В данной стате описаны причины возникновения мастита у коров в резултате нарушения зоогигиенических норм и пути его профилактики

Аннотация

В данной стате описаны причины возникновения мастита у коров в резултате нарушения зоогигиенических норм и пути его профилактики. Ключевые слова: коровы, мастит, почва, микроорганизм, Фармален, сепирмитрен. Annotation: This article describes the causes of mastitis in cows as a result of violation of zoohygienic norms and ways to prevent it. Key words: cows, mastitis, soil, microorganism, Pharmalen, sepirmitren. Kirish: Aholini arzon va sifatli chorvachilik mahsulotlari bilan ta’minlashni yanada yaxshilashga qaratilgan islohotlarning amalga oshirilishida chorva mollari kasalliklari jumladan sigirlarning mastit kasalligi katta to‘siqlardan biri hisoblanadi. Chunki mazkur kasallik bugungi kunda ham mahalliy, ham chetdan keltirilgan qoramollar orasida keng tarqalgan bo‘lib, nafaqat sut sifati va miqdoriga hamda ona hayvonlarning pushtdorlik ko‘rsatkichklariga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Sigirlarda mastitning paydo bo‘lishi va tarqalishi fermer xo‘jaliklariga katta iqtisodiy zarar keltiradi. Iqtisodiy zarar sigirlarda sut mahsulotining kamayishi, sifatining pasayishi, sigirlardan foydalanish muddatining kamayishi va davolash ancha iqtisodiy zarar keltirib kelmoqda. Mastit (hayvonlarda) — sigir tuqqanidan keyingi davrda sut bezlarining yalligʻlanishi. Mexanik (lat yeyish va jarohatlanish, mashinada sut sogʻish qoidalarining buzilishi), termik (sovuq, urishi, kuyish) omillar, kimyoviy moddalar taʼsirida, mikroorganizmlar (stafilokokklar va boshqalar), mikoz kasalliklarda, yoʻldosh ushlanib qolganda, oziqalarni saqlash qoidalari (ifloslanishlar, mog’orlash), sifatsizlanishi hazm organlari, buyrak faoliyati buzilganda mastit paydo boʻladi. Bugungi kunda sigirlarda mastit kasalligi kelib chiqishi Zoogigieyinik, veterinariya sanitariya tadbirlarini bo’zilishi natijasida kelib chiqishi ham aniqlangan. Qoramollar binosida mekroiqlim kursatkichlarining buzilishi natijasida yani xavoning xarorati, namligi, xavoning harakati molxona binosining venteliatsiya tizimi mol bosh soniga nisbatan tug’ri kelmasligi, molxona binosi pollarini vaqtida tozalamaslik molxona binosi pollarini mikroorganizmlarga qarshi dezinfeksiya ishlarini amalga oshirmaslik, oziqalarga gigiyenik baho bermaslik sog’in sigirlarni sog’ilganidan sung yayratish maydonida saqlamaslik, (yelinlari sovimasdan molxona poliga yotish) oqibatida patogen mekroorganizimlarning rivojlanishi yani stafelakok va striptakoklarni kupayishi va rivojlanishiga keng imkoniyat yaratiladi. Shuning natijasida sog’in sigirlar sog’ilgandan so‘ng kamida bir soat yelini soviguncha matsiyonda ushlab turilmasligi sababli stafekakoklarning qizigan yelinda rivojlanishi tezlashadi va mastit kasalligini keltirib chiqaradi. Mastit. yalligʻlanishning harakteriga koʻra: seroz, kataral, fibrinoz, yiringli va gemorragik mastitlarga boʻlinadi. Kasallik oʻtkir, oʻrtacha va surunkali kechadi. Bundan tashqari, klinik Mastit. va yashirin Mastitlarga ajratiladi. Seroz yoki kataral mastitda tana harorati 39—39,5°gacha koʻtariladi, hayvon holsizlanadi, yelin shishadi, qattiqlashadi, ogʻriydi, sut kamayadi, ivib qoladi, unga qon va yiring aralashgan boʻladi. 34 28-iyun 2024-yil. Veterinariya sohasidagi dolzarb muammolar yechimi yosh tadqiqotchilar talqinida | TO‘PLAM – 1/24 Mikroorganizmlar sut beziga qon aylanish, limfa yoki sut yo‘llari orqali, shuningdek, yelin terisi, emchak kanalining shilliq qavati, sut sisternasi va sut kanallari shikastlanganda kiradi. Qon tomirlari orqali mikroblar yallig'langanda bachadon, qin va tuxum yo‘llariga, yo‘ldoshning tutilishiga, bachadonning atoniyasiga, shuningdek, oshqozon-ichak trakti va yiringlash o‘chog’i bo‘lgan boshqa organlarga kiradi. Tug’gandan keyin yoki homilaning chirishi, shuningdek, oziq- ovqat zaharlanishi bilan toksinlar qon va limfa tomirlari va yelin orqali kirishi mumkin, bu ham sut bezining yallig'lanishining rivojlanishiga yordam beradi. Sigirlarda mastit kasalligini keltirib chiqaruvchi Zoogigieyinik vetarinariya- sanitariya tadbirlarini miyyorlarni bo‘zilishini oldini olish chora tadbirlarini joriy qilish maqsadida molxona binolaridan tug’ri foydalanish zoogigieyinik vetarinariya- sanitariya tadbirlarini miyor talablariiga asosan hayvonlarni molxona binosiga tug’ri joylashtirish, Zoogigieyina va veterinariya sanitariya qoidalari asosida bir oyda ikki marotaba molxona binosi pollarini dezinfeksiya qilish Farmalin, sepirmitren kabi dezinfeksiyalovchi vositalardan foydalanish tavsiya etiladi. XULOSALAR: Sog‘in sigirlarda mastitlarnig kelib chiqishiga ularni to‘la qiymatli ratsionda boqmaslik, hazm qilish organlari kasalliklariga yoʻl qoʻymaslik, mashinada sut sogʻish texnologiyasi qoidalariga rioya etish; yelin uchlari yorilganda oʻz vaqtida davolash, havoning harakat tezligini kursatilgan miyordan oshishiga yoʻl qoʻymaslik qishda 0,1 m/sek, yozda esa 0,5 m/sek tezlikdan oshmasligini taminlash molxonalarning sanitariya holatini talabga javob bermasligi (namlikning me’yorlardan yuqori bo‘lishi, vaqtida molxona binosi pollarini tozalamaslik, sigi