АЛГОРИТМ ОПРЕДЕЛЕНИЯ КОЛИЧЕСТВА ЗЕЛЕНЫХ КОРОБОЧЕК НА ИЗОБРАЖЕНИЯХ ХЛОПКОВОГО РЯДА

Аннотация

The number of green bolls is a consequence of the agrotechnical indicators of cotton field, which makes it possible to predict the yield of this field. The article proposes an algorithm based on the analysis of the image of a cotton row, which determines the number of green boxes on it. The software implementation of this algorithm was one of the components of the computer system for the the accelerated assessment of the quality of cotton pickers and agrotechnical indicators. 3 49 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Keywords: image analysis, Canny’s edge detection method, Hough transform, cotton picker, agro technical indicators. Кириш. Маълумки, қишлоқ хўжалиги машинасозлиги Ўзбекистон Республикасининг устувор тармоқларидан бири бўлиб ҳисобланади ва у асосан ғўзага ишлов бериш ва пахта ҳосилини йиғиштириб олиш учун машиналарни ишлаб чиқаришга ихтисослашган ҳамда уларни яқин ва узоқ хориж мамлакатларига экспорт қилиш бўйича катта потенциалга эга. Ҳозирги вақтда тармоқ корхоналарида қишлоқ хўжалиги учун 100 га яқин номдаги машиналар ва иш қуроллари ишлаб чиқарилмоқда. Бироқ улар техник даражасининг асосий кўрсаткичлари (унумдорлик, иш сифат кўрсаткичлари, пухталик кўрсаткичлари, эргономика ва конструкциясининг дизайни кабилар) бўйича хорижий муқобилларидан орқада қолади. Мақолада пахта даласи агротехник фони ва пахта териш машинаси (ПТМ) агротехник кўрсаткичлари(АТК)ни тезлаштирилган компьютерли баҳолаш ва уларни амалга ошириш учун пахта қаторларининг машинада териб олингунча ва териб олингандан кейинги рақамли тасвирларини компьютерда қайта ишлашга асосланган усулнинг дастурий-аппарат воситалари ва мосламаларини ишлаб чиқиш муаммоларини ҳал қилиш йўллари баён қилинади. Янги усулнинг [1] моҳияти ПТМ да пахта терилгунича ва терилгандан кейин ғўза қаторлари участкасининг координатали тахта фонида рақамли суратга олиш ва олинган кадрларни ЭҲМ да махсус ишлаб чиқилган ва патентланган дастурлар [2,3] бўйича ишлов беришдан иборат. Дастурлар ғўза қаторларининг ҳосили териб олингунича ва териб олинганидан кейинги рақамли тасвирлари рангларини қиёсий баҳолаш, таҳлил қилиш ва улардаги фарқларни фоизларда ҳисоблашга асосланган ва ПТМ иш сифатининг асосий кўрсаткичларини бевосита дала синовлари вақтида тезкор баҳолашга имкон беради. Шунингдек, натижалар тупларда ва эгатларда қолган ҳосил қолдиқлари, уларнинг координаталари ва жойлашиш хусусиятлари, тупнинг шикастланган элементлари ва умуман машина ҳамда унинг алоҳида ишчи қисмлари иш сифатини баҳолашга имкон берувчи бошқа бир қатор маълумотлар бўйича кенг кўламдаги статистик материалларни олиш имкониятини беради. ПТМ иш сифатининг янги услубият бўйича олинган натижаларни қиёсий баҳолаш учун дала тадқиқотларини ўтказиш вақтида паралел равишда бир хил агрофонда стандарт усул бўйича ҳам агротехник баҳолаш ўтказилди [4]. Дастлабки дала тажрибалари натижаларининг таҳлили янги рақамли суратга олиш усулида аниқланган ПТМ АТК, жумладан, бункерга териб олинган хосил миқдори 84,62% ни ташкил қилди. Стандарт усул [5]да олинган ушбу кўрсаткичларни фарқи 3% атрофида бўлди ва бунинг сабаби ғўза қаторларини ёни ва устидан олинган фотосуратларда очилган кўсакларнинг бир-бирини қисман тўсиб(беркитиб)қўйиши хисобига эканлиги аниқланди. Шунингдек, натижаларнинг аниқлиги ва реал жараёнга мослиги тасвирларга дастлабки ишлов бериш усулларига боғлиқ бўлиб, улар етарли даражада турличадир ва энг информатив фрагментларни ажратиб олиш, уларни катталаштириш, уч ўлчамли тасвирларни олиш, рангларни тузатиш, юқори фазовий тасвир аниқлигини амалга ошириш, контрастли тасвир аниқлигини ошириш, тасвир сифатини яхшилаш кабиларни ўз ичига олиши мумкин. Ушбу вазифаларни ҳал қилиш учун тасвирларнинг контрастлилигини ошириш йўли билан улар сифатини яхшилаш алгоритмлари ҳамда берилган тасвирларни турли ранг моделларига шакл алмаштириш алгоритмларини ишлаб чиқиш ва дастурий амалга ошириш зарурияти туғилди. Қуйида ПТМ иш сифатини баҳолаш ва пахта майдони агрофони тўғрисидаги маълумотларни олиш компьютер тизимини ишлаб чиқишда фойдаланилган 3 50 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ғўза қаторлари тасвирларига дастлабки ишлов бериш учун ишлаб чиқилган алгоритмлари баён қилинади. Масаланинг қўйилиши. ва ( ; ) – участканинг мос ҳолда ПТМ билан хосил теришидан олдинги ва терилганидан кейинги тасвирлари берилган. , , , –i-участканинг олд ва орқа ён томонларидан олинган тасвирлари, , – эса худди шу участканинг юқоридан олинган тасвирлари. Ушбу тасвирлар тўпламлари таҳлили асосида кўк кўсаклар сонини аниқлайдиган алгоритмини яратиш керак. Кўк кўсаклар сонини аниқлаш алгоритми. Ушбу алгоритм кўриб чиқилаётган участканинг турли ракурслардан олинган тасвирларини таҳлил қилишга асосланган ва у қуйидаги учта босқичдан иборат: 1) тасвирлардаги контур чизиқларини ажратиб олиш; 2) тасвирлардаги эллипссимон объектларни ажратиб олиш; 3) учас