МЕЖДУНАРОДНЫЕ ПРОГРАММЫ ОЦЕНКИ, ИХ ЗНАЧЕНИЕ

Аннотация

Students of international evaluation programs serve to evaluate the knowledge of subjects, to be able to independently apply the acquired knowledge in real life situations. It expands their world views and teaches them to make wise decisions in necessary situations. Keywords: PISA, PIRLS, TIMSS, thinking, knowledge assessment, program, quality of literacy education, worldview. Zamon rivojlanar ekan, insonlarning dunyo qarashi ham rivojlanadi. Insonlarning dunyo qarashini rivojlantirishda ta’lim tizimi muhim rol o’ynaydi. Shuning uchun ham maktab ta’lim tizimini rivojlantirishda alohida e’tibor qaratilmoqda. ta’lim tizimini sifatini yaxshilash, o’quvchilarning bilim salohiyatini o’stirishda jahon mamlakatlari tajtibalarida foydalanish yaxshi samara beradi. Xalqaro baholash tizimini o’rganish, unda ishtirok etishimizni ta’minlash uchun ko’plab qaror va farmoishlar qabul qilindi. Misol uchun O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ‘’Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni tashkil etish chora tadbirlari to’g’risidagi 2018–yil 8-dekabrdagi 997-sonli qarori bilan O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida Ta’lim sifatini nazorat qilish, Davlat inspeksiyasi huzurida Ta’lim sifatini baholash bo’yicha xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirish Milliy markazi tashkil etildi. Xalqaro baholash tizimini o’rganish va ularda ishtirok etish uchun amalga oshirilishi kerak bo’lgan vazifalar belgilandi.Eng avvalo o’qituvchilarga xalqaro baholash dasturlari haqida to’liq tushuncha berish ,ular orqali o’quvchilarni shu dasturlarda ishtirok etishlarini ta’minlash muhim vazifa hisoblanadi.Dunyoda mavjud bo’lgan xalqaro baholash dasturlari .Bular: 4 29 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study-Xalqaro o’qish savodxonligini o’rganishdagi yuksalish)- bu turli mamlakatlardagi boshlang’ich sinfda o’qiyotgan o’quvchi yoshlarning matnni o’qish va tushunish darajalari sifatini baholab beruvchi xalqaro baholash dasturidir.B u dasturda o’quvchilarni baholash uchun 2 turdagi ya’ni,badiiy matn va axborotli matn beriladi.Bu matnlar asosida o’quvchilar orasida eng ko’p qo’llaniladigan o’qishning ikki turidan foydalaniladi: 1.Adabiy kitobxonlik malakasini egallash maqsadida o’qish . 2Axborotni o’zlashtirish va undan foydalanish maqsadida o’qish. Bundan tashqari PIRLSS tadqiqotida ishlatiladigan matnlarni tanlashda belgilangan mezon va talablar mavjud.Bular matnning hajmi(1000 ta so’zgacha o’qish savodxonligi past mamlakatlarda 400-500 ta so’zgacha), matn mavzusi,matn tili, matn mazmuni, matndagi bog’liqlik va voqealarning ketma-ketligi inobatga olinadi.PIRLSS tadqiqotlarida 4-sinf o’quvchilari qatnashishadi chunki 9-10 yoshli bolalarning fikrlash qobiliyati ancha rivojlangan bo’ladi.Mamlakatimizdagi umumta’lim maktablaridagi o’quvchilarni ushbu dasturda ishtirok etishlarini ta’minlash uchun dastur va amaliy ishlar amalga oshirildi.Jumladan mamalakat miqyosida PIRLSS tadqiqotida ishlatilgan matnlar mashq daftarlari ko’rinishida chiqarilib mahtablarga tarqatildi,ushbu yo’nalish bo’yicha o’qituvchilar o’qitildi.O’quv darslari jarayonida ushbu matnlar asosida sinov darslari tashkil etilib o’quvchilar bahilandi va olingan natijalar bo’yicha muhokamalar olib borildi. Mavjud bo’lgan kamchiliklarni bartaraf etish yo’llari belgilandi. Xalqaro baholash dasturlaridan yana biri TIMSS(Trends in International Mathematics and Science Study)bu dastur 4-8- sinf o’quvchilarining matematika va tabiiy yo’nalishdagi fanlardan o’zlashtirish darajasini baholash dasturi bo’lib ,bu tadqiqot har to’rt yilda bir marta o’tkaziladi. Bu dastur asosida o’quvchilarning matematika va tabiiy fanlardan olgan bilimlari baholanadi, solishtiriladi hamda milliy ta;lim tizimidagi farqlar aniqlanadi shu bilan bir qatorda maktablarda matematika va tabiiy fanlar bo’yicha berilayotgan ta’lim mazmuni ,o’quv jarayoni ,ta’lim muassasasining imkoniyatlari,o’qituvchilarning o’qitish salohiyati ,o’quvchilarning oilalari bilan bog’liq bo’lgan omillar o’rganiladi. Bu baholash dasturi orqali o’quvchilarning nafaqat matematik balki borliqni anglash uni tushunish darajalari ham ko’rib chiqiladi.Bu dasturda o’quvchilarimizning ishtirok etishi ularning matematika va tabiiy fanlar bo’yicha bilimlarining qay darajada ekanligi ,ularga bu fanlar qiziq yoki qiziqmasligini,ushbu fanlarga oquvchilarimizning qanchalik qiziqishlarini ,oila a’zolarining ularning nqiziqishlarini qo’llab quvvatlashlari bilan bir qatorda mamlakatimizda ushbu fanlarni o’qitishdagi shart –sharoitlar o’rganiladi. Maktablarda ushbu fanlarda dars o’tayotgan o’qituvchilarning qo’llayotgan metodlari boshqa mamlakatlardagi o’qituvchilarniki bilan taqqoslanadi. Ularning metodlaridagi o’ziga hos jihatlar o’rganilib, bizning o’quv jarayonlariga ham tadbiq etiladi. O’quvchilarning matematik savodxonligini rivojlantirish juda muhim hisoblanadi. Ch