ТВОРЧЕСКИЙ ПУТЬ МЕНГЗИЁ САФАРОВА

Аннотация

In this article, the artistic work of Mengziyo Safarov, one of the mature representatives of Uzbek literature, is analyzed. Mengziyo Safarov is considered a skilled penman, and his works are composed of various subjects. Especially, his creations written about nature are significant because they have many fans. Mengziyo Safarov is a skilled artist who paid attention to the essence of the subject covered in his works and tried to reveal its subtle aspects. Keywords: Mengziyo Safarov, creative example, artistic work, Uzbek literature, theme of nature, diversity. ТВОРЧЕСКИЙ ПУТЬ МЕНГЗИЁ САФАРОВА Аннотация. В данной статье анализируется художественное творчество Менгзиё Сафарова, одного из зрелых представителей узбекской литературы. Менгзиё Сафаров считается искусным писателем, и его произведения состоят из самых разных сюжетов. Особенно значимы его творения, написанные о природе, потому что у них много поклонников. Менгзиё Сафаров – искусный художник, обращавший внимание на суть предмета, освещаемого в его работах, и пытавшийся раскрыть его тонкие стороны. Ключевые слова: Менгзиё Сафаров, творческий пример, художественное произведение, узбекская литература, тема природы, разнообразие. Barchamizga ma`lumki, badiiy adabiyotda yaratilgan asarlar o`zining ma`no-mazmuni, mohiyatiga ko`ra bir-biridan tubdan farq qiladi. Shunday asarlar borki, ularda yashiringan ma`no olam-olam. Ana shunday kichik asarlari bag`riga ulkan ma`no sig`dira olgan, katta asarlari mazmuniga o`z qalbidan chiqqan sadolarni jo aylagan ijodkor bu Mengziyo Safarovdir. Mengziyo Safarov Surxon elining atoqli va ardoqli ijodkor-yozuvchilaridan biri sanaladi. 1938-yilda tavallud topgan Mengziyo Safarov umr yo`li davomida qator ishlarda faoliyat yuritdi: Xayrobod paxta tozalash zavodida ishchi; Oydin nomli o`rta maktabda o`qituvchi; O`zbekiston xalqlari tarixi muzeyida ilmiy xodim va hokazo[3]. Mengziyo Safarov adabiyotni sevishi bilan bir qatorda tarixni, o`tmishni ham qadrlay olgan inson edi, uni ijodkorning quyidagi so`zlari orqali anglashimiz mumkin bo`ladi: “Qadimshunos o`tmishga sayohat qiladi… Tuproq qadimshunos uchun ajdodlar tarixining buyuk kitobidir. U o`tmish ajdodlar hayotini shu topildiqlar orqali tiriltiradi. Tarix manzaralarini kashf etadi…” 4 32 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ O`z ijodiy faoliyatini 1965-yildan boshlagan ijodkor “Sharq yulduzi”da o`zining ilk “Turnalar uchadi” deb nomlangan qissasini e`lon qiladi. So`ng uning ketma-ket “Olis qirlar ortida”, “Ona yer qo`shig`i” kabi asarlari nashr etila boshlaydi[5]. № Asar nomi Nashr etilgan yili 1 “Ona yer qo`shig`i” 1969 2 “Turnalar uchadi” 1972 3 “Olis qirlar ortida” 1974 4 “Bobotog`” 1980 5 “Tabiat ehromi” 1985 6 “Ona tuproq qo`shig`i” 1989 7 “Payg`ambarlar oroli” 2008 8 “Ayrishox” 2008 Yuqorida qayd etib o`tganimizdek, Mengziyo Safarov tarixni ham mukammal anglashga harakat qilgan inson va bu uning asarlarida ham bevosita o`zining aksini topgandir. Xususan, uning “Ona tuproq qo`shig`i”(ikkinchi nomi “Ona yer qo`shig`i”) deb nomlanuvchi asari tarixiy mavzuda hisoblanadi[1]. Ushbu asarda Termiz va Chag`aniyonning ko`hna tarixi va unga Iskandarning olib borgan tarixiy yurishlari, go`zallikda tengi yo`q Roxshanak tarixi, buyuk Kushonlar davlati va shu kabi qator tarixiy voqeliklar o`rin olgandir. Asardan olingan ushbu parchaga e`tibor bering: “Surxondaryo vohasi eramizdan avvalgi V asrda mavjud bo`lgan va Amudaryoning yuqori irmoqlarini o`z ichiga olgan qudratli Baqtriya davlati tarkibida edi”. Bundan tashqari, asarda ijodkorning boshqa yozuvchilar bilan o`tgan voqeliklari, xotiralari ham o`rin olgan. Xususan, adib Shukur Xolmirzayev bilan olib borgan suhbati ham asarda qayd etilgan: “Bir paytlar Termizga kelganimda Mengziyo meni turli yodgorliklar bilan tanishtirdi, Eski Termizdagi buddaviylik obidalarini ko`rsatdi. Bular nimaga kerak deganimda – U sen bilan men kechagi musulmonmiz, deya ohista javob bergan edi. Chog`im u Vatanimiz tarixining qadimiyligiga vas hu muqaddas tarixning Termiz va Chag`aniyon ham bir uzviy bo`lagi ekaniga shama qilgan edi. Yana bir gap, u bizlarga o`xshamas edi”[4]. Mengziyo Safarov ichki dunyosiga ko`ra tabiatga mehr qo`ygan atoqli qalamkash ham edi. Ijodkorning aynan “Sarbasta Surxon” essesida uning tabiatga bo`lgan muhabbatini yaqqol anglash mumkin bo`ladi. Inson va tabiatning o`zaro bir-biriga bog`liq ekanligi, uning tabiatsiz yashay olmasligi ijodkorning ushbu asarida yaqqol aks etgan. “Sarbasta Surxon” essesi odamzot va tabiatning bir-biriga qay tarzda bog`liq ekanligini, tabiat jumboqlarini inson qay tarzda yechishi mumkin ekanligi xususidadir[2]. Xulosa sifatida aytishimiz mumkinki, Mengziyo Safarov o`zbek adabiyotining zabardast vakilidir. Ijodkor tomonidan yaratilgan asarlar asrlarosha kitobxonlar tomonidan sevib mutolaa qilinishi shubhasizdir. Ijodkorning tarix va tabiat mavzusida yaratilgan asarlari hamisha el ardog`ida va e`tirofidadir. ekanli