Султонов Ферузбек Эргашўғли Тошкентшаҳар ИИББ АТСЖҚКБТергов бўлимитерговчиси катталейтенант

Аннотация

It is no exaggeration to say that globalization is a process of rapid growth of any industry, and this term is used mainly in relation to the processes of information technology and data exchange. Every field is developing from year to year and from day to day, while news and changes are being introduced, the world of information is also developing day by day and managed to form a unique new worldview in the minds of young people. It is known that all of www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 us have computers, smartphones, gadgets and other types of devices that allow us to store information in our daily lives. It is known that digital money (crypto-currency) is having its influence in thesameprocess as thestageof development in everycountry. Many people confuse electronic money with cryptocurrency, in fact, it is the equivalent of soum, the circulation of which is carried out only in the electronic system. The central bank's digital currency is treated as a means of payment, like money in online wallets. It should be clearly understood that, according to the legislation of many countries and Uzbekistan, electronic money is defined as unconditional and irrevocable monetary obligations of the issuer, stored in electronic form and accepted as a means of payment. In other words, it is the currency in electronic wallets that is the bank's obligation. In order to reduce the level of risk (mainly related to the timely fulfillment of obligations regarding digital money), only banks are allowed to be issuers. Keywords: Globalization, Information World, Digital Money, Cryptocurrency, Stablecoins, Blockchain, Electronic Wallet, Token, Transaction, Smart Contracts, Coin Offerings (ICO), Cross-Border Transactions. Электрон пулларнинг асосий устунлиги сифатида транзакцияларнинг арзонлиги, портативлик, хавфсизлик ва асосий тўлов тизимларидан қисман мустақилликни айтиш мумкин. Банк карталари орқали тўловларни амалга оширишда тўлов тизими иштирокчилари ўртасида кўплаб амалиётлар-ҳисоб мавжудлигининг верификациясидан то унда етарли маблағ борлигини текширишгача бўлган ишлар содир бўлади. Электрон пуллар тизими ҳақида гапириладиган бўлса, улар эгасининг ўзида сақланиб, транзакция жараёнини сезиларлидаражада осонва арзонроққилади. Рақамли пул воситалари нақдсиз пулларнинг бир тури сифатида, сақлаш ва олиб юриш учун қулайдир. Барча тизим операторлари электрон ҳамёнга рухсатсиз киришдан пул воситаларини ҳимоялашга қаратилган пароль ўрнатиш ва хавфсизликнинг бошқа воситаларини тақдим этади. Бундан ташқари, электрон ҳамёнлардан текширилмаган интернет-платформаларда тўловларни амалга ошириш учун (банк картасини улаш ўрнига) фойдаланиш мумкин. Таъкидлаш жоизки, Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги электрон пуллар фақат миллий валютада бўлиши кераклигини хисобга оладиган бўлсак, 2024 йилнинг февраль ойидан бошлаб қуйидаги электрон пул тизимлари амал қилади: “OSON”, “E-CARD”, “CLICK”, “alif.mobi”, “A-pay”, “1HLSW”, “GlobalPay”, “Payme”, “Apelsin”, “ExMoney”, “UZUM NASIYA”, “UCOIN”, “PAYNET” ва “WALLET”ларни ташкил қилади. Элекирон пуллардан фойдаланиш учун уларни жамлаш яъни электрон хамёнда сақлаш лозим бўлиб, электрон ҳамён эса ҳисобини нақд ва нақдсиз йўл билан тўлдириш мумкин бўлибуларнинг турлари қуйидагичабўлибхисобланади: Юқоридаги маълумотлардан келиб чиқиб қуйидаги савол туғилиши мумкин яъни, Электрон ҳамёндаги пулларни қандай ечиб олиш мумкин, бу саволнинг жавоби қуйидаги Электрон пул тўлаш учун операторга (тўлов тизими операторига), эмитент банкка ёки агентга мурожаат қилиш керак. Электрон пулларни ечиб олишда пул маблағлари мижоз хоҳишига кўра, унинг банк картасига ва банк ҳисоб рақамига тушириб берилиши ёки нақд шаклда (бунда маълум миқдорда комиссия ундирилиши мумкин, электрон ҳамён очишда шарт ва мажбуриятларнидиққат биланўрганишзарур)берилишиназардатутилган. Рақамли молиявий активларнинг таксономияси самарали тартибга солиш ва солиққа тортиш тизимини ишлаб чиқиш учун жуда муҳимдир. Ҳар хил турдаги активлар ўртасидаги фарқларни тушуниш мутахассисларга ҳар бир тоифадаги ўзига хос муаммоларни ҳал қилиш учун қоидалар ва солиқ сиёсатини мослаштириш имконини www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 беради. Биткоин ва Ethereum мисолида келтирилган криптовалюталар марказлаштирилмаган рақамли валюталар сифатида ишлайди.Улар айирбошлаш воситаси, ҳисоб бирлиги ва қиймат омбори бўлиб хизмат қилади. Марказлаштирилмаган табиати туфайли криптовалюталар кўпинча анъанавий тартибга солиш парадигмаларига қарши туради. Фойдали токенлар блокчейн экотизимида маълум бир маҳсулот ёки хизматга киришни таъминлайди. Улар инвестициялар сифатида эмас, балки марказлаштирилмаган иловалар ёки платформалар билан ўзаро ишлаш воситалари сифатида ишлаб чиқилган. Хавфсизлик токенлари асосий актив