Oliy ta’limda aralash ta’lim

Аннотация

Ushbu maqolada axborot ta’lim-muhitini shakllantirish va aralash ta’lim texnologiyalariga yo‘naltirish va ulardan foydalanishni kengaytirish. Pedagogik ta’lim innovatsion klasteri sharoitida uzluksiz yo‘lga qo‘yish, aralash ta’lim ishlab chiqilgan.Aralash ta’lim – electron ta’lim axborot- kommunikatsiya texnologiyalari va zamonaviy oquv vositalari taqdim qilinadigan yangi didaktik imkoniyatlarga asoslanadi. Kalit so‘zlar: aralash ta’lim texnologiyalari, axborot-ta’lim muhiti, aralash ta’lim? innovatsion faoliyat, pedagogik ta’lim innovatsion klasteri. Butun dunyoda ro‘y berayotgan globallashuv va axborotlashtirish jarayoni hayotning barcha sohalarida, shu jumladan ta’lim va ishlab chiqarish tizimiga ham kata ta’sir ko’rsatmoqda. aralash ta’limning tavsiflashda pedaogogika nazariy va amaliyoti uning obyekti va predmetiga mos keladigan materiallarni bayon qilish uchun zarur bo’lgan bir qator asosiy tushunchalarni o’z ichiga oladi. Ushbu tushunchalar ba’zan atamalar deb ham ataladi, ular boshqa fanlarda, hattoki pedogogika faninida ham turlich talqin qilinadi.Ilmiy bilimlarning har qanday sohasini shakllantirish fanning nazariy tushunchalar rivoji bilan bog’liq. Aralash ta’lim atamasi ko’pincha tadqiqotchi va amaliyotchilar tomonidan qo’llaniladi. Aralash ta’lim tarixiga nazar tashlasak aralash ta’limning kelib chiqishi raqamli texnologiyalar paydo bo’lishiga qadar bo’lgan.Uning mohiyati sirtqi ta’lim orqali masofadan o’qitishdan iborat bo’lgan. Aralash ta’limdan foydalanish sababi sifatida masofalarning uzoqligi keltirilgan. Keyinchlik esa aralash ta’limga talabalarning ta’lim olishini yaxshilash va o’qituvchilarning o’qitish usullarini o’zgartirish maqsadida texnologiyalar va internet yordamida masofaviy o’qitishning yangi usuli sifatida qarala boshladi. Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim olishning an’anaviy va masofaviy shakllarining joriy etilishi natijasida nafaqat ta’lim mazmuni balki sifatli o‘qitishga yondashuvlar, fanlarni o’qitish metodikasi, axborot kommunikatsiyasi texnologiyalaridan foydalanish dolzarbligi ortib bormoqda. Mustaqil taraqqiyot yo‘lidan borayotgan mamlakatimiz uzluksiz ta’lim tizimini isloh qilish, axborot kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish va ta’lim samaradorligini oshirish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar olib borilmoqda. Kompleks dasturlar asosida masofadan o‘qitish va kompyuterlashgan anjumanlar o‘tkazish ,masofali ta’lim tizimlarini yaratish va ularni o‘quv 46 tarbiyaviy jarayoniga joriy etish yo‘lga qo‘yilmoqda. Axborot texnologiyalari ta’lim jarayonida yangi va usul vositalar yordamida tashkil etish. O‘quv jarayoniga aralash ta’lim texnologiyalarini jorish etish va me’todik asoslarini takomillashtirish muhim ahamiyat kasb etadi. Jahon miqiyosida olib borilayotgan tadqiqotlar o‘qitish zamonaviy modellarini integratsiyalashgan axborot-ta’lim muhitini shakllantirishga yo‘naltirilgan aralash ta’lim texnologiyalari pedagogik loyihalarini ishlab chiqish zaruratini asoslaydi. Shuningdek, birinchi darajali vazifa zamonaviy va sifatli ta’limga erishish hisoblanib, uning zaruriy shartlaridan biri bu ta’limning yangi shakllarini amalda joriy etish,masofaviy va aralash ta’limni pedagogik ta’lim innovatsion klasteri sharoitida uzluksiz yo‘lga qo‘yilishi lozim. Har qanday rivojlanayotgan mamlakatlar, shu jumladan O‘zbekistonning ham keng miqiyosdagi taraqqiyoti masofadan o‘qitishga bo‘lgan talabni yil sayin oshib borishiga sabab bo‘lmoqda. Masoviy aralash ta’limning eng asosiy afzalligi shundaki chekka hududlarda ham ta’limni taqdim etish va o‘qitish vaqtini sezilarli darajada tezlashtirish imkonini beradi.masofaviy ta’lim tizimida, talaba va o’qituvchi maxsus yaratilgan o‘quv kurslarida elektron aloqa va Internet texnologiyalar yordamida doimiy muloqotda bo‘ladilar. Masofaviy o‘qitishda turli axborot va kommunikatsion texnologiyalardan foydalaniladi. Hozirgi kunda ishlab chiqilayotgan har bir texnologiya insonlarning oldiga quyilgan aniq bir maqsad va bajaradigan vazifasiga bog‘liq. Masalan, an’anaviy bosma usuliga asoslangan o‘qitish vositalari ya’ni o‘quv qo’llanma darsliklar talabalar uchun yangi materiallar bilan tanishishga asoslangan bo‘lsa, interaktiv audio va video konferensiyalar ma’lum bir vaqt orasida o‘zaro muloqotda bo’lishga, elektron pochta esa o‘zaro aloqa o‘rnatishga ya’ni xabarlar jo’natish va qabul qilishga moslashgan. Oldindan tayyorlangan videoma’ruzalar talabalarga ma’ruzalarni tinglash va mavzuni yanada chuqurroq o‘rganishga imkoniyat yaratadi Talabalarda ta’lim olishga yangi imkoniyatlar yaratishi, uning arzon va vaqt, joy tanlamasligi, ta’lim maskanlarida talabalar qabul qilish sonini cheklanganligi bilan bir qatorda ta’lim olishni xoxlavchilar sonini ko’payishi va sifatli axborot texnologiyalarini rivojlanishini misol qilishimiz mumkin. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Абдулина О.А. Общепедагогическая подготовка учителя в системе высшего педагогического образования. -М.: Просвещение,1990, -141с. 2. Инновационная деятельность как условие профессионального развит