КЛИНИКО-ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА БРУЦЕЛИОЗА У ЖЕНЩИН ФЕРТИЛЬНОГО ВОЗРАСТА

Аннотация

Currently, the epidemiological situation of brucellosis in Uzbekistan remains unfavorable. One of the main reasons for this is the persistence of brucellosis epizootics among cattle, which are the main source for humans. Brucellosis remains a widespread infection among highly dangerous zoonotic diseases [5]. Urogenital pathology in brucellosis is observed in both men and women. In women, damage to the genital organs is manifested in the form of oophoritis (13.6%), salpingitis (9.1%), salpingoophoritis (40.9%), endometritis (4.6%), metritis, specific mastitis, menstrual disorders. A characteristic manifestation of the brucellosis process is abortion, stillbirth, premature birth, congenital brucellosis in children. The usual abortion is related to the septic effect of brucellosis infection on the body, in particular, its effect on the contraction of the muscles of the uterus. If pregnancy is preserved in patients with brucellosis, it is accompanied by complications such as toxicosis, various degrees of anemia and nephropathy[2,7,14,16]. Key words: Fertility, brucellosis, nephropathy, oophoritis, endometritis. Тадқиқот мақсади. Фертил ёшдаги аёлларда бруцеллёз клиник-эпидемиологик хусусиятларини ўрганиш (Қашқадарё вилояти мисолида). Текширув материаллари ва услублари. Биз 2019 йил давомида Қашқадарё вилоят юқумли касалликлар шифохонасида даволанган, 17 ёшдан 49 ёшгача бўлган 110 нафар бруцеллёз билан оғриган аёлларнинг касаллик тарихини ретроспектив таҳлил қилдик. Бруцеллёзнинг ташхисоти эпидемиологик анамнезга, умумий қабул қилинган клиник- лаборатор усуллар, ультратовуш ва рентгенодиагностика, шунингдек, этиологиясини аниқлаш учун махсус таҳлилларга: Райт, Хеддельсон агглютинация реакциясига ҳамда бактериологик текширувларга асосланди. Тадқиқот натижалари. Беморларда касалланиш динамикасини ўрганишда касалланишнинг энг юқори кўрсаткичлари Чироқчи туманида қайд этилган. Текширувдан ўтган беморларда бруцеллёз билан касалланишнинг қиёсий таҳлили Косон, Ғузор, Қарши каби туманлар ҳудудида касалланишнинг ўсиш тенденциясини яққол кўрсатди (жадвал 1). Туманлар бўйича касалланиш кўрсаткичи. Қашқадарё вилоятида бутун давр бўйича касалланишнинг мутлақ кўрсаткичлари ўрганилганда маълум бўлишича, январь-12,7%, февраль-5,45%, март-9,09%, апрель- 11,80%, май-13,60%, июнь-13,60%, июль-9,10%, август-10,0%, сентябрь-5,45%, октябрь- 4,68%, ноябрь-1,81% ва декабрь ойида 2,72% бемор касалланган бўлиб, касалланишнинг энг юқори даражасимай-июнь ойларига 27,2 % тўғри келган бўлиб, энг паст кўрсатгичноябр ойида 1,8% қайд этилган. 6 26 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Жадвал 1. № Туманлар номи Учраш сони % 1 Қарши шаҳар 7 6.4 2 Қарши туман 14 12.7 3 Ғузор туман 14 12.7 4 Яккабоғ туман 1 0.9 5 Шахрисабз - - 6 Китоб - - 7 Косон 14 12.7 8 Касби 12 10.9 9 Қамаши 10 9.1 10 Чироқчи 20 18.3 11 Миришкор 5 4.5 12 Муборак 5 4.5 13 Нишон 7 6.4 14 Дехқонобод 1 0.9 Жами 110 100 Адабиётларда қайд этилишича, бруцеллёз билан касалланишнинг ўсиши май ойида бошланади, касалланишнинг камайиши эса сентябр ойидан кузатилди, бу катта эҳтимол билан, ҳайвонларнинг биологик цикли (болалаш) ва айрим қишлоқ хўжалиги ишлари билан боғлиқлигини билдиради. Юқиш йўллари орасида контакт йўли (71,8%) устунлик қилди, инфекциянинг алиментар йўли 20,9% ни ташкил этди, 7,27% беморларда инфекция юқиш йўли аниқланмаган.(33,32,29) Беморларнинг ёш таркибини таҳлил қилиш шуни кўрсатдики, меҳнатга лаёқатли ёшдаги одамлар: 15 ёшдан 25 ёшгача - 20,0%, 26-35 ёш - 45,4%, 36-45 ёш - 34,6%. Ўткир бруцеллёз билан оғриган 19 (17,3%)нафар аёлни кузатдик, уларнинг эпидемиологик анамнезида пиширилмаган сут ва сут маҳсулотларини қабул қилганлиги, ўлик туғилган ва бола тушиши кузатилган қўйлар бўлган корхоналарда ишлаши кўрсатиб ўтилган эди. Барча беморларда касалликнинг ўткир шаклида 1-1,5 ой давомида клиник белгилари иситма (37,8 дан то 39,5°С гача) ва бошқа интоксикация симптомлари (қалтираш, ҳолсизлик), кўп терлаш, асосан катта бўғимларда артралгиялар, полилимфаденопатия, гепатолиенал синдромлар билан намоён бўлди. “Ўткир бруцеллёз” ташхиси Хеддельсон агглютинация реакциясининг кескин мусбат бўлиши, Райт агглютинация реакциясининг 1/100 дан 1/400 гача бўлишига асосланиб қўйилди.Беморларнинг барчасига қон бактериологик таҳлили ўтказилди. Бироқ қон бактериологик таҳлили барчасида манфий натижа берди.(25,26,27,28) Ўткир ости шакли учун қайталанувчи кечиш хос ҳисобланади. Ўткир ости шакли 10 (9%) нафар беморда кузатилди. Беморларнинг шикоятлари турли-туман эканлиги 6 27 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ кузатилди: мушакларда (80%), суякларда ва бўғимларда(90%) диффуз оғриқлар, парестезиялар (60%), кайфият тушиши (40%).«Ўткир ости бруцеллёз» ташхиси Хеддельсон агглютинация реакцияси кескин мусбат, Райт агглютинация реакцияси 1/100 дан 1/600 гача эканилигига асосланиб қўйилди. (18,19,20,22) Биз ши