О НАПРАВЛЕНИИ СТУДЕНТОВ К ПРОФЕССИИ

Аннотация

In this article, the guidance of the young generation to the profession has always been listed as one of the priority issues facing our country and politics. In order to implement this process, the role of our children's parents and educational institutions and the activities of teachers and practicing psychologists working there are of great importance. This article briefly discusses the existing problems in the correct orientation of students to the profession, the shortcomings in practice, and ways to eliminate them. Key words: Choosing the right profession, socialization, self-assessment, education, pedagogical-psychological. О НАПРАВЛЕНИИ СТУДЕНТОВ К ПРОФЕССИИ Аннотация. В данной статье ориентация молодого поколения на профессию всегда указывалась как одна из приоритетных задач, стоящих перед нашей страной и политикой. В реализации этого процесса большое значение имеют роль родителей наших детей и образовательных учреждений, деятельность работающих в них педагогов и практикующих психологов. В данной статье кратко рассматриваются существующие проблемы в правильной ориентации студентов на профессию, недостатки на практике и пути их устранения. Ключевые слова: Выбор профессии, социализация, самооценка, воспитание, педагогико-психологический. Inson bolasi kamolga yetgani sari ilmga, ma’rifatga talpinadi. Dastlabki saboqni ham u maktabdan oladi. Ammo kelajagimiz egalari bo’lgan yoshlarga ta’lim berish ularni o’qitish bilan bog’liq ayrim muammolar bugungi kunda kishini o’ylantirib qo’yayotgani tabiiy. Chunki zamonaviy shiddatkor jamiyat esa yetuk bilimdon mutaxasis kadrlarga muxtoj bo’lib boraveradi. Kasbiy shakllanish jarayonining dastlabki va ayni damda o’ta muhim bosqichi bo’lajak kasbni tanlash, ya’ni aniq bir kasbiy qarorga kelishigacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. Ravshanki, yoshlarning kasb tanlashga tayyorgarlik darajasi, faqatgina yosh xususiyatlariga bog’lik emas, u ma’lum yoshga kelib o’z o’zidan shakllanib qolmaydi. Yoshlarning kasb tanlashga 1 28 6 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ pedagogik-psixologik bilim, ko’nikma, malakalar, shuningdek, jamiyatning ta’siri orqali tayyorlash va tarbiyalash lozim. Mazkur jarayonda shaxsdan kasbga doir bilimlarga ega bo’lish talab qilinadi. Shuning uchun xam o’quvchilarni kasblar olamiga doir bilimlar bilan qurollantirish hamda amaliy ko’nikma va malakalarni hosil qilish lozim. Buning uchun kasblarga doir qo’llanmalar, tarqatma materiallar bilan ta’minlash lozim. Shundagina kasb tanlash jarayonida yuzaga keladigan turli qiyinchilik, ziddiyat, to’siqlarni oldini olgan holda o’quvchi-yoshlarni ongli ravishda kasbga yo’llash imkoniga ega bo’lamiz. Jamiyatda kechayotgan ijtimoiy – iqtisodiy islohotlar, shakllanayotgan madaniy bozor munosabatlari, ishlab chiqarishning keskin rivojlanishi, fan va texnikaning taraqqiyoti qizg‘in kechayotgan davrda jamiyat va shaxs ehtiyojlarining uzviy mutanosibligiga erishish yoki uni ta’minlash oson ish emasligini tasdiqlamoqda. Chunki hamisha ham yoshlar o‘z iqtidori, salohiyati, aqliy va intellektual potensialiga mos va jamiyat uchun manfaat keltiruvchi kasblarni tanlay olmaydilar. Bu qarama - qarshilikni bartaraf etish uchun yoshlarda kasb tanlashning ijobiy (pozitiv) motivlarini shakllantirishda jamiyat va jamoatchilik ta’sirini kuchaytirish o‘ta muhim ahamiyatga ega. Bu hayotiy dolzarb vazifa yoki muammoni hal etishda albatta oila va maktab, mahalla va jamoatchilik, ommaviy axborot vositalari hamda boshqa tuzilmalar yaxlit tizim sifatida bir maqsad atrofida uyushishlari lozim bo‘lmoqda. Uzluksiz ta’lim tizimida kasb-hunarga yo‘naltirish har bir o‘quvchiga o‘zligini anglash va betakror o‘ziga xosligi asosida ham hayotiy ham kasbiy istiqbolini belgilashda yordam beradi. Kasbga yo‘naltirish jarayoniga amaliy – psixologik texnologiyalarni tatbiq etish bilan shaxsning kasbiy o‘zligini anglashi va kasbiy istiqbol rejasini belgilashi uchun bevosita ijtimoiy-psixologik sharoit yaratiladi. Bu – faoliyat samaradorligini oshirishning zarur omillaridan biri hisoblanadi. Shaxs (o’quvchilar)ning biror bir faoliyat turini tanlayotganda, dastlab bilishi lozim bo‘lgan narsa nima sababdan u aynan shu kasbni tanlayotganligi va aynan qaysi korxona yoki firmada ishlashni istayotganligini bilishdir. Bu masala psixologiyada motivlar va kasbiy motivatsiya hodisasi bilan bog‘liq. Professional mahorat va kasb motivatsiyasi haqida gap ketganda ularga ta’sir etuvchi ikki guruh omillar nazarda tutiladi: ob’ektiv hamda sub’ektiv. Ob’ektiv omillar – bu inson faoliyatiga bevosita aloqador bo‘lgan, shu faoliyat talab qiladigan tamoyillar, normalar va cheklovlar hamda inson tomonidan talab etiladigan professional bilimlar, malaka va ko‘nikmalar, professional muhim sifatlardir. Bu omillarga yana ishlab chiqarish sharoitlarining o‘zi, ularning qanchalik yangi davr talablariga binoan modernizatsiya qilinganligi rol o‘ynaydi. Sub’ektiv omillar – insonda avvaldan m