Masharipova MadinaQuvonchbek qizi Samarqand davlat arxitekturava qurilishuniversiteti talabasi

Аннотация

Mazkur maqolada binolarni tashqi tabiiy omillardan himoya qilishning ahamiyati, tomlarning asosiy vazifalari, ularning shakli, tuzilishi va dizayni bo‘yicha muhim jihatlar ko‘rib chiqilgan. Turli hududlardagi iqlim sharoitlari va texnologik imkoniyatlarga asoslangan holda tomlarning optimal yechimlari tahlil qilinadi. Shuningdek, xalqaro tajribalar va milliy qurilish uslublari o‘rganilgan. Kalit so‘zlar: tom tuzilishi, himoya, issiqlik izolyatsiyasi, shamolga chidamlilik, dizayn, iqlim omillari. Mavzuning dolzarbligi Bugungi kunda urbanizatsiya jarayoni va iqlim o‘zgarishlari binolarni tashqi muhit ta’siridan samarali himoya qilish zaruriyatini oshirmoqda. Suv, shamol, issiqlik va boshqa tabiiy omillar binolarning xizmat muddatini qisqartirishi, yashash sharoitlarini yomonlashtirishi mumkin. Shuning uchun ham tomlarning to‘g‘ri loyihalanishi va zamonaviy texnologiyalar asosidaqurilishimuhim ilmiy-amaliy masalalardan biri hisoblanadi. Tomlarning maqsadi Tomlarning asosiy vazifasi binoni tashqi omillardan himoya qilishdan iborat. Ular binoning ichki qismini yomg‘ir, qor, shamol, quyosh nuri va boshqa tabiiy ta’sirlardan asraydi. Shu bilan birga, tomlar issiqlik izolyatsiyasi, estetik go‘zallik va energiya samaradorligi kabi qo‘shimcha funksiyalarni ham bajaradi. Tomlarning shakli va tuzilishi Tomlarning shakli hududiy iqlim sharoitlari, qurilish materiallari vaarxitekturatalablari asosidatanlanadi. Ular quyidagi asosiy turlargabo‘linadi: Yassi tomlar – ko‘proq issiq iqlimli hududlarda qo‘llaniladi, qo‘shimcha foydalanish imkoniyatini yaratadi. Tiktomlar –qorko‘pyog‘adigan hududlarda suv oqib ketishini ta’minlaydi. Gumbazsimon tomlar –ko‘pinchayirik jamoat binolaridaishlatiladi. Tom tuzilishiga ko‘ra quyidagi asosiy elementlardan iborat bo‘ladi: Tomyopma materiali (metall, shifer, keramik plitkalar vaboshqalar); Issiqlik izolyatsiyasi(polimermateriallar, mineral paxta); Gidroizolyatsiya qatlami (bitumli qoplamalar, maxsusplyonkalar); Yog‘och yokimetall konstruksiyalar(negizsifatida ishlatiladi). Dizayn va texnologik yangiliklar Zamonaviy tom dizaynida estetik jihatlarga alohida e’tibor qaratiladi. Ko‘pgina loyihalarda ekologik toza va energiya tejovchi texnologiyalar qo‘llanilmoqda. Jumladan, quyosh panellari bilan jihozlangan tomlar, yashil tomlar va yomg‘ir suvini yig‘ishtizimlari keng tarqalgan. Xulosa Tomlar binolarni himoya qilish va ularning estetik qiyofasini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Hududiy iqlim va qurilish standartlariga mos ravishda tanlangan tom materiallari va texnologiyalari binoning uzoq yillik mustahkamligini ta’minlaydi. Kelajakda innovatsion qurilish materiallari vaekologik yechimlar tomlarning rivojlanishidamuhimo‘rin tutadi.