OBJECTIVES OF THE TALIS INTERNATIONAL PROGRAM AND RESEARCH

Аннотация

This article aims to reveal the effectiveness and essence of the TALIS international assessment program, as well as the principles of its operation, the results of its use in different countries. Key words: rating, students, pedagogue, management, systematic approach, principle, flexibility, personnel, educational inspection, leadership management. ЦЕЛИ МЕЖДУНАРОДНОЙ ПРОГРАММЫ И ИССЛЕДОВАНИЙ TALIS Аннотация. В данной статье ставится цель раскрыть эффективность и суть международной оценочной программы TALIS, а также принципы ее работы, результаты ее использования в разных странах. Ключевые слова: рейтинг, студенты, педагог, управление, системный подход, принцип, гибкость, персонал, образовательная инспекция, руководство. TALIS o‘qituvchilar va maktab rahbarlarning kasbiy va pedagogik rivojlanishi, shuningdek, ta’limdagi muhit va sharoitlar haqida tegishli tahlillarga imkon beruvchi aniq ko‘rsatkichlar bo‘yicha ishonchli va taqqoslanadigan ma’lumotlarni ishlab chiquvchi tadqiqotdir; TALIS tadqiqoti 2008, 2013 va 2018-yillarda o‘tkazilgan bo‘lib, keyingi tadqiqot 2024- yilda o‘tkazilishi rejalashtirilgan; Tadqiqot doirasida hukumatlar, xalqaro konsorsium, OECD va o‘qituvchilar kasaba uyushmalari o‘rtasidagi hamkorlikda ishlar tashkil etiladi; Tadqiqot o‘qituvchilar va maktab direktorlariga ta’limni tahlil qilish va ta’lim siyosatining asosiy sohalarida qarorlar ishlab chiqish bo‘yicha o‘z fikrlarini bildirish imkoniyatini beradi; Tadqiqot o‘zi kabi qiyinchiliklarga uchrayotgan mamlakatlarga boshqa davlatlar bilan solishtirish va siyosiy yondashuvlar bo‘yicha ma’lumot olish imkonini beradi; TALIS 2018 tadqiqoti TALIS 2013 tadqiqotining muvaffaqiyatiga asoslanadi, unda maktab rahbariyati, o‘qituvchilarning professional muhiti, o‘qitish sharoitlari, maktab va o‘qituvchilarning samaradorligiga katta e’tibor qaratiladi. TALIS 2018 tadqiqotining o‘ziga xos mazmuni ishtirokchi davlatlar tomonidan yangi ko‘rsatkichlarni kiritish imkoniyati bilan ustuvor reyting mashg‘ulotlari orqali belgilanadi. TALIS 2018 tadqiqoti TALIS 2013 tadqiqoti bilan bir xil tarkibga ega bo‘lib, quyidagi sohalarda tadqiqot olib boradi: o‘qituvchilarning ta’lim amaliyoti sifati va o‘qitishga bo‘lgan ishonchlari; 8 1 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ta’lim muhiti: o‘qituvchilar va maktablarning o‘ziga xos xususiyatlari; maktabdagi boshqaruv tizimining ahamiyati; o‘qituvchilarning kasbiy amaliyotlari va sinf muhitini o‘rganish; o‘qituvchi va boshlang‘ich ta’limning o‘zaro muvofiqligi; kasbiy rivojlanish, baholash va o‘zaro fikr-mulohaza almashish orqali o‘qitishni takomillashtirish; maktab va ta’lim muhiti hamda tizim vakillari o‘rtasidagi aloqalarning o‘zaro muvofiqligi; o‘qituvchining shaxsiy samaradorligi va o‘z ishidan qoniqishi hamda ularning ahamiyati; sinfda o‘qituvchilarning yangiliklarga ochiqligi; sinfdagi o‘zaro tenglik va xilma-xillik bilan bog‘liq muammolar. TALIS tadqiqotining natijalari jamiyatimizda tizimning barcha vakillari uchun muhim masalalar bo‘yicha, jumladan, muntazam kasbiy rivojlanish imkoniyatlaridan foydalanish, o‘qituvchilar o‘rtasidagi hamkorlik va ularning kundalik faoliyatlaridagi baholash hamda o‘zaro fikr-mulohaza almashishning kelgusidagi manfaatli jihatlari borasida munozaralarni keltirib chiqardi. Bu ikki yo‘nalish, baholash va o‘zaro fikr-mulohaza almashish Ispaniyada o‘qituvchilarning o‘z qobiliyatlariga bo‘lgan ishonchini oshirish vositasi sifatida yanada rivojlantirilishi kerak. Bu muhim bosqich, chunki TALIS tadqiqotida ta‘kidlanganidek, o‘qituvchilar ta’lim tizimimizda muhim rol o‘ynaydi va ularning jamiyatdagi qadr-qimmati beqiyosdir. Montserrat Gomendio, Tadqiqotning ishtirokchi mamlakatlar uchun foydali jihatlari Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti, Ta’lim va ko‘nikmalar bo‘yicha direktor o‘rinbosari, Ispaniyaning ta’lim, kasb-hunar ta’limi va universitetlar bo‘yicha sobiq davlat kotibi va ishtirokchi davlatlar TALIS kengashining sobiq raisi TALIS - bu o‘qituvchilarning qarashlarini o‘rganuvchi yagona xalqaro tadqiqotdir. Ushbu tadqiqot mamlakatlarning o‘qituvchilar siyosatini rivojlantirish uchun muhim dalillarni taqdim etadi. Biz bilamizki, o‘qituvchilarning ovozi ta’lim islohotlarining barqaror va samarali rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. TALIS tadqiqoti o‘qituvchilarning ish faoliyatlaridagi kundalik haqiqatiga e’tibor berganligi sababli, ushbu kasb egalarini TALIS tadqiqotida ishtirok etishga qiziqishlarini orttiradi. TALIS 2013 tadqiqotining asosiy ma’lumotlaridan biri shundaki, shaxsiy manfaati yuqori bo‘lgan o‘qituvchilar, ta’lim berishdan ko‘proq zavqlanadilar hamda yangilikka moyil bo‘ladilar, bundan farqli o‘laroq o‘ziga ishonchi bo‘lmagan o‘qituvchilar bolalarning ta’lim olishiga to‘sqinlik qiladilar. Har ikki xalqaro ta’lim - o‘qituvchilar uyushmalari global federatsiyasi va OECD kasaba uyushmasining maslahat qo‘mitasi TALIS 2013ni qo‘llab- quvvatladi. Uning natijalari nafaqat