Аксиологический подход здоровья человека

Аннотация

The issue of a healthy generation in our country is one of the most important tasks in the policy of our government. Modern aceology plays the highest role in the cultural organization of scientific knowledge. Key words: spiritual and moral thinking, socialization of medicine, spirituality of doctors, medical culture, anthroposociology. 65 «Актуальные проблемы обучения социально- гуманитарных наук в медицинском образовании» Международная научно-практическая онлайн конференция КИРИШ Юртимизда маънавий омиллар устуворлигини таъминлашга қаратилган ислоҳотлар жамият ҳаётининг барча соҳаларида амалга оширилмоқда. Бугунги пандемия шароитида бутун ер юзи оғир ва машаққатли синов даврини бошдан кечирмоқда. Турли касалликлар, хатарлардан ҳаётимизни асраш, маънавий бўшлиққа йўл қўймаслик, руҳан соғлом бўлиш учун энг аввало ўзимизда эзгу туйғулар, кучли ирода, сабр- қаноат орқали бугун жаҳон майдонида юз бераётган турли ҳаёт учун хавфли касалликлар ва иллатларга қарши тура олишимиз жуда ҳам муҳим саналади. Барча инсонларга жумладан; шифокорлар маънавиятига қўйилаётган талабларнинг ошаётгани, бўлажак давлат хизматчилари, ижтимоий соҳалар ходимларининг маънавий-ахлоқий тафаккур савясини ва ижтимоий фаоллигини оширишга қаратилган талаблар билан тавсифланади. Бугунги кунда тиббиётни ижтимоийлаштириш, инсонийлаштириш, технологиялаштириш ва экологик мослаштириш асосида ривожлантириш етакчи тенденция [5] ҳисобланади. Бу тенденциялар фалсафий жиҳатдан объектив равишда тиббиёт ва гуманитар билимлар ўртасидаги назарий, услубий ва амалий алоқаларнинг сифат жиҳатидан янгича характер касб этишига олиб кемоқда ва айни вақтда тиббиётнинг янги илмий-амалий фалсафаси ва мафкурасини шакллантиришни тақозо этмоқда. Давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёев. “Бугун замон ўзгармоқда, одамларнинг талаби ошиб бормоқда. Халқимизнинг тиббий маданияти юксалиб, энг сўнгги усул ва русумларда тиббий хизмат кўрсатилишини истайди. Бизга шу ҳам бўлаверади, деган тушунча энди ўз умрини ўтаб бўлди. Бу барча соҳалар қатори тиббиёт соҳасига ҳам бевосита даҳлдор. Шу боис соҳа ходимлари тиббиётнинг энг илғор, замонавий ютуқларини, даволаш усулларини ўзлаштирмоғи зарур. Эришилган ютуқларга маҳлиё бўлиб ўтириш тараққиёт йўлидаги энг катта ғовдир”, Айниқса, шифокорларнинг жамиятдаги ўрни ва мақомини кучайтириш, мавқеини мустаҳкамлаш, уларга ҳурмат-иззат кўрсатиш, муносиб меҳнат шароитини яратиш ва иш ҳақларини ошириш, моддий-маънавий рағбатлантириш бўйича бир қатор чора-тадбирлар ишлаб чиқилмоқда. Ишнинг мақсади. Инсон саломатлиги унинг дунёқараши билан бевосита боғлиқ бўлиб, шу туфайли инсоннинг ўз саломатлигига қадрият сифатида муносабатда бўлиши зарурлиги туфайли ушбу тушунчанинг мазмунини ва методологик аҳамиятини таҳлил қилиш зарур бўлади. ҚЎЛЛАНИЛГАН УСУЛЛАР Дибат ва назарий таҳлил. Олинган натижалар муҳокамаси. Глобал миқиёсда экологик ва маънавий инқирознинг тобора кучайиб боришининг асоcий куринишларидан яна бири, инсоният саломатлиги ривожланиш динамикаси тобора салбий йуналиш тусини олмоқда, яъни дунёга келаётган янги авлод йилдан йилга кўпроқ тўғма 66 «Актуальные проблемы обучения социально- гуманитарных наук в медицинском образовании» Международная научно-практическая онлайн конференция нуқсонлар билан дунёга келмоқда, болалар ўлими усиб бормоқда ва юқумли касалликлар ҳамда замонавий касалликлар (юрак қон томир, қандли диабет, ўсма касалликлари, ОИТС ва ҳ.к.) тобора оммалашмоқда. Шу туфайли саломатлик муаммосига умумиллий, ижтимоий – фалсафий, антропа – социологик ва албатта тиббий – биологик нуқтаи назардан ўрганишга бўлган қизиқиш табиий равишда ортиб бормоқда [6]. Шулардан бири бу инсон саломатлиги масаласидир. Республикамизда соғлом авлод масаласи давлатимиз сиёсатида устивор вазифалардан бири ҳисобланади. Замонавий аксеология илмий билимларни маданий ташкиллаштириш тузилмасида энг юқори ўриннни эгаллайди. Шу туфайли алоҳида инсон саломатлигини сақлашда ва мухофаза қилишда аксеологик ёндошув ва кўрсатмалар устивор аҳамият касб этади. Қадриятларнинг инсон ҳаётидаги асосий роли шундан иборатки унинг ёрдамида инсон ўз саломатлигига онгли равишда мақсадли таъсир кўрсатиш имкониятига эга бўлади. Муаммонинг долзарблиги шундаки саломатлик муаммосининг қадриятли жиҳатлари мавжуд бўлиб, у фалсафий дунёқараш билан тиббиёт илмини ўзаро бирлашувига хизмат қилади. Бизга маълумки шундай қадриятлар мавжудки улар инсоният тарихий тараққиётининг барча босқичларида ўз аҳамиятини йуқотмайди, аксинча мутлақ аҳамиятга моликдир. Ҳозирги замон фалсафасида инсон саломатлиги масаласи антрополгия нуқтаи назаридан янада чуқур ўрганилмоқда. чунки фан ва техника инқилобининг инсон саломатлигига бўлган негатив таъсири натижасида инсоннинг жисмоний, маънавий ва руҳий ривожланишининг бузилиши натижасида бугунги суъний дунёда инсон ҳаёти учун реал хавф пайдо бўлмоқда. Айниқса Ген инженериясининг пайдо бўлиши ва ривожланиши асосида, инсоннинг ўзак ҳужайраси устида олиб борилаётган ўта қалтис ва хавфли тажрибалар (клонлаштириш) бунинг ёрқин мисолидир. Охирги вақтларда психосоматик ка