НАДЕЖНОСТЬ ВОДИТЕЛЯ ПРИ ДВИЖЕНИИ ПО ДОРОГУ

Аннотация

This article discusses the impact of the psychological health of the driver on road safety, as well as the assessment of the human factor in the field of road safety. Also, most of the article consists of studying, determining and evaluating the actions of the driver when changing speed or trajectory. Key words: Mental health, driver mental health, road, driver health, road, driver's health, reaction, traffic safety, driver's perception, driver's reaction, traffic safety, nervousness, driver's mental state. НАДЕЖНОСТЬ ВОДИТЕЛЯ ПРИ ДВИЖЕНИИ ПО ДОРОГУ Аннотация. В данной статье рассматривается влияние психологического здоровья водителя на безопасность дорожного движения, а также оценка человеческого фактора в сфере безопасности дорожного движения. Также большая часть статьи состоит из изучения, определения и оценки действий водителя при изменении скорости или траектории. Ключевые слова: Психическое здоровье, психическое здоровье водителя, дорога, здоровье водителя, дорога, здоровье водителя, реакция, безопасность движения, восприятие водителя, реакция водителя, безопасность дорожного движения, нервозность, психическое состояние водителя. Haydovchining yo‘ldagi favqulodda holatdagi xatti-harakati va xulqini faqat kichik ehtimollik darajasi bilan taxmin qilish mumkin. Yo‘l harakati xavfsizligini boshqarish sohasida haydovchi ishidagi ishonchlilikni oshirish - "haydovchi - avtomobil - yo‘l - atrof-muhit" tizimida boshqaruv elementi sifatida yo‘l harakati xavfsizligini takomillashtirish siyosati sohasidagi asosiy vazifadir. Haydovchi uchun asosiy ma'lumot manbai yo‘l bo‘lib, u birinchi navbatda yo‘lni vizual analizator orqali idrok qiladi. Yo‘l holatini idrok etishning 95% ko‘rish orqali amalga oshiriladi. Yo‘l sharoitlari haqidagi ma'lumotlarni tahlil qilib, haydovchi avtomobilning tegishli haydash rejimini tanlaydi va shu asosda eng maqbul va xavfsiz rejimni belgilaydi. Yo‘lning geometrik parametrlariga, tartibga solish vositalariga, ustun bo‘lgan harakat intensivligiga, marshrut bo‘ylab harakatlanish jarayonida yo‘l bo‘yidagi landshaftga qarab, harakat rejimi juda keng o‘zgaradi. Avtomobil haydovchisi tanlangan rejimning xususiyatlarini va hozirgi harakat holatini doimiy ravishda taqqoslaydi. Haydovchi biror obyekt oldidan xavfsiz o‘tish uchun amalga oshirilishi 1 01 9 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ kerak bo‘lgan harakatlari haqida qo‘shimcha ma'lumot oladi va kerak bo‘lganda joriy holatdagi rejimga tuzatishlar kiritadi. Shunday qilib, yo‘l holatini tashkil etishda haydovchining psixofiziologik imkoniyatlarini hisobga olish kerak. Shunday qilib "haydovchi - avtomobil - yo‘l - atrof-muhit" tizimida havfsizlikni ta’minlashda haydovchining yo‘ldagi harakatining ishonchliligi masalasi eng muhimdir. Bunga harakatni boshqarish vositalarining samarali bo‘lishi, haydovchining ko‘rish maydonidagi harakatni boshqarish vositalarini oqilona o‘rnatish, haydovchining e'tiborini chalg‘itadigan va uning hissiy holatini oshiradigan narsalarni yo‘l bo‘yida joylashtirishni optimal cheklash orqali erishish mumkin. Haydovchidagi foydali ish foefitsentini yuqori darajada bo‘lishiga erishish faqatgina u tomonidan qabul qilinayotgan informatsiyalarning ma’lum bir meyyorda bo‘lishini ta’minlash orqali amalga oshiriladi. Haydovchining ishonchliligi va harakat xavfsizligi to‘g‘ridan-to‘g‘ri haydovchining hissiy holatiga bog‘liq. Bu esa ko‘p jihatdan yo‘l haqidagi ma'lumotlarning ko‘pligi yoki yetishmasligiga bog‘liq. Kuzatishlar shuni ko‘rsatadiki, reaktsiya vaqti juda katta farq qiladi va u har jihatdan transport holatiga bog‘liq.Misol uchun, aytishlariga qaraganda haydovchining reaktsiya vaqti har qanday transport holati uchun nazariy jihatdan doimiy ya’ni bir xil deb hisoblanadi. Yo‘l harakati xavfsizligiga ta'sir qilish sohasidagi inson omilini baholashni aniqlashga qaratilgan tadqiqotning aksariyat qismi tezlik yoki traektoriyaning o‘zgarishida haydovchi harakatlarini o‘rganish, o‘zgarishini aniqlash va baholashdan iborat. Ammo shuni hisobga olish kerakki, harakat tezligini yoki traektoriyasini o‘zgartirish yo‘lda harakatlanayotganda transport holatini idrok etishdek murakkab jarayonining yakuniy bosqichidir. Aksariyat, avariya sabablarini o‘rganayotganda, haydovchining e’tibori ayni holatida reaktsiyasi tezlikni o‘zgartirishga emas, balki yo‘l holatining ba'zi bir elementiga qaratilganligi ko‘zga tashlanadi. Asabiylashishning kuchayishi, bosh miyya po‘stlog‘ida tarqaladi va haydovchiga ta'sir qiladi. Haydovchi nafaqat favqulodda vaziyatda, balki muncha vaqt o‘tib undan muvaffaqiyatli chiqib ketgandan keyin ham haydovchi xato qila boshlaydi. Ayrim yo‘l-transport hodisalari yo‘lning eng xavfli yoki murakkab qismida emas, balki ancha olisda masofada yoki qatnov murakkab bo‘lmagan joylarda sodir bo‘lishini ham shu faktni tasdiqlaydi. Yo‘l harakatini tartibga solish vositalaridan foydalanish samaradorligi, ushbu vositalarning yo‘l sharo