ЗАЩИТА ПРАВ ЧЕЛОВЕКА В УЗБЕКИСТАНЕ В СУДЕБНОЙ СИСТЕМЕ

Аннотация

This article describes the mechanisms for the protection of human rights in Uzbekistan. It also focuses on the activities of the courts as a major player in protecting the rights and legitimate interests of the suspect, accused, victim, civil plaintiff, civil defendant, civil respondent at all stages of the criminal, civil or administrative process. Analyzes the ongoing reforms in the judicial system of the country. Key words: human rights, defense, justice, person, law, reform, independence, court, investigation. ЗАЩИТА ПРАВ ЧЕЛОВЕКА В УЗБЕКИСТАНЕ В СУДЕБНОЙ СИСТЕМЕ Аннотация. В данной статье говорится о механизмах защиты прав человека в Узбекистане. Также уделено внимание деятельности судов как основного участника судебной системы по защите прав и законных интересов подозреваемого, обвиняемого, потерпевшего, гражданского истца, гражданского ответчика, гражданского ответчика на всех судебных стадиях. уголовного, гражданского или административного процесса. Анализируются реформы, проведенные в судебной системе нашей страны. Ключевые слова: права человека, защита, правосудие, лицо, закон, реформа, независимость, суд, расследование. Mustaqillik yillarida O'zbekistonda sud tizimini isloh qilish va demokratlashtirish, jinoiy, jinoyat-protsessual va jazo qonunchiligini liberallashtirish borasida chinakam mustaqil sud hokimiyatini shakllantirishga imkon beradigan muhim ishlar amalga oshirildi. inson huquqlari va erkinliklarini ishonchli himoya qilishni ta'minlaydi. Sud hokimiyati sud xarakteridagi barcha masalalar bo'yicha yurisdiktsiyaga ega bo'lishi va ko'rib chiqishga berilgan masala qonunda belgilangan vakolat doirasiga kiradimi yoki yo'qligini aniqlash uchun mutlaq huquqqa ega bo'lishi kerak. Sudda noo'rin yoki noqonuniy aralashuvlarga yo'l qo'yilmasligi kerak. Sud qarorlari qayta ko'rib chiqilishi mumkin emas (nazorat tartibida nazorat tartibidan tashqari), hukmni o'zgartirish yoki avf etish, qonun hujjatlariga muvofiq vakolatli organlar tomonidan bajariladigan hollar bundan mustasno. Sud hokimiyati sud ma'muriyatining ichki tuzilishi nuqtai nazaridan, shu 4 86 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ jumladan sudlar o'rtasida ishlarni tegishli sud tomonidan taqsimlanishi nuqtai nazaridan mustaqil bo'lishi kerak. "Sudyalarning mustaqilligi" atamasi ikki yo'nalishga ega: institutsional mustaqillik va shaxsiy mustaqillik1. Hukumatning ijro etuvchi hokimiyati tomonidan tayinlanishlar yoki sudyalarning umumiy ovoz berish orqali saylanishi sud tizimining mustaqilligiga putur etkazadi. Odamlarni sud lavozimlariga tayinlashning me’zoni ularning professionallik, qobiliyat, huquqiy bilim va huquq sohasidagi tegishli tayyorgarlikka asoslangan holda ushbu lavozimni egallashga yaroqliligi bo'lishi kerak.2 Tanlangan maqolaning dolzarbligi shundan iboratki, sud hokimiyati hokimiyatning uchta tarmog'idan biri zamonaviy davlatning harakatlantiruvchi kuchlaridan biri hisoblanadi. Sud tizimini isloh qilish davlat va jamiyat qurilishi sohasidagi tub o'zgarishlar bilan uzviy bog'liq holda ketma-ket va bosqichma-bosqich amalga oshirildi. Mustaqil va samarali sud tizimini rivojlantirish va yanada rivojlantirishning yangi bosqichi O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 21 fevraldagi “O'zbekiston Respublikasi sud tizimi tuzilmasini tubdan takomillashtirish va samaradorligini oshirish chora-tadbirlari to'g'risida” gi PF-4966-sonli Farmonining e'lon qilinishi bo'ldi. Sud tizimidagi tarkibiy o'zgarishlarga muvofiq, O'zbekiston Respublikasi Oliy xo'jalik sudi fuqarolik, jinoiy, ma'muriy va iqtisodiy sud ishlarini yuritish sohasida yagona yuqori sud organiga aylangan O'zbekiston Respublikasi Oliy sudi bilan birlashtirildi3. Ijtimoiy munosabatlar va ma'muriy huquqbuzarliklar natijasida kelib chiqadigan nizolarni ko'rib chiqishga vakolatli ma'muriy sudlar tashkil etildi. Xo'jalik sudlari tumanlararo iqtisodiy sudlar tashkil etilishi bilan xo'jalik sudlariga qayta nomlandi. Shu bilan birga, 71-ta tumanlararo (tuman, shahar) iqtisodiy sudlar tashkil etildi, ular birinchi instansiyadagi xo'jalik yurituvchi subyektlar o'rtasidagi nizolarni ko'rib chiqadilar, viloyatlar, Toshkent shahri va Qoraqalpog'iston Respublikasining mavjud xo'jalik sudlari ikkinchi darajali sudlarga aylantirildi. Oliy sudning Harbiy hay'ati tugatilib, O'zbekiston Respublikasi Oliy sudining ma'muriy ishlar bo'yicha sud hay'ati tuzildi. Bundan tashqari, islohotlar xalqaro huquqning umume'tirof etilgan me'yorlari, shuningdek, milliy davlatchilikning boy tarixiy tajribasi, xalqimizning urf-odatlari va an'analari hisobga olingan holda olib borildi. Bugungi kunda odil sudlov va sud jarayonlarining shaffofligi butun mamlakatimiz mustaqilligining umumiy holatiga ta'sir etuvchi omillar bo'lib, o'z navbatida mamlakatimizning xalqaro hamjamiyat sifatida tan olinishida muhim omil hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasining Asosiy qonunida e'lon qilinganidek, O'zbekiston Respublikasid