СПЕЦИАЛЬНЫЕ РЕКОМЕНДАЦИИ ФИТНЕС-МОДЕЛЕЙ ДЛЯ БЕГУНОВ НА КОРОТКИЕ ДИСТАНЦИИ

Аннотация

This article discusses specific fitness model recommendations for short-distance runners. Key words: Short-distance runner, physical fitness, speed-strength, endurance, quality determination. СПЕЦИАЛЬНЫЕ РЕКОМЕНДАЦИИ ФИТНЕС-МОДЕЛЕЙ ДЛЯ БЕГУНОВ НА КОРОТКИЕ ДИСТАНЦИИ Аннотация. В этой статье обсуждаются рекомендации конкретных фитнес- моделей для бегунов на короткие дистанции. Ключевые слова: бегун на короткие дистанции, физическая подготовленность, скоростно-силовые качества, выносливость, детерминация качества. Qisqa masofalarga yuguruvchi sportchilarning jismoniy tayyorgarligini rivojlantirish ularni turli bosqichlarda sport musobaqalariga tayyorlash bo‘yicha ko‘pchilik olimlar tomonidan ilmiy tadqiqot ishlari olib borilgan. Jumladan, V.B.Zelichenok va boshqalar tomonidan (2000) qisqa (100-200 m) masofaga yuguruvchi sportchilarning maxsus jismoniy tayyorgarligini model ko‘rsatkichlarini yosh guruhi bo‘yicha rivojlanishiga doir tadqiqot ishlari olib borilgan. Olingan natijalar quyidagi 1-jadvalda berildi. 400 m masofaga yuguruvchilarni 20 m masofaga start oldidan yugurish ko‘rsatkichi I- razryadlilarda 2,0 soniyaga teng bo‘lsa, SUN sportchilarda 1,9 s.ni tashkil etadi. 30 m.ga pastki startdan yugurishda esa 4,1-3,9 s. natija sport ustaligiga nomzodlarda bo‘lishi mumkin ekan. Sportchi shakllanishining ilk bosqichidagi umumiy jismoniy tayyorgarlik shunday poydevor hisoblanadiki, u yosh sportchiga o‘z mahoratini takomillashtirishda zarur bo‘lgan harakat malakalari va jismoniy sifatlarning har xil turlarini hosil qilishga imkon yaratadi. № Nazorat mashqlari 16-17 18-20 I razryad SUN 1. 20 m start oldidan yugurib kelish, s 2,1 1,9 2. 30 m masofaga yugurish, s 4,1 3,9 3. 60 m masofaga yugurish, s 7,2 6,9 4. 100 m masofaga yugurish, s 11,2 10,7 6 63 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 5. 200 m masofaga yugurish, s 22,7 21,8 6. 600 m masofaga yugurish, daq.s 1:23,0 1:20,0 7. Turgan joydan uzunlikka sakrash, sm 280 290 8. Uch hatlab uzunlikka sakrash, sm 845 880 9. O‘n hatlab uzunlikka sakrash, sm 3010 31,33 10. Oyoqni nisbiy kuchi, kg 2,93 3,05 Biz tomonimizdan olib borilgan tadqiqotda qisqa masofaga yuguruvchilarni jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlari quyidagicha ifodalandi. Biz qisqa masofaga yuguruvchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini hammualliflar V.B.Zelichenok, V.N.Nikitushkin, V.P.Gubalar tomonidan berilgan ko‘rsatkichlarni aniqlash maqsadida qisqa masofaga yuguruvchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini o‘rgandik. Unga ko‘ra, tezkor-kuch sifatini aniqlashda 30 metr masofaga start oldidan yugurish testini qo‘lladik. Tadqiqotda ishtirok etgan talaba sportchilarning 30 metrga start oldidan yugurishda o‘rtacha natijasi 3,29±0,11 s.ni takil etdi. 30 m. masofaga pastki startdan chiqib yugurishda sinaluvchilar o‘rtacha 4,30±0,24 s. natijani qayd etgan bo‘lsa, 60 metr masofaga pastki startdan chiqib yugurishda talaba-sportchilarning tezkor-kuchini ifodalovchi ushbu masofadagi o‘rtacha natija 7,80±0,15 s.ga teng bo‘ldi. 100 metr standant masofani yugurib o‘tishda talaba sportchilar 11,90±0,17 soniya natijani qayd etishdi. Tezkor-kuch chidamliligini aniqlashda 150 metr masofaga yugurishda talaba sportchilar o‘rtacha natijasi 17,40±0,34 soniyani tashkil etdi. Tezkor-kuch, chidamlilik sifatini aniqlash bo‘yicha o‘tkazilgan 200 metr masofaga yugurishda talaba sportchilar tayyorgarligi o‘rtacha 24,05±0,47 s.ni tashkil etgan. Portlovchi tezkor-kuchni aniqlash bo‘yicha o‘tkazilgan turgan joydan uzunlikka sakrash testi natijalari o‘rtacha ko‘rsatkichi 257,0±12,08 smga teng bo‘ldi. Turgan joydan uch hatlab sakrashda 807,3±25.93 sm, byesh hatlab sakrashda (u orqali tezkor portlovchi kuchning rivojlanganlik darajasi aniqlanadi) 1185,5±64,03 sm natija qayd etildi. Navbatdagi nazorat mashqida, ya’ni 3 kg to‘ldirma to‘pni ikki qo‘llab bosh yuqorisidan oldinga uloqtirish bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqotda talaba-sportchilar 887,7±95,15 sm natijani qayd etishdi. Oyoqdan-oyoqqa sakrab yugurish orqali qadamlar uzunligini aniqlashga qaratilgan navbatdagi sinov nazoratida talaba-sportchilar 26,1±1,0 marta natija qayd etdi. Turgan joyda 20 s. davomida qadamlar chastotasining takrorlanish sonini aniqlash bo‘yicha o‘tkazilgan nazorat sinovida talaba sportchilar 80,1±4,36 marta natija ko‘rsatdi. Turgan joyda 1 daqiqa davomida qadamlar chastotasining sonini aniqlash bo‘yicha o‘tkazilgan navbatdagi testda talaba sportchilar 178,92±13,1 martaga teng natijani qayd etishdi. Kuch sifatinini rivojlanganlik darajasini aniqlashga qaratilgan testda, ya’ni 60 kg shtanga bilan o‘tirib turish nazorat mashqida talaba sportchilar o‘rtacha 16,1±2,15 martaga shtanga bilan o‘tirib turishgan bo‘lsa, navbatdagi 300 m masofaga yugurish orqali tezkor-kuch chidalilikni aniqlashga qaratilgan nazorat sinovida talaba sportchilar 41,1±1,24 s. natijani qayd etishdi. Tezkor-kuch chidamliligi bo‘yicha 500 m qisqa masofaga yuguruvchi talaba-sportchilarning o‘rtacha na