OLIY TA’LIM TIZIMIDA ARALASH TA'LIM SHAKLI

Аннотация

Maqolada O‘zbekiston oliy o‘quv yurtlarida turli yo‘nalishlar bo‘yicha bo‘lajak mutaxassislarning yuqori sifatli kasbiy tayyorgarligini ta’minlash uchun aralash ta’limni modellashtirish muammosi ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi oliy ta’lim muassasalari uchun aralash ta’lim modelini ishlab chiqish va uni ta’lim jarayoniga joriy etish natijalarini tahlil qilishdan iborat. Aralash ta'lim modellarini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etishda bir nechta yondashuvlar mavjud degan xulosaga kelindi. Maqolada aralash ta'lim auditoriyadagi an'anaviy ta'lim jarayonining ma'lum bir sxema bo'yicha amalga oshiriladigan masofaviy ta'lim, talabalarning o'z-o'zini tayyorlash va raqamli texnologiyalardan foydalanish bilan oqilona kombinatsiyasi sifatida ko'rib chiqiladi. "Aralash ta'lim" va "gibrid ta'lim" tushunchalari, shuningdek, aralash ta'limning bir nechta mavjud modellari tahlil qilinadi. Oliy ta’lim muassasalarida aralash ta’limning umumlashtirilgan modeli uning vizual tasviri bilan birga ishlab chiqilgan. Ushbu modelni amalga oshirish amaliyotchilarga kunduzgi va masofaviy ta'lim jarayonida turli xil ta'lim faoliyati turlarini ma'lum bir oliy ta’lim muassasasida kutilgan natijalarga erishish uchun zarur bo'lgan uyg'unlikda birlashtirish imkonini beradi. Toshkent kimyo-texnologiya institutida o‘tkazilgan so‘rov natijalari keltirilgan. So‘rov davomida talabalar aralash ta’limning mohiyatini qay darajada tushunishlari, shuningdek, kunduzgi ta’lim jarayonida masofaviy ta’lim elementlaridan foydalanish bilan masofaviy va aralash ta’limdan to‘liq foydalanish o‘rtasidagi farq; karantin davridagi texnologiya; talabalarning an’anaviy, aralash va masofaviy ta’limga munosabati; aralash ta’limning taklif etilayotgan umumlashtirilgan modeli asosida tashkil etilgan ta’lim jarayonini o‘quvchilar qanday idrok etishlari kabi jihatlarga e’tibor qaratildi. Bundan tashqari, aralash ta’limni tashkil etish uchun oliy ta’lim muassasalarida qaysi raqamli texnologiyalar qo‘llanilishi aniqlandi. Umuman olganda, so'rov natijalari ishlab chiqilgan modeldan foydalanishning maqsadga muvofiqligini tasdiqladi va aralash ta'lim sohasida tadqiqotning istiqbolli yo'nalishlarini aniqladi. Kalit so'zlar: oliy ta'lim; aralash ta'lim modeli; masofaviy ta'lim; axborot-kommunikatsiya texnologiyalari; talabalar munosabati. Hozirgi vaqtda oliy ta’lim muassasalari jamiyatdagi jadal o‘zgarishlarga va dunyodagi iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va epidemiologik muammolari bilan bog‘liq chaqiriqlarga moslashishga majbur. Shuningdek, oliy ta’lim muassasalari talabalarga shaxsga yo‘naltirilgan ta’limga amal qilishi, tabiiy va ijtimoiy ofatlarga qaramay, talabalarning sifatli ta’limga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirishi muhim ahamiyatga ega. Bugungi kunda raqamli transformatsiya [1] sharoitida boʻlajak mutaxassislarni tayyorlashda ayniqsa, koronavirus pandemiyasi davrida muhim ahamiyat kasb etgan [2] masofaviy va aralash taʼlim texnologiyalarining rivojlanishi munosabati bilan taʼlim faoliyatini tashkil etish va oʻquv jarayoni subʼyektlarining oʻzaro taʼsirida tegishli oʻzgarishlar roʻy bermoqda. Shunday qilib, falsafa doktori Imed Bushrik boshchiligidagi G2R guruhi tomonidan oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, onlayn taʼlim taʼlimning uzluksizligi uchun xavfsiz va foydali variantga aylandi, chunki COVID-19 pandemiyasi shaxsiy va professional dunyoni ostin-ustun qilib yubordi [3]. Masofaviy ta’lim texnologiyalarining rivojlanishi umumta’lim maktablari [4] va oliy o‘quv yurtlarida [5], [6] dars berish va o‘qitish uchun maqbul deb hisoblangan aralash ta’limning diversifikatsiyasi va tarqalishiga yordam beradi. Biroq, oliy ta’lim muassasasida aralash ta'lim modelini tanlash masalasi alohida o'rganishni talab qiladi. Zero, ta’lim muassasasining xususiyatlarini va raqamli ta’lim bo‘yicha tajribasini hisobga olgan holda aralash ta’limning eng muvaffaqiyatli va to‘g‘ri tashkil etilishini tanlash zarur. Ushbu vazifa aralash ta'limning mavjud modellarini tahlil qilish, ularni o'zgartirish yoki oliy ta’lim muassasasida aralash ta'limni tashkil etishning o'z modelini ishlab chiqish va ishlab chiqilgan modelni amalga oshirish natijalarini baholashni o'z ichiga oladi. Oxirgi tadqiqotlar va nashrlar tahlili. Talabalarning samarali kasbiy tayyorgarligini 8 ta'minlash uchun oliy ta'lim muassasalarida aralash ta'limni modellashtirish va joriy etish muammosi K. Andersson, P. Appia-Kubi, N. Balyk, E. Basile, N. Kushnir, L. Kuzmich, D. Logofatu., S. Litvinova, M. Makkeyb, V. Oleksyuk, Osipova, K. Shentyurk, O. Spirin, S. Sidorenko, N. Valko, K. Zuxri va boshqa tadqiqotchilar tomonidan o’rganilgan. C. Şentürk [5] oʻqitish va oʻrganishga aralash yondashuv universitetda tamoyillar va usullar boʻyicha tayyorlangan XXI asr oʻqituvchilarining akademik faoliyati va malakalariga qanday taʼsir qilishi haqidagi tadqiqot natijalarini taqdim etadi. U yuzma-yuz va virtual ta'limning kesishishi bo'lgan aralash ta'limning umumlashtirilgan modelini taklif qildi. Tadqiqotchi, aralash ta'lim tajribasi talaba