В основе третьего ренессана наука-просвещение!

Аннотация

This article highlights the origins of the Third Renaissance in New Uzbekistan based on knowledge, the views of the great scientists of the first and second Renaissance, the attention paid to the field of education today, and the most important ongoing reforms, outlines the importance of directed investment in science, spirituality and education – as an investment in the great future. Keywords: Third Renaissance, Eastern Renaissance, education reforms, science, enlightenment, education, culture, national idea, “From National Revival to National Growth”, innovation systems. Биз кенг кўламли демократик ўзгаришлар, жумладан, таълим ислоҳотлари орқали Ўзбекистонда янги Уйғониш даври, яъни, учинчи Ренессанс пойдеворини яратишни ўзимизга асосий мақсад қилиб белгиладик. Шавкат Мирзиёев КИРИШ Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев раҳнамолигида Ўзбекистонда янги Уйғониш даври, яъни Учинчи Ренессанс пойдеворини яратиш асосий мақсад этиб белгиланди. Давлатимиз раҳбари таъкидлаганидек, “Биз Учинчи Ренессанс масаласини стратегик вазифа сифатида олдимизга қўйиб, уни миллий ғоя даражасига кўтармоқдамиз”. Мазкур стратегик ғоя ўзининг улуғворлиги, миллий юксалиш мамлакат тараққиётининг барча жабҳаларида қандай умумий мақсадни кўзламоғи зарурлигини кўрсатади. Учинчи Ренессанс ғоясини, аввало, жамиятимиз чуқур англаши зарур ҳисобланади. ИШНИНГ МАҚСАДИ Адабиётлар билан ишлаш ва таҳлил қилиш, тарихий манбаларни ўрганиш ҳамда умумлаштирилган маълумотлар ёрдамида Янги Ўзбекистонда Учинчи ренессанснинг пойдевори илм – маърифатга асосланишига оид жиҳатларини ёритишдан иборат. УСУЛЛАР Адабиётлар билан ишлаш ва назарий таҳлил. 363 «Актуальные проблемы обучения социально- гуманитарных наук в медицинском образовании» Международная научно-практическая онлайн конференция ОЛИНГАН НАТИЖАЛАР МУҲОКАМАСИ Шу ўринда нима учун Учинчи Ренессанс дейилмоқда? “Ренессанс” сўзи – французча “Renaissonce”, итальянча – “Rinascimento” – қайта юзага келмоқ, янгидан туғилмоқ, қайта тирилиш, уйғониш – деган маъноларни англатиб, атама сифатида унинг мазмуни анча кенг: маданият, илм-фан, санъат, таълим-тарбия, умуман, жамият ҳаётида узоқ муддатли турғунликдан кейин қайта жонланиш, тез ривожланишни, ижтимоий онг ва қадриятлар тизими янги сифат босқичига чиқишини намоён этади. Илк бор атама Европада ўрта асрлар мутаассиблигидан кейин XV-XVI асрлардаги ривожланиш даврига нисбатан фойдаланилган. Ренессанс ижтимоий ҳодиса ўзбек тилига Уйғониш даври деб таржима қилинган. Тарихдан маълумки, биз икки Ренессансни бошимиздан ўтказдик: биринчиси IX-XII асрлар, иккинчиси XIV аср охирги чораги – XVI аср биринчи чораги даврида юзага чиққан. Биринчи Ренессансда юртимиздан машҳур даҳоларимиз Муҳаммад Хоразмий, Аҳмад Фарғоний, Абу Райҳон Беруний, Абу Али Ибн Сино, Маҳмуд Замахшарий сингари ўнлаб буюк алломаларимизнинг оламшумул илмий ижодий кашфиётлари умумбашарият тараққиёти ривожига беқиёс таъсир кўрсатди. Она заминимиздан етишиб чиққан Имом-Бухорий, Имом- Термизий, Имом-Мотуридий, Бурҳониддин Марғиноний, Абул Муъин Насафий каби улуғ уламолар бутун мусулмон оламининг фахру-ифтихори ва чексиз ғурури ҳисобланади. Иккинчи Шарқ Уйғониш даври ХIV-XVI асрларга тўғри келиб, у “Темурийлар Ренессанси” деб ҳам эътироф этилади ва минтақамизда Иккинчи Ренессанс пойдевори Амир Темур номи билан бевосита боғлиқдир. Соҳибқирон бобомиз Иккинчи Ренессанс ҳомийси, асосчиси сифатида тарихга муҳрланди. Амир Темур марказий бошқарувга асосланган қудратли салтанатни барпо этиш билан бирга, мамлакатда маданий-илмий юксалиш учун ҳам муносиб шароит яратишга интилди. Турли ҳудудлардан диний ва дунёвий илм соҳиблари, шоирлар, меъморлар, ҳунармандлар ва бошқаларни йиғиб, улар орқали мамлакатнинг илмий ва маданий қудрати юксалишига замин яратди. Чингизхон даврида инқирозга учраган маданият, илм-фан, маърифат қайта шаклланди ва тараққий этди. Мамлакат ободлик ва фаровонликка эришди. Бу икки Ренессанс инсониятга нималарни туҳфа қилди? Бутун дунёга “Байт ул-ҳикма”- Хоразм Маъмун академияси каби илм даргоҳларини тақдим қилди. Ернинг шарсимон экани ҳақидаги ғоя илгари сурилди, глобус яратилди. Ер радиуси илм билан исботланди. Тиббиёт ва алгебра фанининг тамал тоши қўйилди. Шаҳарсозлик, меъморлик соҳаларида қўлга киритилган ютуқлар дунё аҳлини лол қолдирди. Биринчи Ренессансда ислом цивилизациясининг тамал тоши қўйилган бўлса, Иккинчи Ренессансда янада юксалишига йўл очилди. Эътибор берсак, ҳар иккала Уйғониш даврида ҳам энг муҳим жиҳат – давлатнинг эътибори, мамлакат 364 «Актуальные проблемы обучения социально- гуманитарных наук в медицинском образовании» Международная научно-практическая онлайн конференция бошқарувида олиб борилган одилона ва оқилона сиёсат, таълим-тарбия устувор бўлган. Бундан ташқари, инсонларда юксак ахлоқ, илм-фанга ташналик билан бирга, борлиқ сирларини очиш ва янги илм яратишга ишонч кучли бўлган. Олимлар ўзлари билмаган ҳолда, бугун олимлар эътироф этаётган Ренессанс даврининг ижрочиларига айланган. Ҳар икки Ренессанс даврида давлат раҳбарлари, олиму фузалолар, биринчи нав