МЕТОДЫ РАЗВИТИЯ БИБЛИОТЕЧНОЙ КУЛЬТУРЫ У СТУДЕНТОВ

Аннотация

Clarification of social, pedagogical and psychological factors influencing the development of reading culture in students, as well as approaches to improving the organizational- methodical system and didactic support of developing reading culture. Key words: Reading, speech culture, artistic works, reading culture, reading literacy. МЕТОДЫ РАЗВИТИЯ БИБЛИОТЕЧНОЙ КУЛЬТУРЫ У СТУДЕНТОВ Аннотация. Выяснение социальных, педагогических и психологических факторов, влияющих на развитие читательской культуры у учащихся, а также подходов к совершенствованию организационно-методической системы и дидактического обеспечения развития читательской культуры. Ключевые слова: Чтение, культура речи, художественные произведения, культура чтения, читательская грамотность. Дунё таълим тизимида китоб тарғиботига йўналтирилган дастурий-лойиҳавий фаолиятни қўллаб-қувватлаш, ўқувчи-ёшларда мутолаага онгли муносабатни таркиб топтириш, aдабий-нутқий ва бадиий асарни таҳлил қилиш компетенцияларини ривожлантириш, ўқиш саводхонлигини оширишга қаратилган инновацион ёндашувлар aмалиётга татбиқ этилган. “USAID”нинг (International quality reading project) халқаро “Китоб ўқиш” лойиҳаси доирасида ўқувчиларнинг бадиий асар матни устида ишлаш кўникмаларини ривожлантириш, мутолаа даражасини оширишга доир инновацион ёндашувларни таълим жараёнига самарали татбиқ этиш бўйича изчил ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Дунёда ўқувчи-ёшларнинг ижодий қобилиятлари, стратегик фикрлашлари омили сифатида китобхонлик маданиятини ривожлантиришга доир инновацион таълим муҳитини яратиш борасида илмий изланишлар олиб борилмоқда. Шунингдек, китобхонлик маданиятини ривожлантиришнинг методик ва психологик омилларини aниқлаштириш, педагогик тизимини мувофиқлаштириш, мутолаа санъатини эгаллашга оид илғор технологияларни татбиқ қилиш, электрон ўқув адабиётлари билан ишлаш компетенциясини таркиб топтириш бўйича илмий тадқиқотларга алоҳида эътибор берилмоқда. Мамлакатимизда ўсиб келаётган ёш авлоднинг маънавий-эстетик камолотида юксак ўрин тутувчи китоб мутолаасини тизимли йўлга йўйиш билан боғлиқ ҳуқуқий-меъёрий 2 17 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ асослар ишлаб чиқилди. “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси”да “Жисмонан соғлом, руҳан ва ақлан ривожланган, мустақил фикрлайдиган, Ватанга содиқ, қатъий ҳаётий нуқтаи назарга эга ёшларни тарбиялаш, демократик ислоҳотларни чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш жараёнида уларнинг ижтимоий фаоллигини ошириш”1 устувор вазифалар этиб белгиланди. Бу эса ўқувчиларда китобхонлик маданиятини ривожлантиришнинг педагогик механизмларини такомиллаштириш, мутолаа кўникмаларининг шаклланганлик даражасини баҳолаш мезонларини аниқлаш ва тизимли тарбиялаш имкониятларини оширади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги ПФ- 4947-сон, 2019 йил 29 апрелдаги “Ўзбекистон Республикаси халқ таълими тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида”ги ПФ-5712-сон Фармонлари, 2017 йил 12 январдаги “Китоб маҳсулотларини чоп этиш ва тарқатиш тизимини ривожлантириш, китоб мутолааси ва китобхонлик маданиятини ошириш ҳамда тарғибот қилиш бўйича комиссия тузиш тўғрисида”ги ПФ-4789-сон Фармойиши, 2017 йил 13 сентябрдаги “Китоб маҳсулотларини нашр этиш ва тарқатиш тизимини ривожлантириш, китб мутолааси ва китобхонлик маданиятини ошириш ҳамда тарғиб қилиш бўйича комплекс чора-тадбирлар дастури тўғрисида”ги ПҚ-3271-сон Қарори ҳамда ушбу соҳага тегишли меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишда мазкур диссертация тадқиқоти муайян даражада хизмат қилади. Мамлакатимизда болалар китобхонлиги, маънавий камолот асослари, шахсни ахлоқий-эстетик ривожлантириш, мустақил ўқишга ўргатиш ва комил инсон тарбиясида мутолаанинг ўрни каби муаммолар бўйича А.Абдулазизов, А.Абдуллаев, М.А.Асқарова, Б.И.Ганиева, Д.А.Ганиева, Э.Йўлдошев, С.И.Камбарова, С.Матжонов, Д.А.Муминова, М.М.Нигматова, О.А.Турақулова, А.О.Умаров, С.А.Чиниева, Ғ.Ширинов, Ё.Қаюмхўжаева, М.Қуроновлар томонидан илмий тадқиқотлар олиб борилган. Ўқувчиларнинг мутолаа маданиятини ривожлантириш бўйича Тарбия фанига оид интерфаол дарс ишланмалари яратилганлиги ва албатта такомиллаштирилиб борилиш керак. Инновацион таълим технологиялари воситасида ўқувчиларнинг китобхонлик маданиятини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари кенгайтирилиб янгича методлар ишлаб чиқилмоқда. Илмий изланишлар натижаларининг амалий аҳамияти узлуксиз таълим тизимида дарсликлар, ўқув ва методик қўлланмалар яратиш, ўқув дастурларини ишлаб чиқиш, ахлоқий-эстетик тарбияга йўналтирилган тадбирларни ташкил этиш ва ўтказишда, умумтаълим мактаблари ўқувчиларида китобхонлик маданиятини ривожлантиришнинг таҳлилий моделига aсосланиш ҳамда илмий тавсиялардан фойдаланиш имконияти билан белгиланади. 1 Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 феврал