Вопросы системного научно-методического обеспечения современной образовательной деятельности

Аннотация

The article provides information on the monitoring of soil fertility in irrigated agriculture in the Samarkand region at a time of increasing water scarcity. In addition, data on comparing the results of previous years' scientific work with the up-to-date information and monitoring of soil fertility levels based on the main research activities in the districts of Samarkand region. In addition, data on comparing the results of previous years' scientific work with the up-to-date information and monitoring of soil fertility levels based on the main research activities in the districts of Samarkand region. Key words: Agricultural land, irrigated land, fertile land, good lands, bad lands, moderately low, moderate good lands and soils bonitet score. 386 Oktabr, 2025-Yil Ўзбекистон Республикасини ижтимоий - иқтисодий барқарорлигини таъминлаш, мавжуд бозор муносабатларини янада чуқурлаштириш, иқтисодиётни модернизация қилиш тизимида мамлакатни 2017-2021 йилларда ривожлантириш бўйича “Ҳаракатлар стратегия”си муҳим амалий аҳамият касб этади. Айнан шундай устувор йўналишлар тизимида қишлоқ хўжалигини модернизация қилиш ва жадал ривожлантириш, ицтисодиётда давлат иштироқини камайтириш, кичик бизнес ва тадбиркорликни ривожини рағбатлантиришга қаратилган таркибий ислоҳотларни давом эттириш иқтисодиётда ва ижтимоий хаётда ўзининг муҳимлиги билан ажралиб туради. Ушбу қайд қилинган йўналишларни юқори даражада амалга оширишда мамлакатнинг асосий миллий бойлиги бўлган ер ресурсларидан оқилона ва самарали фойдаланишни ташкил этишга мўлжалланган тадбирлар тизимини яратиш ҳамда амалиётда жорий этиш, яъни бугунги шароитга мос тарзда уларни барқарор бошқарувини амалга ошириш яқин истиқболда кутилган натижаларни бериши табиийдир. Хозирги кунда республикамиз қишлоқ хўжалигида изчиллик билан утказилаётган ислоҳотлар, хўжалик юритишнинг янги шакллари, фермер хўжаликлари класстер тизими ва бошқа ерлардан фойдаланувчилар тизими яратилганлиги, фермерларнинг ўзларига ижарага берилган ер майдонлари тупроқларининг унумдорлигини билиш ҳамда шу асосида ёндашиш талабини қўймоқда. Бу борада давлат кадастрининг асосий қисми бўлган тупроқлар бонитировкаси муҳим аҳамиятга эга. Бугунги кунда республикамизда мавжуд фермер хўжаликлари ва бошқа қишлоқ хўжалиги корхоналарининг суғориладиган ерларини баҳолаш ҳамда шу асосида қишлод хҳжалиги экинлари ҳосилдорлигини белгилаш, бонитировка маълумотларидан турли мақсадларда фойдаланиш долзарб масалалардан бири ҳисобланади. Қишлоқ хўжалиги ер турлари қишлоҳ хўжалигига мўлжалланган ерлар ичида алохида ўрин эгаллайди. Шундан, экин ерлар, кўп йиллик дарахтзорлар боғлар, токзорлар, тутзорлар, ва мевазорлар, буз ерлар, пичанзор ва яйловларга бўлинади. 2019 йил 1 январ холатига уларнинг ер майдони 25601 минг гектарни ёки умумий ер майдонининг 57%, шундан суғориладиган қишлоқ хўжалиги ер турлари жами 3729,2 минг гектарни ташкил этади. Давергеодезкадастр қўмита таркибига кирувчи ташкилотлар томонидан Қорақалпогғистон Республикаси ва барча вилоятларда Ўзбекистон Республикасининг Ер кодекси, “Давлат ер кадастри туғрисида’ги қонуни, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамасининг 2017 йил 19 июлдаги “Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси туғрисидаги ҳамда ер муносабатлари ва давлат кадастрларини ривожлантириш жамғармаси тўғрисидаги Низомларни тасдиқлаш ҳақида”ги 529-сонли қарори асосида суғориладиган ерларнинг тупроқ сифатини баҳолаш ишлари тизимли амалга оширилмокда. Тупроқнинг унумдорлиги бўйича баҳолаш агротехника тадбирларини ва дехкончиликни жадаллаштиришнинг ўртача даражасини хисобга олган холда бажарилади. Унумдорлик бўйича баҳолаш муайян ердаги қишлоқ хўжалик экинларининг талаблари ҳисобга олинган ҳолда ўтказилади. Мамлакатимиз тупроў-иқлим, геоморфологик ва гидрогеологик шароитлари ўзига хос характерга эга, шу боис тупрод унумдорлиги кўп жиҳатдан табиий омиллар ҳамда инсон омилига боғлиқдир. 387 Oktabr, 2025-Yil Шу боис тупроқнинг унумдорлиги бўйича Давергеодезкадастр қўмитаси томонидан 2018 йил давомида Самарданд вилоятининг Булунгур, Самарданд, Жомбой, Ургут, Тойлоқ, Нуробод, Қошработ, Иштихон, Каттақўрғон, Пахтачи, Пастдарғом, Пойариқ туманлари суғориладиган ер майдонларида тупроқ сифатини баҳолаш ишлари олиб борилди. Дала- тадқидот ишлари, тупроқ кесмаларидан олинган намуналарнинг кимёвий таҳлили, дала хариталарини таҳлил қилиш, майдон ҳисоблаш натижалари асосида вилоят ва туман Ер ресурслари ва давлат кадастри бошқармалари бўлимлари хизмат фаолиятларида фойдаланишлари учун массивларнинг 1:10000 масштабдаги тупроқ айирмалари кўрсатилган ва пахта-ғаллачиликка ихтисослашган фермер хўжаликлари учун 1:5000 масштабли тупроқ сифатини баҳолаш хариталари яратилди ҳамда объект тупрқларининг тавсифловчи экспликациялар берилди. Тупрод сифатини баҳолаш хариталари асосида ҳар бир фермер хўжалиги тупроқларининг ўртача бонитет баллари ва кадастр гуруҳлари бўйича ер майдонлари аниқланди. Вилоятда суғориладиган тупроқларнинг сифатини баҳолаш ишлари 316845,6 гектар ер