Развитие ремесел и торговли в Кокандском Ханстве в середине XIX века

Аннотация

In this article, the integration of spiritual and moral principles in educating students as perfect human beings is researched. At the same time, the meaning of the concept of integrationis explained. Keywords: value, integration, moral education, spiritual environment, society, perfect person. 49 «Актуальные проблемы обучения социально- гуманитарных наук в медицинском образовании» Международная научно-практическая онлайн конференция КИРИШ Жамиятимиздаги бугунги янгиланиш, ривожланиш ва тараққиёт жараёнида маънавият ва ахлоқ тушунчалари муҳим аҳамиятга эга. Шахснинг маънавий юксалиши ва жамиятнинг маънавий бойлигини сақлаш муҳим қийматга эгадир. Мустақил Ўзбекистон ўзининг буюк келажагини билимли, доно, салоҳиятли, меҳнатсевар, юксак маънавиятли, жисмонан соғлом авлодлар тимсолида кўради. Бундай талабларга жавоб бера оладиган кадрларни тайёрлаш, ёшларнинг ахлоқий даражасига масъуллик ва ҳар томонлама камол топган замон кишини тарбиялаш давлатимизнинг устувор вазифаларидан саналади. Бунинг учун эса ёшларни қадимий ва ҳар доим замонавий бўлиб келган ахлоқни, маънавият тушунчаларини янада аниқ, изчил таништириш, янгича ёндашувлар асосидагина амалга оширса мақсадга мувофиқ бўлади. Янгича ёндашувлардан бири − замонавий комил инсон, анъанавий ахлоқий қадриятлар билан йўғрилган, ахлоқий фазилатларни ўз руҳий оламига сингдирган етук шахс бўлмоғи лозим. ИШНИНГ МАҚСАДИ Адабиётлар билан ишлаш, манбаларни ўрганиш ва маълумотлар таҳлили орқали ёшларнинг тарбияси, миллат тақдири, ватан равнақига қўшишга оид фазилатларини шакллантиришга оид масалаларни ёритишдан иборат. ҚЎЛЛАНИЛГАН УСУЛЛАР Адабиётлар билан ишлаш ва назарий таҳлил. Олинган натижалар муҳокамаси. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М. Мирзиёев “Янги Ўзбекистон стратегияси” китобида тўғри таъкидлаганидек, “Биринчи навбатда, ёшларнинг онгу-тафаккурини маърифат асосида шакллантириш ва тарбиялаш энг муҳим вазифадир. Ва бунда мамлакатимиз асрлар давомида жаҳон цивилизациясининг ажралмас қисми, умуминсоний маданият марказларидан бири бўлиб келганини акс эттирадиган илмий-тарихий ва ижтимоий-фалсафий концепцияни самарали амалга ошириш лозим. Илм-фан, техника ва технологиянинг шиддатли ривожланиши жамият ҳаётининг барча соҳаларида янгиликлар яратиш, мавжуд назария ва ғояларни такомиллаштиришни тақозо этмоқда. Асрлар давомида жамиятда рўй бераётган ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар таълим – тарбия тизимига ҳам ўз таъсирини ўтказган. Шу сабабли ижтимоий, иқтисодий ва маданий соҳаларда рўй бераётган туб ўзгаришлар, янгиланишларга мувофиқ равишда таълим-тарбия мазмуни ҳам такомиллашиб бориши лозим. Мазкур талабнинг тўла қондирилишида таълим муассасаларида фаолият олиб бораётган ўқитувчи (педагог) ларнинг ижтимоий, иқтисодий ва маданий ўзгаришлар моҳиятини англай олишлари, таълим-тарбия жараёнининг уларга мос келишини таъминлашлари муҳим аҳамият 50 «Актуальные проблемы обучения социально- гуманитарных наук в медицинском образовании» Международная научно-практическая онлайн конференция касб этади. Таълим-тарбия жараёнида интеграциялашган тарбия ва таълимнинг устувор ўрин эгаллаши жамият ва таълим-тарбия ўртасида ўзаро алоқадорликни қарор топтиради. Маънавиятнинг ахлоқий мезонлари муайян шароитларда шаклланади ва шу маънода миллий муҳит уларнинг янада ривожланишига кўмак беради, жамият аъзолари бундан ўзларига керакли фазилатларни олади. Айнан шу белгилар кишиларни бир-бирига яқинлаштиради, улардаги муштаракликни намоён этади. Маънавиятнинг ахлоқий мезонларини ахлоқ, одоб, инсонпарварлик, эзгулик, меҳр-мурувват каби инсоний фазилатлар ташкил этади. “Маънавият” луғатида унга қуйидагича изоҳ берилган: Маънавият (араб. маъно, маънолар мажмуаси) – моддий ҳаёт билан ёнма-ён юрадиган, инсон, халқ ва жамият ҳаётининг ажралмас қисми бўлган ижтимоий ҳодиса; илмий-фалсафий тушунча. Шу билан бирга ўзида жуда чуқур ва кенг қамровли маъно-мазмунни мужассам этган бу тушунчага ҳар қайси маърифатли инсон ўзининг ҳаётий қарашлари, шахсий эътиқоди, онгу тафаккури ва дунёқарашидан келиб чиққан ҳолда турлича таъриф бериши мумкин. Жамият маънавиятини шакллантирувчи мезон ва тамойилларни қомусий олимларимиз яратган асарлар орқали ўрганамиз. Улар томонидан яратилган ахлоқий фазилатларни ўз ҳаётимизга сингдириб борамиз. Аждодларимиз қолдирган мерос бугунги кунда ёшларнинг мукаммал тарбия жараёнига ҳам ўз ҳиссасини қўшмоқда. Илм-у маърифат маънавий қарамликни йўқ қилувчи воситадир. У инсонга куч, билим ва юксак салоҳият бахш этади. Ахлоқ тушунчаси жуда қадим замонлардан бери ўз долзарблигини ва аҳамиятини йўқотмаган. Ахлоқий тафаккур илк бор Қадимги Шарқда вужудга келганлиги, Шумер, Қадимги Миср, Қадимги Турон- Эрон ва Қадимги Ҳиндистонда дастлабки ахлоқий ғояларнинг пайдо бўлганлиги таъкидланади. Қадимги Юнон ва Қадимги Рим мутафаккирлари яратган ахлоқ назарияларига, Ўрта асрларда Марказий Осиё минтақасида илгари сурилган ахлоқий қарашларга, Темурийлар давридаги ахлоқ ва ахлоқий фазилатларга алоҳида эътибор берилган. Айни пайтда янги ва энг янги давр ахлоқ фалсафаси, Шарқ ва Ғарб ахлоқий назариялари