВАНИЕ ЕЖЕДНЕВНЫХ ТРЕНИРОВОК В ЛЕГКОАТЛЕТИЧЕСКОМ СПОРТЕ.

Аннотация

The article discusses the activities and structure of daily training in athletics, as well as planning pre-competition training. Key words: Selection, orientation of athletes in the training system, level of athlete success, physical culture and sports, moral education tool. ИССЛЕДОВАНИЕ ЕЖЕДНЕВНЫХ ТРЕНИРОВОК В ЛЕГКОАТЛЕТИЧЕСКОМ СПОРТЕ. Аннотация. В статье рассматриваются мероприятия и структура ежедневных тренировок в легкой атлетике, а также планирование предсоревновательной подготовки. Ключевые слова: Отбор, направленность спортсменов в системе подготовки, уровень успешности спортсменов, физическая культура и спорт, средство нравственного воспитания. Мустақилликка эришгандан сўнг ҳукуматнинг спортга бўлган эътибори жуда кучайди, айниқса болалар спортини кучайтириш, спортакиада ва универсиадалар ташкил қилиш билан ёшларни баркомол авлод қилиб тарбиялаш бўйича Президентимизнинг кўплаб фармонлари ва қарорлари қабул қилинди ва амалиётга қўлланилмокда. Хусусан, 1. Ўзбекистон Республикаси Олий мажлисининг 1997 йил 29 августдан «Таълим тўғрисида»ги қонуни кадрлар тайёрлаш миллий дастури. 2. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар маҳкамасининг 1999 йил 27 майдаги «Ўзбекистон Жисмоний тарбия ва спортни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 271-сонли қарори. 3. Ўзбекистон Республикаси Олий мажлисининг 2000 йил янги таҳрирдаги «Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида» ги қонуни. Ҳозирда бу қарорларнинг бажарилиши ўз натижаларини бермокда. Жамиятда соғлом турмуш тарзини шакллантириш, аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш, жисмонан соғлом ва маънавий бой ёш авлодни тарбиялаш, фуқароларнинг жисмоний тарбия ва спорт билан жиддий шуғулланишларига эришиш бугунги кунинг энг долзарб масалаларидан ҳисобланади. Спортчиларни тайёрлаш тизимида танлаб олиш, йўналтириш, бошқариш ва назорат қилиш юқори кўрсаткичга эришишнинг мезонига айланди. Бунинг учун спортчи камдан-кам учрайдиган морфологик кўрсаткичларга, физиологик ва психологик қобилиятларининг оптимал бирлигига эга бўлиши керак бўлади. Бундай бирлик ёш спортчини узоқ йиллар давомида, шароитларни такомил яратилиб 2 63 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ тайёрлаганда ҳам жуда кам учрайди; бунда натижага эришиш жуда қийин. Шунинг учун юқори малакали спортчини тайёрлашда, спортчини танлаб олиш ва йўналтириш муаммоси марказий масалалардан бирига айланган. Спортчини танлаб олиш – бу спортнинг аниқ бир турида юқори натижага эришиш қобилияти бор бўлган талантли инсонни танлаб олиш жараёнидир. Спортчини йўналтириш – бу спортчининг қобилияти, унинг индивидуал усталик кўрсаткичларини шаклланишини ўрганиш асосида юқори спорт усталарига эришишнинг асосий йўналишларини аниқлашдир. Бу икки кўрсаткичнинг асосий мазмуни юқори кўрсаткичларга эга бўладиган инсонларни танлаб олиш ва уларни тизимли ўргатиш ва машғулот қилишнинг стратегия ва тактикаларини аниқлашдан иборат. Олимлар томонидан спортчини танлашнинг қуйидаги 5 та босқичи аниқланган: - бирламчи танлов; - бошланғич танлов (предварительный); - оралиқ танлов; - асосий танлов; - натижавий охирги танлов. Ҳар бир босқичнинг ўзига яраша усул ва критериялари, баҳолашнинг аниқлик даражаси ва хулосанинг қатъийлиги каби қирралари мавжуд. Масалан, биринчи танлов босқичида антропометрик ва морфологик кўрсаткичлари асосий бўлса, охирги натижавий танлов босқичида бу кўрсаткичлар умуман ҳисобга олинмайди. Бунда асосан спортчи муваффақияти даражаси, тайёргарлик даражаси, унинг психологик хусусиятлари, ижтимоий таъминланганлик ва спорт билан шуғулланишни давом эттириш мативлари каби кўрсаткичлар асосий роль ўйнайди. Баҳолаш бошланғич босқичларда асосан ижобий ва кўрсатма ҳарактерига эга бўлган бўлса, кейинги босқичларда баҳолаш мезони аниқ ва тўлиқ бўлиб боради. Боҳолашнинг аниқлиги ва тўлалиги мураббийнинг спортчи билан иш тажрибаси, врачлар ва бошқа мутахассисларнинг хулосаларига таянади. Бу хулосалар асосланган натижавий қарор қабул қилишни таъминлайди. Ёшларнинг соғлиги жамиятнинг ижтимоий ахамияти қадрияти, бўлғуси мутахассисларнинг касбий билимларини, маҳоратини, ижодий фаоллиги ва ишчанлигини самарали намоён этишнинг энг мухим шарти хисобланади. Жисмоний маданият ва спорт билан шуғулланиш ҳаёт фаоллигини, иш қобилиятини оширишга, ўзаро олоқага киришишни, мақсадга интилувчанликни, ўз кучига ишончни ривожлантиришга, организмни химоя имкониятларини кучайтиришга ва касалга чалинишларни пасайтиришга ёрдам беради. Ҳар тамонлама ривожланган шахсни шакллантириш муоммасини ҳал этиш жисмоний ва ахлоқий тарбиянинг ўзаро алоқадорлиги ва органик бирлашувини талаб этади. Шахснинг шаклланишига фаолиятли ёндашув тамойили қонуний холда бизга спортни ахлоқий тарбиянинг воситаси сифатида қараш имконини беради. Спорт ёшларда шахнинг ўз-ўзини ифодалашда, шахс тамонидан танлов гурухида маълум бир ижтимоий мақом эгалланишида ёрдам берувчи фаолият сифатида катта этиборга эга. Шу билан биргаликда таъкидлаш лозимки, хозирги вақтда талаба ёшларни спорт билан шуғулланишга жалб эти