ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ РАБОТЫ С ПОВЕДЕНИЕМ ПОДРОСТКОВ

Аннотация

In this article, adolescence is a special age stage of personality development, the number of adolescents with behavioral disorders is increasing, the most common and important form of addictive behavior is chemical dependence, behavioral disorders are clearly manifested. socio-psychological factors that cause the increase of adolescents are explained in detail. Key words: Family types, chemical dependency, failure, conflict, loneliness, lack of confidence, addictive behavior. ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ РАБОТЫ С ПОВЕДЕНИЕМ ПОДРОСТКОВ Аннотация. В данной статье подростковый возраст является особым возрастным этапом развития личности, увеличивается количество подростков с нарушениями поведения, наиболее распространенной и значимой формой аддиктивного поведения является химическая зависимость, ярко проявляются нарушения поведения социально- психологические факторы, обуславливающие возникновение Подробно объясняется рост подростков. Ключевые слова: типы семьи, химическая зависимость, неудача, конфликт, одиночество, неуверенность в себе, аддиктивное поведение. O‘smirlik davrini shaxs rivojlanishining alohida yosh bosqichi sifatida aniqlash 19- asrning ikkinchi yarmida sodir bo‘ldi. O‘shandan beri o‘smirlik davri muammolari ko‘plab olimlar psixologlar, shifokorlar, pedagoglar, madaniyatshunoslar, sotsiologlarning diqqat markazida bo‘lib kelmoqda. O‘smirlik - bu bolalikdan kattalikka o‘tish, o‘smirlik inqirozining salbiy xususiyatlari aniq namoyon bo‘ladigan davrdir. Kuzatishlar natijasiga ko‘ra, so‘nggi yillarda xulq-atvori buzilishlari yaqqol namoyon bo‘layotgan o‘smirlar soni ko‘paydi. Addiktiv xulqning eng keng tarqalgan va eng muhim shakli kimyoviy qaramlikdir. O‘smirlar va o‘rta maktab o‘quvchilari orasida spirtli ichimliklarni iste'mol qilish holatlari nafaqat o‘g‘il bolalarga, balki qizlarda ham uchrab turishi afsuslanarli holat. O‘smirlik davrida spirtli ichimliklarni iste'mol qilishning o‘zi iste’mol qilingan miqdordan qat’i nazar, patologiya hisoblanadi. 1 29 0 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Xulq-atvor buzilishlari yaqqol namoyon bo‘layotgan o‘smirlar soni ko‘paydi. Addiktiv xulqning eng keng tarqalgan va eng muhim shakli kimyoviy qaramlikdir. Shaxsning tanazzulga uchrashi axloqiy qashshoqlik, keyinchalik ularning butunlay yo‘qolishi, his-tuyg‘ularning ibtidoiylashuvi, oilaviy va ijtimoiy munosabatlardagi faollikning asta-sekin zaiflashishi, adekvat xatti-harakatlar va o‘z-o‘zi tanqidiy yondashuvda buzilishda namoyon bo‘ladi. O‘smirda shaxsiy inqiroziga qo‘shimcha ravishda, kognitiv faoliyatda o‘zgarishlar boshlanadi. Giyohvand moddalarga tobe o‘smirlarning fikrlashi chuqurlikni yo‘qotadi, mulohazalarning mantiqiyligi va izchilligi buziladi, assotsiatsiyalar zaiflashadi, qisqa muddatli va uzoq muddatli xotira hajmi torayadi. Bunday o‘smirlar uzoq vaqt davomida diqqatni jamlay olmaydilar, ular tez charchaydilar, nisbatan oddiy aqliy ishlarni bajarishda tobora ko‘proq xatolarga yo‘l qo‘yadilar. Ta’lim sohasida motivatsiyasining etishmasligi kuzatiladi. Bularning barchasi ta’lim samaradorligiga tabiiy ravishda salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shunday qilib, o‘smir shaxsiyatning o‘zgarishi hissiy, irodaviy va intellektual degradatsiyani o‘z ichiga olgan psixosotsial degradatsiya deb ataladi. Tadqiqotimiz shuni ko‘rsatdiki, potentsial “xavf guruhi” ga kiradigan o‘smirlarda addiktiv xulq shakllanishining ijtimoiy psixologik omillari quyidagicha: - o‘smirda o‘ziga bo‘lgan ishonchning kuchayishi, haddan tashqari egosentrizm va atrofidagilarning e’tiborga tashnalik; - atrofidagilarning holatini tushuna olmaslik, empatiyaning pastligi, muloqot qobiliyatlarining yomon shakllanishi; - hissiy labillikning kuchayishi, kayfiyatning oldindan aytib bo‘lmaydigan o‘zgaruvchanligi, qo‘pollik. - o‘z muammolari uchun javobgarlikni boshqa odamlarga yuklash yoki ularni omadsizlik oqibati deb bilish, shuningdek, muvaffaqiyat va yutuqlarni omad yoki tashqi sharoitlar oqibati deb hisoblash; - o‘z harakatlari va muhim hayotiy voqealar o‘rtasida bog‘liqlikni idrok etolmasligi; - muhim hayotiy vaziyatlarni o‘z-o‘zini nazorat qila olmaslik, o‘z hayotini tashkil etish, sog‘lig‘ini saqlash, kasalliklarning rivojlanishining oldini olishda o‘z rolini etarli darajada baholamaslik va boshqalar. Haqiqatdan qochish mexanizmi quyidagicha, o‘smir tanlagan usul ishladi, yoqdi va yaxshi holatni ta'minlaydigan holat faol davo sifatida ongida mustahkamlandi.Kelajakda qaror qabul qilishni talab qiladigan qiyinchiliklar bilan uchrashuv avtomatik ravishda muammoni hal qilishning “ertangi kunga” o‘tkazilishi bilan almashtiriladi. Asta-sekin, ixtiyoriy harakatlar kamayadi, chunki o‘ziga qaramlikni amalga oshirish ixtiyoriy funktsiyalarga “urilib”, eng kam qarshilik taktikasini tanlashga yordam beradi. Qiyinchiliklarga chidamlilikni pasaytirish, ularni bartaraf etishdan qochish,hal qilinmagan muammolarning to‘planishiga olib keladi. Addiktiv xulqning paydo bo‘lish